Pijl en Boog - User contributions [en]

Zelf je houten pijlen maken

2026-04-14T16:23:48Z

Luc: /* Punt vastlijmen */

= Pijlen =
Belangrijke beschouwingen vooraf: neem enkel eerste keus houten schachten waar de groeilijnen volledig parallel lopen van de non tot aan de punt. De cellulosevezels lopen zo door van de nok tot in de punt. Dit bepaalt de sterkte, de levensduur en de veiligheid tijdens het gebruik. Aan de zijkant van de schacht mogen de groeiringen af en toe zichtbaar zijn maar niet dat telkens een andere groeiring doorsneden wordt. Wanneer een pijl breekt gaat dit gemakkelijker in het verlengde van de cellulosevezels, dus wanneer die niet parallel aan de schacht lopen, wordt het gemakkelijker om de pijl doormidden te breken. Let hier goed op bij de aanschaf van houten schachten of pijlen. Vraag echt "eerste keus" schachten. Je betaalt misschien iets meer maar op termijn is dit goedkoper omdat je houten pijlen jaren mee zullen gaan.
== Zelf houten pijlen maken ==
=== Waarom houten pijlen ===
De keuze voor houten pijlen is zowel uit voorliefde voor het mooie hout en het authentieke character als uit eerder practische overwegingen. Er zijn verschillende technieken die je kan gebruiken om zelf pijlen te maken, we geven hieronder alvast enkele beproefde methodes.

=== Belangrijke voorbeschouwing ===
Wanneer je een set pijlen maakt, is het belangrijk dat het gewicht van je pijlen zo dicht mogelijk bij elkaar aansluit. Dit is belangrijker dan spine en FOC%. Het gewicht bepaalt de vorm van het traject dat je pijl aflegt (ballistiek). De parameters die dit traject bepalen (gegeven een zelfde kracht en vorm van pijl) zijn de initiële snelheid, de hoek waarin de pijl afgeschoten wordt en het gewicht van de pijl. Dit gewicht speelt een heel belangrijke rol. In de literatuur wordt aangegeven dat het verschil in gewicht tussen je pijlen (dus de range) niet meer mag zijn dan 10 grain, oftewel 0.64 gram. Je kan dus best tijdens het maken van de pijlen zeer zorgvuldig het gewicht van de schachten bijhouden. Het is nuttig om voor het lijmen eerst het totale gewicht van de schacht, nok en punt te wegen en indien nodig bv extra gewicht in de punt toe te voegen om zo het gewicht van de pijlen dichter bij elkaar te brengen. Dit zal de FOC en spinewaarde lichtjes veranderen, maar dit zal er wel voor zorgen dat je pijlen beter groeperen. De spine van de pijl, die ook zeker juist moet zijn, laat een grotere range toe.

==== Algemene procedure ====
* Schachten wegen en spinen [[File:Boxplot.png|700px|thumb|"Door in de opeenvolgende stappen steeds aanpassingen te doen aan het gewicht (loodjes (tussen stap 2 en stap 3, vernislagen) reduceer je de variatie in het gewicht van je pijlen sterk. Op de boxplot is dit te zien doordat de grootte van de rechthoeken steeds kleiner wordt en de gewichten dus dichter bijeen gaan liggen. Stap 1->2: op lengte zagen; 2->3:loodjes + punten, 3->4:nokken, 4->5->6->7-8:vernissen; stap 8->9: veren er op kleven met een kleine toename van de variate omwille van kleine verschillen in de hoeveelheid lijm die op de punten van de veren aangebracht is.."]]
** Nummer je schachten. Breng met een zacht potlood (BB) in het midden een nummer aan zonder het hout te krassen. Dit kan je later uitgommen.
** Selecteer die schachten die qua gewicht en spine erg dicht bij elkaar liggen. Indien je verkoper je niet toelaat om in de winkel de schachten te wegen en spinen kan je best een paar extra kopen. Indien je 12 pijlen wil bekomen koop je best een 16-tal schachten. Er zitten er regelmatig bij die qua gewicht veel te ver buiten de range liggen. Indien de range 2-3 gram is kan je dit nog compenseren met extra gewicht in de punt of extra vernislagen.
* Rechten van schachten (zie verder)
* Op lengte zagen
** Weeg nu de schachten samen met de punt. Eventueel voeg je in de punt een extra gewicht toe. bv een loodje van het vissen of van een luchtkarabijn. Lijm dit vast in de punt. Indien je teveel lood moet toevoegen om goed in de punt te passen kan je de punt met het lood er in verhitten met een soldeerbrander om zo het lood te smelten in een goed verluchtte ruimte. Nadat de punt is afgekoeld dien je wel de binnenkant van de punt grondig te reinigen zodat de lijm er nadien terug goed op kan hechten.
* Nokken en punten vastlijmen en de pijlen terug wegen. Schijf het gewicht nauwkeurig op. (gebruik van OpenOffice Calc of Excel).
* Breng de nummering aan op de punten en gom de nummer in potlood uit.
* Eerste vernis laag, laten drogen en de pijlen wegen. Schijf het gewicht nauwkeurig op en bereken het verschil. Op die manier weet je hoeveel gewicht er extra bij komt bij elke laag.
* Selecteer een set (of meerdere) die qua gewicht dicht bij elkaar aansluiten. Indien je ze niet allemaal kan groeperen kan je bv 2 of 3 sets maken. Een gemakkelijke visuele manier is om de gewichten van de pijlen te sorteren van klein naar groot. Op die manier zie je gemakkelijk welke pijlen dicht bij elkaar groeperen.
* Breng voldoende (dunne!!) lagen aan zodat het gewicht van de pijlen binnen een set minder dan 0.64 gram verschilt. (verschil tussen zwaarste en lichtste pijl). Laat telkens de pijlen voldoende drogen (24 uur voor Jachtvernis) voor dat je een nieuwe laag aanbrengt.
* Elke pijl geeft je minstens twee lagen, schuur tussen elke laag de pijl op met fijne staalwol (bv. Piwel 000)
* Veren aanbrengen.
* Klaar.
[[File:Pijlen op gewicht brengen.png|700px|thumb|center|"Door eerst de schachten te rangschikken van licht naar zwaar kan je gemakkelijk een aantal subsets uit de reeks van pijlen selecteren dewelke je zonder te veel aanpassingen op hetzelfde gewicht kan brengen. Hiervoor is het gemakkelijke om de punt pas als laatste stap vast te zetten zodat je nog met lood het gewicht in de punt kan compenseren. De onderste reeks op de figuur zijn de pijlen zonder punt, gesorteerd op gewicht, de bovenste reeks geeft het uiteindelijk gewicht aan van de pijlen met punt en met eventueel extra lood. De kleuren geven de groepen aan waarin de pijlen zijn onderverdeeld."]]
[[File:Spine vs gewicht.png|700px|thumb|center|"Door op een plot het gewicht uit te zetten tegenover de spine waarde van de pijl kan je hierin nog een fijnere selectie uit je pijlen maken."]]
[[File:Reduction of variation.png|700px|thumb|center|"Deze boxplot laat duidelijk het verschil zien tussen de variatie in gewicht van de pijlen voor (Schachten) en na (Final) gewichtscorrectie, dit voor de 3 sets van pijlen."]]

=== Methode ===
==== Keuze van het hout ====
===== De spine =====
* De 'spine' is een maat voor de sterkte (weerstand tegen buigen) van de schacht van de pijl. Dit wordt uitgedrukt in de afstand (in inch) die een pijl doorbuigt wanneer er een gewicht van 2 pond (0.90718474 Kg) aan gehangen wordt en wanneer de steunpunten op de pijl 26 inch (66.04 cm) van elkaar verwijderd zijn.

* Selectietabel voor de keuze van Cederhout.

{| {{table}} border="1" cellpadding="10" align="center"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Booggewicht/pijllengte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''24"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''25"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''26"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''27"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''28"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''29"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''30"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''31"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''32"'''
|-
| 25-30||<30||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55
|-
| 30-35||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60
|-
| 35-40||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65
|-
| 40-45||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70
|-
| 45-50||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75
|-
| 50-55||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80
|-
| 55-60||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85
|-
| 60-65||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90
|-
| 65-70||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90||90-95
|-
|}

* Kracht van de boog bij een gegeven treklengte t.o.v. treklengte. Spine waarde uitgedrukt in "spine weight".

{| border="1" cellpadding="10" align="center"
! Kracht !! 25" !! 26" !! 27" !! 28" !! 29" !! 30" !! 31"
|-
| 30 lb || || || 25 || 30 || 35 || 40 || 45
|-
| 35 lb || || 25 || 30 || 35 || 40 || 45 || 50
|-
| 40 lb || 25 || 30 || 35 || 40 || 45 || 50 || 55
|-
| 45 lb || 30 || 35 || 40 || 45 || 50 || 55 || 60
|-
| 50 lb || 35 || 40 || 45 || 50 || 55 || 60 || 65
|-
| 55 lb || 40 || 45 || 50 || 55 || 60 || 65 || 70
|-
| 60 lb || 45 || 50 || 55 || 60 || 65 || 70 || 75
|-
| 65 lb || 50 || 55 || 60 || 65 || 70 || 75 || 80
|-
| 70 lb || 55 || 60 || 65 || 70 || 75 || 80 || 85
|-
| 80 lb || 60 || 65 || 70 || 75 || 80 || 85 || 90
|}

* Dezelfde tabel maar dan in een grafiek:
[[File:Arrow length vs bow force vs spine 4.png|thumb|center|600px|Relatie tussen pijllengte, trekkracht en de daarbij passende spine van de schacht. Zoek het symbool voor de trekkracht van je boog in de kolom rechts, kies de gewenstte pijllengte en lees dan de spine waarde af.]]
* Dit is eigenlijk een 3D relatie:lengte-trakkkracht-spine. [[File:3D Scatter Plot lengte trekkracht spine.png|thumb|center|600px|Relatie tussen pijllengte, trekkracht en de daarbij passende spine van de schacht.]]
* Als standaard is de 'spine weight' van de pijl, het aantal pond dat je boog trekt op 28". Doe daar per inch dat je extra trekt 5 lb bij de spine waarde bij. Voor een snelle jachtboog kan je best ook nog eens extra 5 Lb bij rekenen.
* Dus voor iemand die met een 30 lb jachtboog schiet en een treklengte van 30" heeft wordt de spine-weight van de pijl: 30+2*5+5=45. Voor een meer gedetailleerde bespreking zie het artikel over [[De spine waarde]].

===== De houtsoort =====
====== Ceder ======
Ceder (Port Orford Cedar: [http://www.rosecityarchery.com/POC_Shafts.htm Rose City Archery]) is erg geschikt om schachten van pijlen van te maken. De nerven lopen zeer recht en regelmatig door de hout waardoor het gemakkelijker is om mooie schachten te zagen die netjes de nerven volgen.

====== Berk ======
Saxton Pope ([http://www.pijlenboog.be/index.php/Literatuur_en_externe_links#Boeken_over_instinctief_boogschieten Hunting with the bow and arrow.]) zweert bij schachten gemaakt van berkenhout, waarschijnlijk omdat toen cederhout in de kwaliteit die we vandaag kennen nog niet beschikbaar was.

===== De dikte van de schacht =====
* Zowel 5/16", 11/32" als 23/64" zijn veel gebruikt diameters.

{| border="1" cellpadding="10" align="center"
! Engels !! Metrisch (cm) !! Metrisch (mm) !! spine
|-
| 5/16" || 0.79375 cm || 7.9375 mm || 30-45
|-
| 11/32" || 0.87313 cm || 8.7313 mm || 40-70
|-
| 23/64" || 0.91281 cm || 9.1281 mm || 50-75
|}

* De dikte van de schacht zal ook de spine waarde van de pijl mee beïnvloeden.

===== selectie van schachten =====
Niet elke schacht is even goed. Daarom is het nuttig om bij de aankoop de schachten zorgvuldig te selecteren.
* Rollen van schachten
** Dit is voornamelijk om te kijken of de schacht mooi recht is. Standaard komen de schachten in een lengte van 32".. Indien je pijlen korter zijn kan je een uiteinde dat niet perfect recht is afzagen.
** Indien je de volle 32" nodig hebt, zal je al snel een uurtje bezig zijn om een perfect rechte schacht te vinden. Mijn ervaring is dat je er ongeveer 20 op 400 schachten echt recht zijn. Dus slechts 5%.
** Wanneer je de schachten rolt over een glazen plaat zal je al snel leren dat je alleen al aan het geluid kan horen of ze recht zijn of niet. Dit maakt dat het selectieproces erg snel kan verlopen.

* Spine-en van schachten
** Indien mogelijk vraag je in de winkel om de schachten te mogen spinen. Hoe dichter de spine waarde van de schachten bij elkaar ligt, hoe reproduceerbaarder je schot is.
* Wegen van schachten
** Niet elke 32" schacht weegt even veel. Er zit daar gemakkelijk een aantal gram verschil op. Kies daarom schachten die even zwaar zijn.
* Visuele inspectie van schachten
** Belangrijk is natuurlijk ook de visuele inspectie...
** Kies schachten waar de nerven zo veel mogelijk parallel lopen..ttz... met grote ruimte tussen de "driehoeken" waar de nerver van het hout naar buiten komen. Wanneer er een snelle opeenvolging is van zo'n driehoeken, dan is het erg waarschijnlijk dat zo'n pijl snel zal breken omdat de nerven niet parallel met de pijl lopen.
** sommige boomstammen zijn geinfecteerd door een schimmel. Je kan dit zien door een grijze verkleuring als lijnen/draden doorheen het hout. Alhoewel sommige meubelmakers die mooi vinden in het hout (dit effect wordt "slaap" genoemd; In het Engels: spalted wood), is het voor een pijl niet aan te raden. Je laat deze pijlen beter in de winkel. Ook, wanneer je zo'n pijl zou opschuren of doorzagen is het stof dat daarbij vrij komt giftig, is sterk irriterend voor neusslijmvlies en ogen en kan ernstige langdurige ademhalingsproblemen veroorzaken. Dit zijn meestal onregelmatige lijnen die min of meer de nerven van het hout volgen.

===== rechten van de schachten =====
* Door de schachten te rollen over een perfect vlakke tafel of over een vlak stuk glas of spiegel kan je zien waar de schacht eventueel gebogen is. Markeer het centrum van de bocht in de schacht. Je kan die erg gemakkelijk rechten door die boven een pot kokend water te houden terwijl je de schacht rond draait rond zijn as.. Leg het deksel een beetje scheef op de pot zodat je de stoom enkel langs een smalle strook laat ontsnappen. Daarin draai je de pijl rond. Wanneer de pijl goed warm aanvoelt (maar je kan de temperatuur er van nog gemakkelijk verdragen met je vingers) oefen je druk uit in de tegenovergestelde richting.. Je hoeft helemaal niet veel kracht te zetten. Het gaat erg gemakkelijk.
* Een alternatieve manier is om de schacht helemaal nat te maken en die een nacht in een rechte metalen buis die perfect aansluit aan de schacht te bewaren... Ik heb dit nog niet geprobeerd.

==== Op lengte zagen ====
Hier moet je rekening houden met je minimun pijllengte die je nodig hebt voor je maximale treklengte. 
==== Zwaartepunt / FOC% van de pijl inschatten ====
* Zie voor een gedetailleerde beschrijving bij: [[F.O.C.% van een pijl]]
* Hoe vind je dit zwaartepunt: 
** Je kan dit meten wanneer de pijl klaar is, je baseren op de samenstelling van een eerdere pijl, of vooral bv 1 schacht klaar maken om de FOC% in te schatten.
** Zorg er eerst voor dat de nok, veren, omwikkeling rond de veren, vernis,... al op de pijl is aangebracht.
** Doe dan de pijlpunt op de pijl, maar lijm deze NIET vast.
** Meet de totale pijllengte.
** Zoek dan het zwaartepunt en meet dan de afstand van de nokeinde tot zwaartepunt. 

* formule: 100 x (zwaartepunt - midden )/ totale lengte . (zie verder bij "FOC waarde van een pijl FOC waarde van een pijl" )

** vb: De pijllengte is 81 cm en je zwaartepunt ligt op 46 cm. 
*** 10% van 81 is 8,1 
*** 7% van 81 is 5,67 
*** Het midden van je pijl is 81 / 2 = 40,5 cm 
*** Doe nu het zwaartepunt min het midden: 46 - 40,5 = 5,5cm 
*** Om nu het aantal % te berekenen moet je dit laatste getal delen door de totale lengte: 
**** 5,5 / 81 * 100 = 6,79 % 
*** Dit zwaartepunt is onder de 7 % en dus is de punt te licht.

Nu kun je 2 kanten uit. Of je neemt een zwaardere punt, of je kort je pijl verder in. Dit doe je tot je tussen de 7 à 10 % komt te liggen. 
Handig is wanneer je deze op 7,... % kunt brengen. Wanneer je nu de punt breekt, of je nok kapot schiet en je vervangt deze mits een kleine afkorting van je pijl komt je zwaartepunt anders te liggen. Nu je deze op 7,.. % hebt liggen en je verkort te pijl komt je % hoger te liggen. Had je de pijl al op 10% ingesteld dan bekom je waarschijnlijk een waarde te hoog voor een goed evenwicht te bekomen. ( Hoe korter de pijl, hoe hoger de % komt ) 

* Waarom ligt nu juist dit zwaartepunt voorraan tussen die twee waarden? 
** Ligt hij te zwaar tegen de punt vb 20% dan zal de pijl snel geneigd zijn om hoogte te verliezen. In het begin zal deze dan goed vliegen, maar na een 20 tal meters zal deze ineens snel veel hoogte verliezen. 
Ligt hij te veel naar de nok toe dan is je achterkant niet los genoeg om alle fouten te corrigeren. Dit gebeurt door de veren. Wanneer je pijl vb achteroverslaagt zal er meer druk ontstaan onderaan de achterkant dan bovenaan. Hierdoor zal de pijl de achterkant terug naar boven hellen.

==== Punt comprimeren ====
De punten worden gecomprimeerd door middel van een compressie tool.
Controleer vooraf de gewenste dikte van de schacht en pas dit indien nodig aan.
Op de afbeelding hieronder staat de compressie tool ingesteld op 11/32".

[[File:Compressie tool.jpg|500px|center]]

==== Nok aanscherpen ====
* De kant van de nok wordt door middel van een speciale puntenslijper aangescherp. Deze puntensluiper stopt op de gewenste diepte.
[[File:Nok aanscherpen.jpg|500px|center]]

==== Orientatie van nerven in het hout bepalen ====
==== Nok vastlijmen ====
Gebruik hiervoor een juiste lijm.
Smeer de lijm op de aangescherpte schacht of breng de lijm aan in de nok, plaats dan de nok evenwijdig met de nerven (orientatie is belangrijk voor houten schachten, ook voor de veilidheid!) en duw deze goed aan. Laat deze rusten tot de lijm droog is.
De nok dient goed vast te zitten en in een perfecte alignering met de schacht. Wanneer je de schacht spint, mag de nok tijdens het ronddraaien niet wiebelen. Die moet perfect gecentreerd zijn.
Een tip ivm het verlijmen van de nok, mijn voorkeur gaat er naar om de lijm diep in de nok aan te brengen en met de spitse lijmtube tot helemaal onderaan in de nok te gaan, zodat er geen luchtbel aanwezig is. Controleer dit voor je de nok op de schacht plaatst. Druk dan de nok aan een er dient een beetje lijm langs de randen van de nok uit te komen, zodat je zeker bent dat de nok langs alle kanten goed verlijmd is met de schacht. Verifieer na 24 uur of de nokken goed vast zitten.

[[File:Lijm aanbrengen.JPG|500px|center]]

===== De orientatie van de nok =====
De schacht is zo gekozen dat de nerven van het hout parallel lopen met de pijl. Dit is echter niet altijd perfect. Bij eerste-keus hout zal je zien dat de nerven niet (of bijna niet) "uitvederen". Als je kan koop je best zo'n eerste keus hout. Pijlen waar je de nerven sterk ziet uitvederen (zoals op de foto hieronder) gaan sneller kapot. Je hebt aan je pijl eigenlijk 4 kanten: twee kanten waar je de lange nerven kan zien parallel aan je pijl, een twee kanten waar je de tekening van de doorgesneden nerven kan zien. Zie afbeelding.
[[File:Arrow wood orientation grains half.png|1000px|center|thumb|Voorbeeld van een schacht van slechte kwaliteit waar de groeiringen telkens doorbroken zijn.]]

Op de foto hierboven is de kant zichtbaar waar de nerven/groeiringen doorgesneden zijn. Deze wijzen (op de foto) naar rechts. De nerven vormen eigenlijk een patroon van driehoeken die naar rechts wijzen. Aan de andere kant van deze pijl zal je een gelijkaardig patroon vinden, maar daar wijzen de punten van de doorgesneden nerven naar links.

Waarom is die orientatie nu zo belangrijk? Wel, pijlen breken soms in je boog wanneer je ze af schiet. Wanneer zo'n pijl breekt zullen de breuklijnen zich meestal langs de nerven bevinden. M.a.w. wanneer ik deze pijl op de foto hierboven zou doorbreken zullen de driehoeken van de nerven van het hout los spingen en scherpe uitsteeksels vormen.

We willen eigenlijk dat wanneer de pijl zou breken, dat deze uitsteeksels naar boven en naar onder wijzen wanneer de pijl in de boog is. Zeker niet naar links of rechts want dan gaan ze in je arm. Dit kan je bekomen door de inkeping van de nok dwars op de streping van de nerven aan de achterkant van de pijl te plaatsen. Dus de inkeping loopt van de ene kant met 'driehoeken' naar de andere kant met 'driehoeken. De inkeping dwars op de nerven is ook de manier dat de nok gemaakt dient te worden wanneer je enkel een inkeping zou maken.

[[File:Arrowend.jpg|center]]

De rode lijn geeft de orientatie aan van de inkeping in de nok.

Blijft nog enkel de mogelijkheid dat het hout zich in je hand boort. Dit kan je beperken door er voor te zorgen dat de punten van de nerven aan de bovenzijn van de pijl naar voor wijzen wanneer deze op de boog zit. Omdat het patroon aan de onderkant van de pijl net andersom is, wijzen daar deze punten naar achteren (=naar de nok).
Wanneer de pijl dan breekt zullen scherpe punten onderaan de pijl nog steeds naar achteren wijzen en dus met minimale schade langs je hand gaan. Aan de bovenzijde van de pijl zullen deze nerven driehoeken vormen die naar de punt wijzen, echter, omdat dit aan de bovenzijde van de pijl is, komen die (met wat geluk) niet in je hand terecht.

Linkse schutters: bij linkse schutters wordt de pijl 180 gedraaid rond zijn lengte-as t.o.v. een rechtse schutter... m.a.w. voor linkse schutters moeten de pijlen anders gemaakt worden dan voor rechtse schutters. De regel blijft wel: wanneer de pijl op de boog ligt, moeten de driehoeken van de nerven naar voor wijzen.

==== Punt vastlijmen ====
Er zijn zowel verschillende types punten als verschillende lijmen en manieren voor een pijlpunt op de pijlschacht te krijgen.

* Verschillende types punten:
** Compressiepunt. Dit type punt heeft het grote voordeel dat na montage de rand van de punt en de schacht mooi op elkaar aansluiten zonder voelbare rand. Dit is een voordeel voor je doel en je pijl.

*** Vooreerst wordt de schacht gedeeltelijk gecomprimeerd door een comprimeer apparaat. Dit stel je in de op gewenste dikte (5/16,11/32, 23/64) en met de hulp van een boormachine comprimeer je de top van de schacht. Nadien past de punt er op (zie boven).
[[File:Punt comprimeren en vastzetten.JPG|500px|center]]

** Schroefpunt, al dan niet met conische binnenkant.
Een schroefpunt wordt over de schacht geschroefd en zit aan de buitenkant, waardoor er steeds een rand is tussen de schacht en de punt. Dit is minder goed en zorgt voor een snellere slijtage van de doelen.

* Methodes voor verlijming:
** Voor hars:
Gelieve ook handschoenen en veiligheidsbril aan te doen (hars durft spatten !!!)
Neem een pijlpunt met een tang vast. Verwarm deze pijlpunt met een bunsenbranden/vlam totdat deze wat rood begint te gloeien. Smelt nu wat hars in de pijlpunt totdat deze tot iets minder als de helft is gevuld. Verwarm de pijlpunt nog even voor zeker te zijn dat je hars vloeibaar is. Houd de punt tegen de werkbank of liever tegen een stuk hout. Steek nu de pijlschacht in de punt. Het teveel aan hars kan je direct afvegen met een vochtige doek en je kan de punt al iets afkoelen maar nog niet helemaal zodat de hars nog werkbaar blijft. Rol de punt/schacht over een vlakke tafel en vergewis je ervan dat de punt mooi gecentreerd is bij rotatie. Op dit moment kan je de alignatie van de punt tov de schacht nog corrigeren. Neem een natte vod en koel de pijlpunt (maar blijf wel met je schacht duwen in de punt), je zal hier een sissend geluidje hebben. Wanneer de punt voldoende afgekoeld is, test of je de punt er met de hand kan afkrijgen door zowel hard te trekken als te draaien. Als je de punt er niet afkrijgt dan heb je een goede verbinding. Zoniet kun je de punt verliezen in het doel.
** 2 Componentenlijm
Verschillende 2-componentenlijmen die zowel hout als metaal binden zijn geschikt. Belangrijk is wel om de binnenkant van de punt goed te ontvetten voor te lijmen. Dit geeft iets meer tijd om de alignatie goed te doen maar je dient er dan wel voor te zorgen dat de pijlen perfect verticaal blijven hangen tijdens het uitharden van de lijm.

Methode uit de oudheid:
* De ouderwetse manier is de schacht vooraan tegen de nerf in te splitsen. De voorkant wat bijschuren zodat je een kegelvorm krijgt. Dan de Vuurstenen pijlpunt erin steken. Nu als lijm neem je hars die je van de bomen hebt gehaald. Stook deze heet totdat deze mooi is gesmolten. Doordat deze hars redelijk hard word bij afkoeling kun je deze best mengen met koolstof van je kampvuur. Nu kun je deze mengeling over je pijlpunt uitsmeren. Hierna kun je stengels zoeken van brandnetels, deze zijn redelijk lang en toch nog redelijk sterk. Deze kun je als touw gebruiken voor bescherming van je hars. Bind deze dus rond de harsverbinding.

==== Vernissen van pijlen ====
Om het hout van de pijlen tegen vocht te beschermen is het wenselijk om een dunne vernislaag aan te brengen.
* Matriaal
** Jachtvernis
** Sponsje (dit 'leen' je best uit de keuken... zo'n rechthoekig sponje met een zachte en een harde kant (meestal groen) is ideaal.
[[File:229 schuurspons geel groen bewerkt.jpg|center]]

Dop een hoekje van de zachte kant van het sponsje in de vernis en strijk met lange bewegingen de vernis op de pijl. Ideaal ga je in een beweging van boven tot onder waarbij je tussen de bewegingen de pijl telkens een stukje draait. Breng niet teveel aan. Een dunne onderlaag droogt beter en geeft ook een beter resultaat. Laat de pijl volgens instructies van de vernis drogen.

* Je kan je pijlen best hangend laten drogen (zie foto), op die manier blijven de schachten mooi recht. Een erg gemakkelijke manier is om de nokken vast te clicken aan een metalen draad kleerhanger. Die zijn overal gemakkelijk te vinden, goedkoop en zeer sterk. Het voordeel is dat de zwaardere punt de pijl altijd perfect loodrecht naar beneden laat hangen zodat de pijl niet scheef trekt tijdens het drogen.

[[File:Pijlen vernissen drogen.jpg|300px|center]]

* Nadat de eerste laag droog is, zal je voelen dat die lichtjes ruw aanvoelt. Door met de ruwe achterkant van het sponsje of met fijne staalwol de pijl in lange zachte bewegingen op te schuren zal je voelen dat die oneffenheden snel weg gaan. De eerste laag zachtjes opschuren tot de pijl glad aanvoelt. Dit is belangrijk wil je een mooi resultaat bekomen. Het beste resultaat bekom je door tussen de lagen de vernis op te schuren met fijne staalwol (bv. Piwel Nr. 000).
* Verwijder het stof van de pijl en breng een tweede laag aan. Ook hier, in lange bewegingen van boven tot onder in een dunne laag. Laat de eerste laag voldoende lang drogen. Volg hiervoor de instructies van de fabrikant. Voor een jachtvernis is dit minstens 24 uur per laag.

* Opnieuw hangend laten drogen
* Na 24 uur (of volgens instructies van de fabricant) is de pijl klaar om met veren getooid te worden.
==== Je pijlen beschermen met was. ====
* Als alternatief kan je het hout van je pijl ook beschermen met was. Gewoon een aantal keren met een kaars over wrijven (of beter: de pijl over een grote kaars wrijven) todat alle plaatsjes goed bedenkt zijn en nadien opwrijven met een wollen doek. Dit beschermt ook heel goed tegen vocht en voegt minder gewicht toe dan vernissen. Je moet het wel regelmatig herhalen en de waslaag goed onderhouden.

==== Veren plakken ====
===== Keuze van veren =====
* Lengte en vorm
Grote veren zorgen voor snelle stabilisatie van de pijl, kleine veren zijn dan weer beter voor grotere afstanden te overbruggen.
Er is natuurlijk wel een minimum veergrootte die je nodig hebt voor je pijl, dit doe je naargelang testvluchten waar je ziet of de pijl een mooie vlucht maakt.

===== Veren kleven gebruik makend van een verenplakker =====
* Een gemakkelijke en vooral snelle manier om veren vast te kleven is door gebruik te maken van dubbelzijdige tape. Je brengt je veer in de verenhouder en kleeft er netjes over de hele lengte van de veer de dubbelzijdige tape op. Nadien verwijder je de beschermlaag (=rood) en je kan de verenhouden op je pijlenplakker plaatsen.
[[File:DSC 3960 edit.jpg|500px|center]]

* De eerste veer zit vast.
[[File:Eerste veer.jpg|500px|center]]

* Wanneer alle veren aangebracht zijn, is de pijl zo goed als klaar.

[[File:Pijl is klaar.JPG|500px|center]]

* De laatste stap is het aanbrengen van kleine druppeltjes lijm aan het begin en einde van de veren, om er zo voor te zorgen dat wanneer de pijl in het gras of pijlenvangnet terecht komt, dat de veren niet los geraken. Een klein druppeltje lijm zoals de Bohning Fletch-Tite Platinum werkt erg goed. Zorg dat er een lijm is op zowel de schacht als het voetje van de veer.
[[File:Bohning Fletch Tite Platinum glue.png|250px|center]]

==== Onderhoud ====
Er is op zich weinig tot geen onderhoud nodig voor de pijlen. Je hoeft alleen na elk schot is kijken of er geen al te grote schade is aan je pijlen. 
Je zal merken dat elke keer je tegen je pijl schiet er een houtstukje afkomt, zolang deze stukjes niet te groot zijn kan dit allemaal geen kwaad. Bij een barst daarentegen kun je deze beter indien mogelijk afkorten zodat de barst niet meer op de pijl is. Barsten kunnen zich voortzetten tijdens het schieten wat kan resulteren in het kapotspringen van de pijl tijdens het lossen. 
Je kan voor de zekerheid de pijl een paar keer buigen en horen of je niets hoort kraken, zoniet is alles nog in orde. 
Indien je je pijlen vernist kun je af en toe is een nieuwe vernislaag leggen.

== Waarschuwing bij het gebruik van houten pijlen ==
* Houten pijlen kunnen breken. Controleer dus altijd je pijlen wanneer je ze uit het doel trekt en voor je er mee schiet. Je houten pijl moet ook goed afgesteld zijn op de kracht van je boog en je treklengte. Bekijk hiervoor het YouTube filmpje over de Archers paradox waar een schutter dit forceert door een pijl met een te slappe spine af te schieten. [http://www.youtube.com/watch?v=WzWrcpzuAp8 Youtube Link]

Zelf je houten pijlen maken

2026-04-14T16:18:36Z

Luc: /* Punt vastlijmen */

= Pijlen =
Belangrijke beschouwingen vooraf: neem enkel eerste keus houten schachten waar de groeilijnen volledig parallel lopen van de non tot aan de punt. De cellulosevezels lopen zo door van de nok tot in de punt. Dit bepaalt de sterkte, de levensduur en de veiligheid tijdens het gebruik. Aan de zijkant van de schacht mogen de groeiringen af en toe zichtbaar zijn maar niet dat telkens een andere groeiring doorsneden wordt. Wanneer een pijl breekt gaat dit gemakkelijker in het verlengde van de cellulosevezels, dus wanneer die niet parallel aan de schacht lopen, wordt het gemakkelijker om de pijl doormidden te breken. Let hier goed op bij de aanschaf van houten schachten of pijlen. Vraag echt "eerste keus" schachten. Je betaalt misschien iets meer maar op termijn is dit goedkoper omdat je houten pijlen jaren mee zullen gaan.
== Zelf houten pijlen maken ==
=== Waarom houten pijlen ===
De keuze voor houten pijlen is zowel uit voorliefde voor het mooie hout en het authentieke character als uit eerder practische overwegingen. Er zijn verschillende technieken die je kan gebruiken om zelf pijlen te maken, we geven hieronder alvast enkele beproefde methodes.

=== Belangrijke voorbeschouwing ===
Wanneer je een set pijlen maakt, is het belangrijk dat het gewicht van je pijlen zo dicht mogelijk bij elkaar aansluit. Dit is belangrijker dan spine en FOC%. Het gewicht bepaalt de vorm van het traject dat je pijl aflegt (ballistiek). De parameters die dit traject bepalen (gegeven een zelfde kracht en vorm van pijl) zijn de initiële snelheid, de hoek waarin de pijl afgeschoten wordt en het gewicht van de pijl. Dit gewicht speelt een heel belangrijke rol. In de literatuur wordt aangegeven dat het verschil in gewicht tussen je pijlen (dus de range) niet meer mag zijn dan 10 grain, oftewel 0.64 gram. Je kan dus best tijdens het maken van de pijlen zeer zorgvuldig het gewicht van de schachten bijhouden. Het is nuttig om voor het lijmen eerst het totale gewicht van de schacht, nok en punt te wegen en indien nodig bv extra gewicht in de punt toe te voegen om zo het gewicht van de pijlen dichter bij elkaar te brengen. Dit zal de FOC en spinewaarde lichtjes veranderen, maar dit zal er wel voor zorgen dat je pijlen beter groeperen. De spine van de pijl, die ook zeker juist moet zijn, laat een grotere range toe.

==== Algemene procedure ====
* Schachten wegen en spinen [[File:Boxplot.png|700px|thumb|"Door in de opeenvolgende stappen steeds aanpassingen te doen aan het gewicht (loodjes (tussen stap 2 en stap 3, vernislagen) reduceer je de variatie in het gewicht van je pijlen sterk. Op de boxplot is dit te zien doordat de grootte van de rechthoeken steeds kleiner wordt en de gewichten dus dichter bijeen gaan liggen. Stap 1->2: op lengte zagen; 2->3:loodjes + punten, 3->4:nokken, 4->5->6->7-8:vernissen; stap 8->9: veren er op kleven met een kleine toename van de variate omwille van kleine verschillen in de hoeveelheid lijm die op de punten van de veren aangebracht is.."]]
** Nummer je schachten. Breng met een zacht potlood (BB) in het midden een nummer aan zonder het hout te krassen. Dit kan je later uitgommen.
** Selecteer die schachten die qua gewicht en spine erg dicht bij elkaar liggen. Indien je verkoper je niet toelaat om in de winkel de schachten te wegen en spinen kan je best een paar extra kopen. Indien je 12 pijlen wil bekomen koop je best een 16-tal schachten. Er zitten er regelmatig bij die qua gewicht veel te ver buiten de range liggen. Indien de range 2-3 gram is kan je dit nog compenseren met extra gewicht in de punt of extra vernislagen.
* Rechten van schachten (zie verder)
* Op lengte zagen
** Weeg nu de schachten samen met de punt. Eventueel voeg je in de punt een extra gewicht toe. bv een loodje van het vissen of van een luchtkarabijn. Lijm dit vast in de punt. Indien je teveel lood moet toevoegen om goed in de punt te passen kan je de punt met het lood er in verhitten met een soldeerbrander om zo het lood te smelten in een goed verluchtte ruimte. Nadat de punt is afgekoeld dien je wel de binnenkant van de punt grondig te reinigen zodat de lijm er nadien terug goed op kan hechten.
* Nokken en punten vastlijmen en de pijlen terug wegen. Schijf het gewicht nauwkeurig op. (gebruik van OpenOffice Calc of Excel).
* Breng de nummering aan op de punten en gom de nummer in potlood uit.
* Eerste vernis laag, laten drogen en de pijlen wegen. Schijf het gewicht nauwkeurig op en bereken het verschil. Op die manier weet je hoeveel gewicht er extra bij komt bij elke laag.
* Selecteer een set (of meerdere) die qua gewicht dicht bij elkaar aansluiten. Indien je ze niet allemaal kan groeperen kan je bv 2 of 3 sets maken. Een gemakkelijke visuele manier is om de gewichten van de pijlen te sorteren van klein naar groot. Op die manier zie je gemakkelijk welke pijlen dicht bij elkaar groeperen.
* Breng voldoende (dunne!!) lagen aan zodat het gewicht van de pijlen binnen een set minder dan 0.64 gram verschilt. (verschil tussen zwaarste en lichtste pijl). Laat telkens de pijlen voldoende drogen (24 uur voor Jachtvernis) voor dat je een nieuwe laag aanbrengt.
* Elke pijl geeft je minstens twee lagen, schuur tussen elke laag de pijl op met fijne staalwol (bv. Piwel 000)
* Veren aanbrengen.
* Klaar.
[[File:Pijlen op gewicht brengen.png|700px|thumb|center|"Door eerst de schachten te rangschikken van licht naar zwaar kan je gemakkelijk een aantal subsets uit de reeks van pijlen selecteren dewelke je zonder te veel aanpassingen op hetzelfde gewicht kan brengen. Hiervoor is het gemakkelijke om de punt pas als laatste stap vast te zetten zodat je nog met lood het gewicht in de punt kan compenseren. De onderste reeks op de figuur zijn de pijlen zonder punt, gesorteerd op gewicht, de bovenste reeks geeft het uiteindelijk gewicht aan van de pijlen met punt en met eventueel extra lood. De kleuren geven de groepen aan waarin de pijlen zijn onderverdeeld."]]
[[File:Spine vs gewicht.png|700px|thumb|center|"Door op een plot het gewicht uit te zetten tegenover de spine waarde van de pijl kan je hierin nog een fijnere selectie uit je pijlen maken."]]
[[File:Reduction of variation.png|700px|thumb|center|"Deze boxplot laat duidelijk het verschil zien tussen de variatie in gewicht van de pijlen voor (Schachten) en na (Final) gewichtscorrectie, dit voor de 3 sets van pijlen."]]

=== Methode ===
==== Keuze van het hout ====
===== De spine =====
* De 'spine' is een maat voor de sterkte (weerstand tegen buigen) van de schacht van de pijl. Dit wordt uitgedrukt in de afstand (in inch) die een pijl doorbuigt wanneer er een gewicht van 2 pond (0.90718474 Kg) aan gehangen wordt en wanneer de steunpunten op de pijl 26 inch (66.04 cm) van elkaar verwijderd zijn.

* Selectietabel voor de keuze van Cederhout.

{| {{table}} border="1" cellpadding="10" align="center"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Booggewicht/pijllengte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''24"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''25"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''26"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''27"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''28"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''29"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''30"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''31"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''32"'''
|-
| 25-30||<30||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55
|-
| 30-35||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60
|-
| 35-40||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65
|-
| 40-45||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70
|-
| 45-50||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75
|-
| 50-55||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80
|-
| 55-60||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85
|-
| 60-65||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90
|-
| 65-70||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90||90-95
|-
|}

* Kracht van de boog bij een gegeven treklengte t.o.v. treklengte. Spine waarde uitgedrukt in "spine weight".

{| border="1" cellpadding="10" align="center"
! Kracht !! 25" !! 26" !! 27" !! 28" !! 29" !! 30" !! 31"
|-
| 30 lb || || || 25 || 30 || 35 || 40 || 45
|-
| 35 lb || || 25 || 30 || 35 || 40 || 45 || 50
|-
| 40 lb || 25 || 30 || 35 || 40 || 45 || 50 || 55
|-
| 45 lb || 30 || 35 || 40 || 45 || 50 || 55 || 60
|-
| 50 lb || 35 || 40 || 45 || 50 || 55 || 60 || 65
|-
| 55 lb || 40 || 45 || 50 || 55 || 60 || 65 || 70
|-
| 60 lb || 45 || 50 || 55 || 60 || 65 || 70 || 75
|-
| 65 lb || 50 || 55 || 60 || 65 || 70 || 75 || 80
|-
| 70 lb || 55 || 60 || 65 || 70 || 75 || 80 || 85
|-
| 80 lb || 60 || 65 || 70 || 75 || 80 || 85 || 90
|}

* Dezelfde tabel maar dan in een grafiek:
[[File:Arrow length vs bow force vs spine 4.png|thumb|center|600px|Relatie tussen pijllengte, trekkracht en de daarbij passende spine van de schacht. Zoek het symbool voor de trekkracht van je boog in de kolom rechts, kies de gewenstte pijllengte en lees dan de spine waarde af.]]
* Dit is eigenlijk een 3D relatie:lengte-trakkkracht-spine. [[File:3D Scatter Plot lengte trekkracht spine.png|thumb|center|600px|Relatie tussen pijllengte, trekkracht en de daarbij passende spine van de schacht.]]
* Als standaard is de 'spine weight' van de pijl, het aantal pond dat je boog trekt op 28". Doe daar per inch dat je extra trekt 5 lb bij de spine waarde bij. Voor een snelle jachtboog kan je best ook nog eens extra 5 Lb bij rekenen.
* Dus voor iemand die met een 30 lb jachtboog schiet en een treklengte van 30" heeft wordt de spine-weight van de pijl: 30+2*5+5=45. Voor een meer gedetailleerde bespreking zie het artikel over [[De spine waarde]].

===== De houtsoort =====
====== Ceder ======
Ceder (Port Orford Cedar: [http://www.rosecityarchery.com/POC_Shafts.htm Rose City Archery]) is erg geschikt om schachten van pijlen van te maken. De nerven lopen zeer recht en regelmatig door de hout waardoor het gemakkelijker is om mooie schachten te zagen die netjes de nerven volgen.

====== Berk ======
Saxton Pope ([http://www.pijlenboog.be/index.php/Literatuur_en_externe_links#Boeken_over_instinctief_boogschieten Hunting with the bow and arrow.]) zweert bij schachten gemaakt van berkenhout, waarschijnlijk omdat toen cederhout in de kwaliteit die we vandaag kennen nog niet beschikbaar was.

===== De dikte van de schacht =====
* Zowel 5/16", 11/32" als 23/64" zijn veel gebruikt diameters.

{| border="1" cellpadding="10" align="center"
! Engels !! Metrisch (cm) !! Metrisch (mm) !! spine
|-
| 5/16" || 0.79375 cm || 7.9375 mm || 30-45
|-
| 11/32" || 0.87313 cm || 8.7313 mm || 40-70
|-
| 23/64" || 0.91281 cm || 9.1281 mm || 50-75
|}

* De dikte van de schacht zal ook de spine waarde van de pijl mee beïnvloeden.

===== selectie van schachten =====
Niet elke schacht is even goed. Daarom is het nuttig om bij de aankoop de schachten zorgvuldig te selecteren.
* Rollen van schachten
** Dit is voornamelijk om te kijken of de schacht mooi recht is. Standaard komen de schachten in een lengte van 32".. Indien je pijlen korter zijn kan je een uiteinde dat niet perfect recht is afzagen.
** Indien je de volle 32" nodig hebt, zal je al snel een uurtje bezig zijn om een perfect rechte schacht te vinden. Mijn ervaring is dat je er ongeveer 20 op 400 schachten echt recht zijn. Dus slechts 5%.
** Wanneer je de schachten rolt over een glazen plaat zal je al snel leren dat je alleen al aan het geluid kan horen of ze recht zijn of niet. Dit maakt dat het selectieproces erg snel kan verlopen.

* Spine-en van schachten
** Indien mogelijk vraag je in de winkel om de schachten te mogen spinen. Hoe dichter de spine waarde van de schachten bij elkaar ligt, hoe reproduceerbaarder je schot is.
* Wegen van schachten
** Niet elke 32" schacht weegt even veel. Er zit daar gemakkelijk een aantal gram verschil op. Kies daarom schachten die even zwaar zijn.
* Visuele inspectie van schachten
** Belangrijk is natuurlijk ook de visuele inspectie...
** Kies schachten waar de nerven zo veel mogelijk parallel lopen..ttz... met grote ruimte tussen de "driehoeken" waar de nerver van het hout naar buiten komen. Wanneer er een snelle opeenvolging is van zo'n driehoeken, dan is het erg waarschijnlijk dat zo'n pijl snel zal breken omdat de nerven niet parallel met de pijl lopen.
** sommige boomstammen zijn geinfecteerd door een schimmel. Je kan dit zien door een grijze verkleuring als lijnen/draden doorheen het hout. Alhoewel sommige meubelmakers die mooi vinden in het hout (dit effect wordt "slaap" genoemd; In het Engels: spalted wood), is het voor een pijl niet aan te raden. Je laat deze pijlen beter in de winkel. Ook, wanneer je zo'n pijl zou opschuren of doorzagen is het stof dat daarbij vrij komt giftig, is sterk irriterend voor neusslijmvlies en ogen en kan ernstige langdurige ademhalingsproblemen veroorzaken. Dit zijn meestal onregelmatige lijnen die min of meer de nerven van het hout volgen.

===== rechten van de schachten =====
* Door de schachten te rollen over een perfect vlakke tafel of over een vlak stuk glas of spiegel kan je zien waar de schacht eventueel gebogen is. Markeer het centrum van de bocht in de schacht. Je kan die erg gemakkelijk rechten door die boven een pot kokend water te houden terwijl je de schacht rond draait rond zijn as.. Leg het deksel een beetje scheef op de pot zodat je de stoom enkel langs een smalle strook laat ontsnappen. Daarin draai je de pijl rond. Wanneer de pijl goed warm aanvoelt (maar je kan de temperatuur er van nog gemakkelijk verdragen met je vingers) oefen je druk uit in de tegenovergestelde richting.. Je hoeft helemaal niet veel kracht te zetten. Het gaat erg gemakkelijk.
* Een alternatieve manier is om de schacht helemaal nat te maken en die een nacht in een rechte metalen buis die perfect aansluit aan de schacht te bewaren... Ik heb dit nog niet geprobeerd.

==== Op lengte zagen ====
Hier moet je rekening houden met je minimun pijllengte die je nodig hebt voor je maximale treklengte. 
==== Zwaartepunt / FOC% van de pijl inschatten ====
* Zie voor een gedetailleerde beschrijving bij: [[F.O.C.% van een pijl]]
* Hoe vind je dit zwaartepunt: 
** Je kan dit meten wanneer de pijl klaar is, je baseren op de samenstelling van een eerdere pijl, of vooral bv 1 schacht klaar maken om de FOC% in te schatten.
** Zorg er eerst voor dat de nok, veren, omwikkeling rond de veren, vernis,... al op de pijl is aangebracht.
** Doe dan de pijlpunt op de pijl, maar lijm deze NIET vast.
** Meet de totale pijllengte.
** Zoek dan het zwaartepunt en meet dan de afstand van de nokeinde tot zwaartepunt. 

* formule: 100 x (zwaartepunt - midden )/ totale lengte . (zie verder bij "FOC waarde van een pijl FOC waarde van een pijl" )

** vb: De pijllengte is 81 cm en je zwaartepunt ligt op 46 cm. 
*** 10% van 81 is 8,1 
*** 7% van 81 is 5,67 
*** Het midden van je pijl is 81 / 2 = 40,5 cm 
*** Doe nu het zwaartepunt min het midden: 46 - 40,5 = 5,5cm 
*** Om nu het aantal % te berekenen moet je dit laatste getal delen door de totale lengte: 
**** 5,5 / 81 * 100 = 6,79 % 
*** Dit zwaartepunt is onder de 7 % en dus is de punt te licht.

Nu kun je 2 kanten uit. Of je neemt een zwaardere punt, of je kort je pijl verder in. Dit doe je tot je tussen de 7 à 10 % komt te liggen. 
Handig is wanneer je deze op 7,... % kunt brengen. Wanneer je nu de punt breekt, of je nok kapot schiet en je vervangt deze mits een kleine afkorting van je pijl komt je zwaartepunt anders te liggen. Nu je deze op 7,.. % hebt liggen en je verkort te pijl komt je % hoger te liggen. Had je de pijl al op 10% ingesteld dan bekom je waarschijnlijk een waarde te hoog voor een goed evenwicht te bekomen. ( Hoe korter de pijl, hoe hoger de % komt ) 

* Waarom ligt nu juist dit zwaartepunt voorraan tussen die twee waarden? 
** Ligt hij te zwaar tegen de punt vb 20% dan zal de pijl snel geneigd zijn om hoogte te verliezen. In het begin zal deze dan goed vliegen, maar na een 20 tal meters zal deze ineens snel veel hoogte verliezen. 
Ligt hij te veel naar de nok toe dan is je achterkant niet los genoeg om alle fouten te corrigeren. Dit gebeurt door de veren. Wanneer je pijl vb achteroverslaagt zal er meer druk ontstaan onderaan de achterkant dan bovenaan. Hierdoor zal de pijl de achterkant terug naar boven hellen.

==== Punt comprimeren ====
De punten worden gecomprimeerd door middel van een compressie tool.
Controleer vooraf de gewenste dikte van de schacht en pas dit indien nodig aan.
Op de afbeelding hieronder staat de compressie tool ingesteld op 11/32".

[[File:Compressie tool.jpg|500px|center]]

==== Nok aanscherpen ====
* De kant van de nok wordt door middel van een speciale puntenslijper aangescherp. Deze puntensluiper stopt op de gewenste diepte.
[[File:Nok aanscherpen.jpg|500px|center]]

==== Orientatie van nerven in het hout bepalen ====
==== Nok vastlijmen ====
Gebruik hiervoor een juiste lijm.
Smeer de lijm op de aangescherpte schacht of breng de lijm aan in de nok, plaats dan de nok evenwijdig met de nerven (orientatie is belangrijk voor houten schachten, ook voor de veilidheid!) en duw deze goed aan. Laat deze rusten tot de lijm droog is.
De nok dient goed vast te zitten en in een perfecte alignering met de schacht. Wanneer je de schacht spint, mag de nok tijdens het ronddraaien niet wiebelen. Die moet perfect gecentreerd zijn.
Een tip ivm het verlijmen van de nok, mijn voorkeur gaat er naar om de lijm diep in de nok aan te brengen en met de spitse lijmtube tot helemaal onderaan in de nok te gaan, zodat er geen luchtbel aanwezig is. Controleer dit voor je de nok op de schacht plaatst. Druk dan de nok aan een er dient een beetje lijm langs de randen van de nok uit te komen, zodat je zeker bent dat de nok langs alle kanten goed verlijmd is met de schacht. Verifieer na 24 uur of de nokken goed vast zitten.

[[File:Lijm aanbrengen.JPG|500px|center]]

===== De orientatie van de nok =====
De schacht is zo gekozen dat de nerven van het hout parallel lopen met de pijl. Dit is echter niet altijd perfect. Bij eerste-keus hout zal je zien dat de nerven niet (of bijna niet) "uitvederen". Als je kan koop je best zo'n eerste keus hout. Pijlen waar je de nerven sterk ziet uitvederen (zoals op de foto hieronder) gaan sneller kapot. Je hebt aan je pijl eigenlijk 4 kanten: twee kanten waar je de lange nerven kan zien parallel aan je pijl, een twee kanten waar je de tekening van de doorgesneden nerven kan zien. Zie afbeelding.
[[File:Arrow wood orientation grains half.png|1000px|center|thumb|Voorbeeld van een schacht van slechte kwaliteit waar de groeiringen telkens doorbroken zijn.]]

Op de foto hierboven is de kant zichtbaar waar de nerven/groeiringen doorgesneden zijn. Deze wijzen (op de foto) naar rechts. De nerven vormen eigenlijk een patroon van driehoeken die naar rechts wijzen. Aan de andere kant van deze pijl zal je een gelijkaardig patroon vinden, maar daar wijzen de punten van de doorgesneden nerven naar links.

Waarom is die orientatie nu zo belangrijk? Wel, pijlen breken soms in je boog wanneer je ze af schiet. Wanneer zo'n pijl breekt zullen de breuklijnen zich meestal langs de nerven bevinden. M.a.w. wanneer ik deze pijl op de foto hierboven zou doorbreken zullen de driehoeken van de nerven van het hout los spingen en scherpe uitsteeksels vormen.

We willen eigenlijk dat wanneer de pijl zou breken, dat deze uitsteeksels naar boven en naar onder wijzen wanneer de pijl in de boog is. Zeker niet naar links of rechts want dan gaan ze in je arm. Dit kan je bekomen door de inkeping van de nok dwars op de streping van de nerven aan de achterkant van de pijl te plaatsen. Dus de inkeping loopt van de ene kant met 'driehoeken' naar de andere kant met 'driehoeken. De inkeping dwars op de nerven is ook de manier dat de nok gemaakt dient te worden wanneer je enkel een inkeping zou maken.

[[File:Arrowend.jpg|center]]

De rode lijn geeft de orientatie aan van de inkeping in de nok.

Blijft nog enkel de mogelijkheid dat het hout zich in je hand boort. Dit kan je beperken door er voor te zorgen dat de punten van de nerven aan de bovenzijn van de pijl naar voor wijzen wanneer deze op de boog zit. Omdat het patroon aan de onderkant van de pijl net andersom is, wijzen daar deze punten naar achteren (=naar de nok).
Wanneer de pijl dan breekt zullen scherpe punten onderaan de pijl nog steeds naar achteren wijzen en dus met minimale schade langs je hand gaan. Aan de bovenzijde van de pijl zullen deze nerven driehoeken vormen die naar de punt wijzen, echter, omdat dit aan de bovenzijde van de pijl is, komen die (met wat geluk) niet in je hand terecht.

Linkse schutters: bij linkse schutters wordt de pijl 180 gedraaid rond zijn lengte-as t.o.v. een rechtse schutter... m.a.w. voor linkse schutters moeten de pijlen anders gemaakt worden dan voor rechtse schutters. De regel blijft wel: wanneer de pijl op de boog ligt, moeten de driehoeken van de nerven naar voor wijzen.

==== Punt vastlijmen ====
Er zijn zowel verschillende types punten als verschillende lijmen en manieren voor een pijlpunt op de pijlschacht te krijgen.

* Verschillende types:
** Compressiepunt. Dit type punt heeft het grote voordeel dat na montage de rand van de punt en de schacht mooi op elkaar aansluiten zonder voelbare rand. Dit is een voordeel voor je doel en je pijl.

*** Vooreerst wordt de schacht gedeeltelijk gecomprimeerd door een comprimeer apparaat. Dit stel je in de op gewenste dikte (5/16,11/32, 23/64) en met de hulp van een boormachine comprimeer je de top van de schacht. Nadien past de punt er op (zie boven).
[[File:Punt comprimeren en vastzetten.JPG|500px|center]]

** Schroefpunt, al dan niet met conische binnenkant.
Een schroefpunt wordt over de schacht geschroefd

De nieuwere manieren zijn Hars vanuit de winkel en 2 componenten lijm. Naargelang de ervaring met deze twee ( of nog een andere ) ga je zelf uitmaken welke je de beste vindt.

Voor hars:
Gelieve ook handschoenen en veiligheidsbril aan te doen (hars durft spatten !!!)
Neem een pijlpunt met een tang vast. Verwarm deze pijlpunt met een bunsenbranden/vlam totdat deze wat rood begint te gloeien. Smelt nu wat hars in de pijlpunt totdat deze tot iets minder als de helft is gevuld. Verwarm de pijlpunt nog even voor zeker te zijn dat je hars vloeibaar is. Houd de punt tegen de werkbank of liever tegen een stuk hout. Steek nu de pijlschacht in de punt. Rol de punt/schacht over een vlakke tafel en vergewis je ervan dat de punt mooi gecentreerd is bij rotatie. Op dit moment kan je de alignatie van de punt tov de schacht nog corrigeren. Neem een natte vod en koel de pijlpunt (maar blijf wel met je schacht duwen in de punt), je zal hier een sissend geluidje hebben. Wanneer de punt voldoende afgekoeld is, test of je de punt er met de hand kan afkrijgen door zowel hard te trekken als te draaien. Als je de punt er niet afkrijgt dan heb je een goede verbinding. Zoniet kun je de punt verliezen in het doel.

Methode uit de oudheid:
* De ouderwetse manier is de schacht vooraan tegen de nerf in te splitsen. De voorkant wat bijschuren zodat je een kegelvorm krijgt. Dan de Vuurstenen pijlpunt erin steken. Nu als lijm neem je hars die je van de bomen hebt gehaald. Stook deze heet totdat deze mooi is gesmolten. Doordat deze hars redelijk hard word bij afkoeling kun je deze best mengen met koolstof van je kampvuur. Nu kun je deze mengeling over je pijlpunt uitsmeren. Hierna kun je stengels zoeken van brandnetels, deze zijn redelijk lang en toch nog redelijk sterk. Deze kun je als touw gebruiken voor bescherming van je hars. Bind deze dus rond de harsverbinding.

==== Vernissen van pijlen ====
Om het hout van de pijlen tegen vocht te beschermen is het wenselijk om een dunne vernislaag aan te brengen.
* Matriaal
** Jachtvernis
** Sponsje (dit 'leen' je best uit de keuken... zo'n rechthoekig sponje met een zachte en een harde kant (meestal groen) is ideaal.
[[File:229 schuurspons geel groen bewerkt.jpg|center]]

Dop een hoekje van de zachte kant van het sponsje in de vernis en strijk met lange bewegingen de vernis op de pijl. Ideaal ga je in een beweging van boven tot onder waarbij je tussen de bewegingen de pijl telkens een stukje draait. Breng niet teveel aan. Een dunne onderlaag droogt beter en geeft ook een beter resultaat. Laat de pijl volgens instructies van de vernis drogen.

* Je kan je pijlen best hangend laten drogen (zie foto), op die manier blijven de schachten mooi recht. Een erg gemakkelijke manier is om de nokken vast te clicken aan een metalen draad kleerhanger. Die zijn overal gemakkelijk te vinden, goedkoop en zeer sterk. Het voordeel is dat de zwaardere punt de pijl altijd perfect loodrecht naar beneden laat hangen zodat de pijl niet scheef trekt tijdens het drogen.

[[File:Pijlen vernissen drogen.jpg|300px|center]]

* Nadat de eerste laag droog is, zal je voelen dat die lichtjes ruw aanvoelt. Door met de ruwe achterkant van het sponsje of met fijne staalwol de pijl in lange zachte bewegingen op te schuren zal je voelen dat die oneffenheden snel weg gaan. De eerste laag zachtjes opschuren tot de pijl glad aanvoelt. Dit is belangrijk wil je een mooi resultaat bekomen. Het beste resultaat bekom je door tussen de lagen de vernis op te schuren met fijne staalwol (bv. Piwel Nr. 000).
* Verwijder het stof van de pijl en breng een tweede laag aan. Ook hier, in lange bewegingen van boven tot onder in een dunne laag. Laat de eerste laag voldoende lang drogen. Volg hiervoor de instructies van de fabrikant. Voor een jachtvernis is dit minstens 24 uur per laag.

* Opnieuw hangend laten drogen
* Na 24 uur (of volgens instructies van de fabricant) is de pijl klaar om met veren getooid te worden.
==== Je pijlen beschermen met was. ====
* Als alternatief kan je het hout van je pijl ook beschermen met was. Gewoon een aantal keren met een kaars over wrijven (of beter: de pijl over een grote kaars wrijven) todat alle plaatsjes goed bedenkt zijn en nadien opwrijven met een wollen doek. Dit beschermt ook heel goed tegen vocht en voegt minder gewicht toe dan vernissen. Je moet het wel regelmatig herhalen en de waslaag goed onderhouden.

==== Veren plakken ====
===== Keuze van veren =====
* Lengte en vorm
Grote veren zorgen voor snelle stabilisatie van de pijl, kleine veren zijn dan weer beter voor grotere afstanden te overbruggen.
Er is natuurlijk wel een minimum veergrootte die je nodig hebt voor je pijl, dit doe je naargelang testvluchten waar je ziet of de pijl een mooie vlucht maakt.

===== Veren kleven gebruik makend van een verenplakker =====
* Een gemakkelijke en vooral snelle manier om veren vast te kleven is door gebruik te maken van dubbelzijdige tape. Je brengt je veer in de verenhouder en kleeft er netjes over de hele lengte van de veer de dubbelzijdige tape op. Nadien verwijder je de beschermlaag (=rood) en je kan de verenhouden op je pijlenplakker plaatsen.
[[File:DSC 3960 edit.jpg|500px|center]]

* De eerste veer zit vast.
[[File:Eerste veer.jpg|500px|center]]

* Wanneer alle veren aangebracht zijn, is de pijl zo goed als klaar.

[[File:Pijl is klaar.JPG|500px|center]]

* De laatste stap is het aanbrengen van kleine druppeltjes lijm aan het begin en einde van de veren, om er zo voor te zorgen dat wanneer de pijl in het gras of pijlenvangnet terecht komt, dat de veren niet los geraken. Een klein druppeltje lijm zoals de Bohning Fletch-Tite Platinum werkt erg goed. Zorg dat er een lijm is op zowel de schacht als het voetje van de veer.
[[File:Bohning Fletch Tite Platinum glue.png|250px|center]]

==== Onderhoud ====
Er is op zich weinig tot geen onderhoud nodig voor de pijlen. Je hoeft alleen na elk schot is kijken of er geen al te grote schade is aan je pijlen. 
Je zal merken dat elke keer je tegen je pijl schiet er een houtstukje afkomt, zolang deze stukjes niet te groot zijn kan dit allemaal geen kwaad. Bij een barst daarentegen kun je deze beter indien mogelijk afkorten zodat de barst niet meer op de pijl is. Barsten kunnen zich voortzetten tijdens het schieten wat kan resulteren in het kapotspringen van de pijl tijdens het lossen. 
Je kan voor de zekerheid de pijl een paar keer buigen en horen of je niets hoort kraken, zoniet is alles nog in orde. 
Indien je je pijlen vernist kun je af en toe is een nieuwe vernislaag leggen.

== Waarschuwing bij het gebruik van houten pijlen ==
* Houten pijlen kunnen breken. Controleer dus altijd je pijlen wanneer je ze uit het doel trekt en voor je er mee schiet. Je houten pijl moet ook goed afgesteld zijn op de kracht van je boog en je treklengte. Bekijk hiervoor het YouTube filmpje over de Archers paradox waar een schutter dit forceert door een pijl met een te slappe spine af te schieten. [http://www.youtube.com/watch?v=WzWrcpzuAp8 Youtube Link]

Gebruikte eenheden en conversies naar S.I. eenheden

2026-01-26T21:17:02Z

Luc: /* Diameters van houten pijlen */

= Enkele basisgegevens =
== Gebruikte maten en gewichten ==
Vele maten en gewichten gebruikt in het boogschieten komen uit de Angelsaksische wereld. Ik geef hieronder een aantal hiervan en hun conversie naar de meer algemene SI eenheden.
* Lb (Pound force): 1 pound force = 4.44822162 newtons (N)
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 0.45359237 Kg
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 7000 grains
* Grain (weight): 1 grain = 0.00006479891 Kg
** 100 grain = 0.006479891 Kg = 6.479891 g
** 125 grain = 0.00809986375 Kg = 8.09986 g
* 1 gram = 15.4323583529 grains
* Inch (length): 1 inch = 2.54 cm
== Diameters van houten pijlen ==
De diameter van houten pijlen wordt uitgedrukt in termen zoals 5/16, 11/32, 23/64.... Je dient dit te lezen als '5 16-de' of '11 32-ste' maar eigenlijk is dat '5 16-de van een inch' of '11 32-ste van een inch', etc..

Dus de diameter van typische houten schachten is:

* <math>
5/16 = {5 \over 16 } inch = {5 \over 16} * 25.4 mm = 7.93750 mm
</math>
* <math>
11/32 = {11 \over 32 } inch = {11 \over 32} * 25.4 mm = 8.73125 mm
</math>
* <math>
23/64 = {23 \over 64 } inch = {23 \over 64} * 25.4 mm = 9.12813 mm
</math>

De slimme lezer zal al snel gezien hebben dat er een logica in zit (toch voor deze 3). Om van 5/16-de naar 11/32-ste te gaan dien je het eerste getal te verdubbelen en er 1 bij op te tellen. Het tweede getal dien je gewoon te verdubbelen. Dus er komt gewoon 1/32-ste van een inch bij bij de diameter. Wanneer je dan naar 23/64-ste gaat, komt er bij de diameter gewoon 1/64 van een inch bij.

Dit systeem wordt het Fractional Inch size system genoemd. Het volledig overzicht van de courante maten is hieronder gegeven; de courante maten die in het boogschieten gebruikt worden zijn in '''bold''' aangegeven.

{| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; table-layout:auto; width:auto;;"
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Fractie (inch)
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Inch
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Millimeter (mm)
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/64 || style="text-align:right;" | 0.0156 || style="text-align:right;" | 0.3969
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/32 || style="text-align:right;" | 0.0313 || style="text-align:right;" | 0.7938
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/64 || style="text-align:right;" | 0.0469 || style="text-align:right;" | 1.1906
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/16 || style="text-align:right;" | 0.0625 || style="text-align:right;" | 1.5875
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/64 || style="text-align:right;" | 0.0781 || style="text-align:right;" | 1.9844
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/32 || style="text-align:right;" | 0.0938 || style="text-align:right;" | 2.3813
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/64 || style="text-align:right;" | 0.1094 || style="text-align:right;" | 2.7781
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/8 || style="text-align:right;" | 0.1250 || style="text-align:right;" | 3.1750
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/64 || style="text-align:right;" | 0.1406 || style="text-align:right;" | 3.5719
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/32 || style="text-align:right;" | 0.1563 || style="text-align:right;" | 3.9688
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/64 || style="text-align:right;" | 0.1719 || style="text-align:right;" | 4.3656
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/16 || style="text-align:right;" | 0.1875 || style="text-align:right;" | 4.7625
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/64 || style="text-align:right;" | 0.2031 || style="text-align:right;" | 5.1594
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/32 || style="text-align:right;" | 0.2188 || style="text-align:right;" | 5.5563
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/64 || style="text-align:right;" | 0.2344 || style="text-align:right;" | 5.9531
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/4 || style="text-align:right;" | 0.2500 || style="text-align:right;" | 6.3500
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''17/64''' || style="text-align:right;" | '''0.2656''' || style="text-align:right;" | '''6.7469'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''9/32''' || style="text-align:right;" | '''0.2813''' || style="text-align:right;" | '''7.1438'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''19/64''' || style="text-align:right;" | '''0.2969''' || style="text-align:right;" | '''7.5406'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''5/16''' || style="text-align:right;" | '''0.3125''' || style="text-align:right;" | '''7.9375'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/64 || style="text-align:right;" | 0.3281 || style="text-align:right;" | 8.3344
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''11/32''' || style="text-align:right;" | '''0.3438''' || style="text-align:right;" | '''8.7313'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''23/64''' || style="text-align:right;" | '''0.3594''' || style="text-align:right;" | '''9.1281'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/8 || style="text-align:right;" | 0.3750 || style="text-align:right;" | 9.5250
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/64 || style="text-align:right;" | 0.3906 || style="text-align:right;" | 9.9219
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/32 || style="text-align:right;" | 0.4063 || style="text-align:right;" | 10.3188
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/64 || style="text-align:right;" | 0.4219 || style="text-align:right;" | 10.7156
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/16 || style="text-align:right;" | 0.4375 || style="text-align:right;" | 11.1125
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/64 || style="text-align:right;" | 0.4531 || style="text-align:right;" | 11.5094
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/32 || style="text-align:right;" | 0.4688 || style="text-align:right;" | 11.9063
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/64 || style="text-align:right;" | 0.4844 || style="text-align:right;" | 12.3031
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/2 || style="text-align:right;" | 0.5000 || style="text-align:right;" | 12.7000
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 33/64 || style="text-align:right;" | 0.5156 || style="text-align:right;" | 13.0969
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 17/32 || style="text-align:right;" | 0.5313 || style="text-align:right;" | 13.4938
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 35/64 || style="text-align:right;" | 0.5469 || style="text-align:right;" | 13.8906
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/16 || style="text-align:right;" | 0.5625 || style="text-align:right;" | 14.2875
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 37/64 || style="text-align:right;" | 0.5781 || style="text-align:right;" | 14.6844
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 19/32 || style="text-align:right;" | 0.5938 || style="text-align:right;" | 15.0813
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 39/64 || style="text-align:right;" | 0.6094 || style="text-align:right;" | 15.4781
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/8 || style="text-align:right;" | 0.6250 || style="text-align:right;" | 15.8750
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 41/64 || style="text-align:right;" | 0.6406 || style="text-align:right;" | 16.2719
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/32 || style="text-align:right;" | 0.6563 || style="text-align:right;" | 16.6688
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 43/64 || style="text-align:right;" | 0.6719 || style="text-align:right;" | 17.0656
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/16 || style="text-align:right;" | 0.6875 || style="text-align:right;" | 17.4625
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 45/64 || style="text-align:right;" | 0.7031 || style="text-align:right;" | 17.8594
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 23/32 || style="text-align:right;" | 0.7188 || style="text-align:right;" | 18.2563
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 47/64 || style="text-align:right;" | 0.7344 || style="text-align:right;" | 18.6531
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/4 || style="text-align:right;" | 0.7500 || style="text-align:right;" | 19.0500
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 49/64 || style="text-align:right;" | 0.7656 || style="text-align:right;" | 19.4469
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/32 || style="text-align:right;" | 0.7813 || style="text-align:right;" | 19.8438
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 51/64 || style="text-align:right;" | 0.7969 || style="text-align:right;" | 20.2406
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/16 || style="text-align:right;" | 0.8125 || style="text-align:right;" | 20.6375
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 53/64 || style="text-align:right;" | 0.8281 || style="text-align:right;" | 21.0344
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/32 || style="text-align:right;" | 0.8438 || style="text-align:right;" | 21.4313
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 55/64 || style="text-align:right;" | 0.8594 || style="text-align:right;" | 21.8281
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/8 || style="text-align:right;" | 0.8750 || style="text-align:right;" | 22.2250
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 57/64 || style="text-align:right;" | 0.8906 || style="text-align:right;" | 22.6219
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/32 || style="text-align:right;" | 0.9063 || style="text-align:right;" | 23.0188
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 59/64 || style="text-align:right;" | 0.9219 || style="text-align:right;" | 23.4156
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/16 || style="text-align:right;" | 0.9375 || style="text-align:right;" | 23.8125
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 61/64 || style="text-align:right;" | 0.9531 || style="text-align:right;" | 24.2094
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/32 || style="text-align:right;" | 0.9688 || style="text-align:right;" | 24.6063
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 63/64 || style="text-align:right;" | 0.9844 || style="text-align:right;" | 25.0031
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1 || style="text-align:right;" | 1.0000 || style="text-align:right;" | 25.4000
|}

Gebruikte eenheden en conversies naar S.I. eenheden

2026-01-26T21:16:13Z

Luc: /* Diameters van houten pijlen */

= Enkele basisgegevens =
== Gebruikte maten en gewichten ==
Vele maten en gewichten gebruikt in het boogschieten komen uit de Angelsaksische wereld. Ik geef hieronder een aantal hiervan en hun conversie naar de meer algemene SI eenheden.
* Lb (Pound force): 1 pound force = 4.44822162 newtons (N)
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 0.45359237 Kg
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 7000 grains
* Grain (weight): 1 grain = 0.00006479891 Kg
** 100 grain = 0.006479891 Kg = 6.479891 g
** 125 grain = 0.00809986375 Kg = 8.09986 g
* 1 gram = 15.4323583529 grains
* Inch (length): 1 inch = 2.54 cm
== Diameters van houten pijlen ==
De diameter van houten pijlen wordt uitgedrukt in termen zoals 5/16, 11/32, 23/64.... Je dient dit te lezen als '5 16-de' of '11 32-ste' maar eigenlijk is dat '5 16-de van een inch' of '11 32-ste van een inch', etc..

Dus de diameter van typische houten schachten is:

* <math>
5/16 = {5 \over 16 } inch = {5 \over 16} * 25.4 mm = 7.93750 mm
</math>
* <math>
11/32 = {11 \over 32 } inch = {11 \over 32} * 25.4 mm = 8.73125 mm
</math>
* <math>
23/64 = {23 \over 64 } inch = {23 \over 64} * 25.4 mm = 9.12813 mm
</math>

De slimme lezer zal al snel gezien hebben dat er een logica in zit (toch voor deze 3). Om van 5/16-de naar 11/32-ste te gaan dien je het eerste getal te verdubbelen en er 1 bij op te tellen. Het tweede getal dien je gewoon te verdubbelen. Dus er komt gewoon 1/32-ste van een inch bij bij de diameter. Wanneer je dan naar 23/64-ste gaat, komt er bij de diameter gewoon 1/64 van een inch bij.

Dit systeem wordt het Fractional Inch size system genoemd. Het volledig overzicht van de courante maten is hieronder gegeven.

{| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; table-layout:auto; width:auto;;"
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Fractie (inch)
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Inch
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Millimeter (mm)
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/64 || style="text-align:right;" | 0.0156 || style="text-align:right;" | 0.3969
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/32 || style="text-align:right;" | 0.0313 || style="text-align:right;" | 0.7938
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/64 || style="text-align:right;" | 0.0469 || style="text-align:right;" | 1.1906
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/16 || style="text-align:right;" | 0.0625 || style="text-align:right;" | 1.5875
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/64 || style="text-align:right;" | 0.0781 || style="text-align:right;" | 1.9844
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/32 || style="text-align:right;" | 0.0938 || style="text-align:right;" | 2.3813
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/64 || style="text-align:right;" | 0.1094 || style="text-align:right;" | 2.7781
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/8 || style="text-align:right;" | 0.1250 || style="text-align:right;" | 3.1750
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/64 || style="text-align:right;" | 0.1406 || style="text-align:right;" | 3.5719
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/32 || style="text-align:right;" | 0.1563 || style="text-align:right;" | 3.9688
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/64 || style="text-align:right;" | 0.1719 || style="text-align:right;" | 4.3656
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/16 || style="text-align:right;" | 0.1875 || style="text-align:right;" | 4.7625
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/64 || style="text-align:right;" | 0.2031 || style="text-align:right;" | 5.1594
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/32 || style="text-align:right;" | 0.2188 || style="text-align:right;" | 5.5563
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/64 || style="text-align:right;" | 0.2344 || style="text-align:right;" | 5.9531
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/4 || style="text-align:right;" | 0.2500 || style="text-align:right;" | 6.3500
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''17/64''' || style="text-align:right;" | '''0.2656''' || style="text-align:right;" | '''6.7469'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''9/32''' || style="text-align:right;" | '''0.2813''' || style="text-align:right;" | '''7.1438'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''19/64''' || style="text-align:right;" | '''0.2969''' || style="text-align:right;" | '''7.5406'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''5/16''' || style="text-align:right;" | '''0.3125''' || style="text-align:right;" | '''7.9375'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/64 || style="text-align:right;" | 0.3281 || style="text-align:right;" | 8.3344
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''11/32''' || style="text-align:right;" | '''0.3438''' || style="text-align:right;" | '''8.7313'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''23/64''' || style="text-align:right;" | '''0.3594''' || style="text-align:right;" | '''9.1281'''
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/8 || style="text-align:right;" | 0.3750 || style="text-align:right;" | 9.5250
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/64 || style="text-align:right;" | 0.3906 || style="text-align:right;" | 9.9219
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/32 || style="text-align:right;" | 0.4063 || style="text-align:right;" | 10.3188
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/64 || style="text-align:right;" | 0.4219 || style="text-align:right;" | 10.7156
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/16 || style="text-align:right;" | 0.4375 || style="text-align:right;" | 11.1125
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/64 || style="text-align:right;" | 0.4531 || style="text-align:right;" | 11.5094
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/32 || style="text-align:right;" | 0.4688 || style="text-align:right;" | 11.9063
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/64 || style="text-align:right;" | 0.4844 || style="text-align:right;" | 12.3031
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/2 || style="text-align:right;" | 0.5000 || style="text-align:right;" | 12.7000
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 33/64 || style="text-align:right;" | 0.5156 || style="text-align:right;" | 13.0969
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 17/32 || style="text-align:right;" | 0.5313 || style="text-align:right;" | 13.4938
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 35/64 || style="text-align:right;" | 0.5469 || style="text-align:right;" | 13.8906
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/16 || style="text-align:right;" | 0.5625 || style="text-align:right;" | 14.2875
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 37/64 || style="text-align:right;" | 0.5781 || style="text-align:right;" | 14.6844
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 19/32 || style="text-align:right;" | 0.5938 || style="text-align:right;" | 15.0813
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 39/64 || style="text-align:right;" | 0.6094 || style="text-align:right;" | 15.4781
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/8 || style="text-align:right;" | 0.6250 || style="text-align:right;" | 15.8750
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 41/64 || style="text-align:right;" | 0.6406 || style="text-align:right;" | 16.2719
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/32 || style="text-align:right;" | 0.6563 || style="text-align:right;" | 16.6688
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 43/64 || style="text-align:right;" | 0.6719 || style="text-align:right;" | 17.0656
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/16 || style="text-align:right;" | 0.6875 || style="text-align:right;" | 17.4625
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 45/64 || style="text-align:right;" | 0.7031 || style="text-align:right;" | 17.8594
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 23/32 || style="text-align:right;" | 0.7188 || style="text-align:right;" | 18.2563
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 47/64 || style="text-align:right;" | 0.7344 || style="text-align:right;" | 18.6531
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/4 || style="text-align:right;" | 0.7500 || style="text-align:right;" | 19.0500
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 49/64 || style="text-align:right;" | 0.7656 || style="text-align:right;" | 19.4469
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/32 || style="text-align:right;" | 0.7813 || style="text-align:right;" | 19.8438
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 51/64 || style="text-align:right;" | 0.7969 || style="text-align:right;" | 20.2406
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/16 || style="text-align:right;" | 0.8125 || style="text-align:right;" | 20.6375
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 53/64 || style="text-align:right;" | 0.8281 || style="text-align:right;" | 21.0344
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/32 || style="text-align:right;" | 0.8438 || style="text-align:right;" | 21.4313
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 55/64 || style="text-align:right;" | 0.8594 || style="text-align:right;" | 21.8281
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/8 || style="text-align:right;" | 0.8750 || style="text-align:right;" | 22.2250
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 57/64 || style="text-align:right;" | 0.8906 || style="text-align:right;" | 22.6219
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/32 || style="text-align:right;" | 0.9063 || style="text-align:right;" | 23.0188
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 59/64 || style="text-align:right;" | 0.9219 || style="text-align:right;" | 23.4156
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/16 || style="text-align:right;" | 0.9375 || style="text-align:right;" | 23.8125
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 61/64 || style="text-align:right;" | 0.9531 || style="text-align:right;" | 24.2094
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/32 || style="text-align:right;" | 0.9688 || style="text-align:right;" | 24.6063
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 63/64 || style="text-align:right;" | 0.9844 || style="text-align:right;" | 25.0031
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1 || style="text-align:right;" | 1.0000 || style="text-align:right;" | 25.4000
|}

Gebruikte eenheden en conversies naar S.I. eenheden

2026-01-26T21:12:53Z

Luc: /* Diameters van houten pijlen */

= Enkele basisgegevens =
== Gebruikte maten en gewichten ==
Vele maten en gewichten gebruikt in het boogschieten komen uit de Angelsaksische wereld. Ik geef hieronder een aantal hiervan en hun conversie naar de meer algemene SI eenheden.
* Lb (Pound force): 1 pound force = 4.44822162 newtons (N)
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 0.45359237 Kg
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 7000 grains
* Grain (weight): 1 grain = 0.00006479891 Kg
** 100 grain = 0.006479891 Kg = 6.479891 g
** 125 grain = 0.00809986375 Kg = 8.09986 g
* 1 gram = 15.4323583529 grains
* Inch (length): 1 inch = 2.54 cm
== Diameters van houten pijlen ==
De diameter van houten pijlen wordt uitgedrukt in termen zoals 5/16, 11/32, 23/64.... Je dient dit te lezen als '5 16-de' of '11 32-ste' maar eigenlijk is dat '5 16-de van een inch' of '11 32-ste van een inch', etc..

Dus de diameter van typische houten schachten is:

* <math>
5/16 = {5 \over 16 } inch = {5 \over 16} * 25.4 mm = 7.93750 mm
</math>
* <math>
11/32 = {11 \over 32 } inch = {11 \over 32} * 25.4 mm = 8.73125 mm
</math>
* <math>
23/64 = {23 \over 64 } inch = {23 \over 64} * 25.4 mm = 9.12813 mm
</math>

De slimme lezer zal al snel gezien hebben dat er een logica in zit (toch voor deze 3). Om van 5/16-de naar 11/32-ste te gaan dien je het eerste getal te verdubbelen en er 1 bij op te tellen. Het tweede getal dien je gewoon te verdubbelen. Dus er komt gewoon 1/32-ste van een inch bij bij de diameter. Wanneer je dan naar 23/64-ste gaat, komt er bij de diameter gewoon 1/64 van een inch bij.

Dit systeem wordt het Fractional Inch size system genoemd. Het volledig overzicht van de courante maten is hieronder gegeven.

{| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; table-layout:auto; width:auto;;"
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Fractie (inch)
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Inch
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Millimeter (mm)
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/64 || style="text-align:right;" | 0.0156 || style="text-align:right;" | 0.3969
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/32 || style="text-align:right;" | 0.0313 || style="text-align:right;" | 0.7938
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/64 || style="text-align:right;" | 0.0469 || style="text-align:right;" | 1.1906
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/16 || style="text-align:right;" | 0.0625 || style="text-align:right;" | 1.5875
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/64 || style="text-align:right;" | 0.0781 || style="text-align:right;" | 1.9844
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/32 || style="text-align:right;" | 0.0938 || style="text-align:right;" | 2.3813
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/64 || style="text-align:right;" | 0.1094 || style="text-align:right;" | 2.7781
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/8 || style="text-align:right;" | 0.1250 || style="text-align:right;" | 3.1750
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/64 || style="text-align:right;" | 0.1406 || style="text-align:right;" | 3.5719
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/32 || style="text-align:right;" | 0.1563 || style="text-align:right;" | 3.9688
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/64 || style="text-align:right;" | 0.1719 || style="text-align:right;" | 4.3656
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/16 || style="text-align:right;" | 0.1875 || style="text-align:right;" | 4.7625
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/64 || style="text-align:right;" | 0.2031 || style="text-align:right;" | 5.1594
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/32 || style="text-align:right;" | 0.2188 || style="text-align:right;" | 5.5563
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/64 || style="text-align:right;" | 0.2344 || style="text-align:right;" | 5.9531
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/4 || style="text-align:right;" | 0.2500 || style="text-align:right;" | 6.3500
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''17/64''' || style="text-align:right;" | 0.2656 || style="text-align:right;" | 6.7469
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''9/32''' || style="text-align:right;" | 0.2813 || style="text-align:right;" | 7.1438
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''19/64''' || style="text-align:right;" | 0.2969 || style="text-align:right;" | 7.5406
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''5/16''' || style="text-align:right;" | 0.3125 || style="text-align:right;" | 7.9375
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/64 || style="text-align:right;" | 0.3281 || style="text-align:right;" | 8.3344
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''11/32''' || style="text-align:right;" | 0.3438 || style="text-align:right;" | 8.7313
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | '''23/64''' || style="text-align:right;" | 0.3594 || style="text-align:right;" | 9.1281
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/8 || style="text-align:right;" | 0.3750 || style="text-align:right;" | 9.5250
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/64 || style="text-align:right;" | 0.3906 || style="text-align:right;" | 9.9219
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/32 || style="text-align:right;" | 0.4063 || style="text-align:right;" | 10.3188
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/64 || style="text-align:right;" | 0.4219 || style="text-align:right;" | 10.7156
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/16 || style="text-align:right;" | 0.4375 || style="text-align:right;" | 11.1125
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/64 || style="text-align:right;" | 0.4531 || style="text-align:right;" | 11.5094
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/32 || style="text-align:right;" | 0.4688 || style="text-align:right;" | 11.9063
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/64 || style="text-align:right;" | 0.4844 || style="text-align:right;" | 12.3031
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/2 || style="text-align:right;" | 0.5000 || style="text-align:right;" | 12.7000
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 33/64 || style="text-align:right;" | 0.5156 || style="text-align:right;" | 13.0969
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 17/32 || style="text-align:right;" | 0.5313 || style="text-align:right;" | 13.4938
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 35/64 || style="text-align:right;" | 0.5469 || style="text-align:right;" | 13.8906
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/16 || style="text-align:right;" | 0.5625 || style="text-align:right;" | 14.2875
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 37/64 || style="text-align:right;" | 0.5781 || style="text-align:right;" | 14.6844
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 19/32 || style="text-align:right;" | 0.5938 || style="text-align:right;" | 15.0813
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 39/64 || style="text-align:right;" | 0.6094 || style="text-align:right;" | 15.4781
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/8 || style="text-align:right;" | 0.6250 || style="text-align:right;" | 15.8750
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 41/64 || style="text-align:right;" | 0.6406 || style="text-align:right;" | 16.2719
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/32 || style="text-align:right;" | 0.6563 || style="text-align:right;" | 16.6688
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 43/64 || style="text-align:right;" | 0.6719 || style="text-align:right;" | 17.0656
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/16 || style="text-align:right;" | 0.6875 || style="text-align:right;" | 17.4625
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 45/64 || style="text-align:right;" | 0.7031 || style="text-align:right;" | 17.8594
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 23/32 || style="text-align:right;" | 0.7188 || style="text-align:right;" | 18.2563
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 47/64 || style="text-align:right;" | 0.7344 || style="text-align:right;" | 18.6531
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/4 || style="text-align:right;" | 0.7500 || style="text-align:right;" | 19.0500
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 49/64 || style="text-align:right;" | 0.7656 || style="text-align:right;" | 19.4469
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/32 || style="text-align:right;" | 0.7813 || style="text-align:right;" | 19.8438
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 51/64 || style="text-align:right;" | 0.7969 || style="text-align:right;" | 20.2406
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/16 || style="text-align:right;" | 0.8125 || style="text-align:right;" | 20.6375
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 53/64 || style="text-align:right;" | 0.8281 || style="text-align:right;" | 21.0344
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/32 || style="text-align:right;" | 0.8438 || style="text-align:right;" | 21.4313
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 55/64 || style="text-align:right;" | 0.8594 || style="text-align:right;" | 21.8281
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/8 || style="text-align:right;" | 0.8750 || style="text-align:right;" | 22.2250
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 57/64 || style="text-align:right;" | 0.8906 || style="text-align:right;" | 22.6219
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/32 || style="text-align:right;" | 0.9063 || style="text-align:right;" | 23.0188
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 59/64 || style="text-align:right;" | 0.9219 || style="text-align:right;" | 23.4156
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/16 || style="text-align:right;" | 0.9375 || style="text-align:right;" | 23.8125
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 61/64 || style="text-align:right;" | 0.9531 || style="text-align:right;" | 24.2094
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/32 || style="text-align:right;" | 0.9688 || style="text-align:right;" | 24.6063
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 63/64 || style="text-align:right;" | 0.9844 || style="text-align:right;" | 25.0031
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1 || style="text-align:right;" | 1.0000 || style="text-align:right;" | 25.4000
|}

Gebruikte eenheden en conversies naar S.I. eenheden

2026-01-26T21:08:52Z

Luc: /* Diameters van houten pijlen */

= Enkele basisgegevens =
== Gebruikte maten en gewichten ==
Vele maten en gewichten gebruikt in het boogschieten komen uit de Angelsaksische wereld. Ik geef hieronder een aantal hiervan en hun conversie naar de meer algemene SI eenheden.
* Lb (Pound force): 1 pound force = 4.44822162 newtons (N)
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 0.45359237 Kg
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 7000 grains
* Grain (weight): 1 grain = 0.00006479891 Kg
** 100 grain = 0.006479891 Kg = 6.479891 g
** 125 grain = 0.00809986375 Kg = 8.09986 g
* 1 gram = 15.4323583529 grains
* Inch (length): 1 inch = 2.54 cm
== Diameters van houten pijlen ==
De diameter van houten pijlen wordt uitgedrukt in termen zoals 5/16, 11/32, 23/64.... Je dient dit te lezen als '5 16-de' of '11 32-ste' maar eigenlijk is dat '5 16-de van een inch' of '11 32-ste van een inch', etc..

Dus de diameter van typische houten schachten is:

* <math>
5/16 = {5 \over 16 } inch = {5 \over 16} * 25.4 mm = 7.93750 mm
</math>
* <math>
11/32 = {11 \over 32 } inch = {11 \over 32} * 25.4 mm = 8.73125 mm
</math>
* <math>
23/64 = {23 \over 64 } inch = {23 \over 64} * 25.4 mm = 9.12813 mm
</math>

De slimme lezer zal al snel gezien hebben dat er een logica in zit (toch voor deze 3). Om van 5/16-de naar 11/32-ste te gaan dien je het eerste getal te verdubbelen en er 1 bij op te tellen. Het tweede getal dien je gewoon te verdubbelen. Dus er komt gewoon 1/32-ste van een inch bij bij de diameter. Wanneer je dan naar 23/64-ste gaat, komt er bij de diameter gewoon 1/64 van een inch bij.

Dit systeem wordt het Fractional Inch size system genoemd. Het volledig overzicht van de courante maten is hieronder gegeven.

{| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; table-layout:auto; width:auto;;"
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Fractie (inch)
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Inch
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Millimeter (mm)
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/64 || style="text-align:right;" | 0.0156 || style="text-align:right;" | 0.3969
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/32 || style="text-align:right;" | 0.0313 || style="text-align:right;" | 0.7938
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/64 || style="text-align:right;" | 0.0469 || style="text-align:right;" | 1.1906
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/16 || style="text-align:right;" | 0.0625 || style="text-align:right;" | 1.5875
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/64 || style="text-align:right;" | 0.0781 || style="text-align:right;" | 1.9844
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/32 || style="text-align:right;" | 0.0938 || style="text-align:right;" | 2.3813
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/64 || style="text-align:right;" | 0.1094 || style="text-align:right;" | 2.7781
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/8 || style="text-align:right;" | 0.1250 || style="text-align:right;" | 3.1750
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/64 || style="text-align:right;" | 0.1406 || style="text-align:right;" | 3.5719
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/32 || style="text-align:right;" | 0.1563 || style="text-align:right;" | 3.9688
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/64 || style="text-align:right;" | 0.1719 || style="text-align:right;" | 4.3656
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/16 || style="text-align:right;" | 0.1875 || style="text-align:right;" | 4.7625
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/64 || style="text-align:right;" | 0.2031 || style="text-align:right;" | 5.1594
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/32 || style="text-align:right;" | 0.2188 || style="text-align:right;" | 5.5563
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/64 || style="text-align:right;" | 0.2344 || style="text-align:right;" | 5.9531
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/4 || style="text-align:right;" | 0.2500 || style="text-align:right;" | 6.3500
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 17/64 || style="text-align:right;" | 0.2656 || style="text-align:right;" | 6.7469
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/32 || style="text-align:right;" | 0.2813 || style="text-align:right;" | 7.1438
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 19/64 || style="text-align:right;" | 0.2969 || style="text-align:right;" | 7.5406
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/16 || style="text-align:right;" | 0.3125 || style="text-align:right;" | 7.9375
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/64 || style="text-align:right;" | 0.3281 || style="text-align:right;" | 8.3344
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/32 || style="text-align:right;" | 0.3438 || style="text-align:right;" | 8.7313
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 23/64 || style="text-align:right;" | 0.3594 || style="text-align:right;" | 9.1281
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/8 || style="text-align:right;" | 0.3750 || style="text-align:right;" | 9.5250
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/64 || style="text-align:right;" | 0.3906 || style="text-align:right;" | 9.9219
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/32 || style="text-align:right;" | 0.4063 || style="text-align:right;" | 10.3188
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/64 || style="text-align:right;" | 0.4219 || style="text-align:right;" | 10.7156
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/16 || style="text-align:right;" | 0.4375 || style="text-align:right;" | 11.1125
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/64 || style="text-align:right;" | 0.4531 || style="text-align:right;" | 11.5094
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/32 || style="text-align:right;" | 0.4688 || style="text-align:right;" | 11.9063
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/64 || style="text-align:right;" | 0.4844 || style="text-align:right;" | 12.3031
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/2 || style="text-align:right;" | 0.5000 || style="text-align:right;" | 12.7000
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 33/64 || style="text-align:right;" | 0.5156 || style="text-align:right;" | 13.0969
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 17/32 || style="text-align:right;" | 0.5313 || style="text-align:right;" | 13.4938
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 35/64 || style="text-align:right;" | 0.5469 || style="text-align:right;" | 13.8906
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/16 || style="text-align:right;" | 0.5625 || style="text-align:right;" | 14.2875
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 37/64 || style="text-align:right;" | 0.5781 || style="text-align:right;" | 14.6844
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 19/32 || style="text-align:right;" | 0.5938 || style="text-align:right;" | 15.0813
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 39/64 || style="text-align:right;" | 0.6094 || style="text-align:right;" | 15.4781
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/8 || style="text-align:right;" | 0.6250 || style="text-align:right;" | 15.8750
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 41/64 || style="text-align:right;" | 0.6406 || style="text-align:right;" | 16.2719
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/32 || style="text-align:right;" | 0.6563 || style="text-align:right;" | 16.6688
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 43/64 || style="text-align:right;" | 0.6719 || style="text-align:right;" | 17.0656
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/16 || style="text-align:right;" | 0.6875 || style="text-align:right;" | 17.4625
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 45/64 || style="text-align:right;" | 0.7031 || style="text-align:right;" | 17.8594
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 23/32 || style="text-align:right;" | 0.7188 || style="text-align:right;" | 18.2563
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 47/64 || style="text-align:right;" | 0.7344 || style="text-align:right;" | 18.6531
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/4 || style="text-align:right;" | 0.7500 || style="text-align:right;" | 19.0500
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 49/64 || style="text-align:right;" | 0.7656 || style="text-align:right;" | 19.4469
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/32 || style="text-align:right;" | 0.7813 || style="text-align:right;" | 19.8438
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 51/64 || style="text-align:right;" | 0.7969 || style="text-align:right;" | 20.2406
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/16 || style="text-align:right;" | 0.8125 || style="text-align:right;" | 20.6375
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 53/64 || style="text-align:right;" | 0.8281 || style="text-align:right;" | 21.0344
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/32 || style="text-align:right;" | 0.8438 || style="text-align:right;" | 21.4313
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 55/64 || style="text-align:right;" | 0.8594 || style="text-align:right;" | 21.8281
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/8 || style="text-align:right;" | 0.8750 || style="text-align:right;" | 22.2250
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 57/64 || style="text-align:right;" | 0.8906 || style="text-align:right;" | 22.6219
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/32 || style="text-align:right;" | 0.9063 || style="text-align:right;" | 23.0188
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 59/64 || style="text-align:right;" | 0.9219 || style="text-align:right;" | 23.4156
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/16 || style="text-align:right;" | 0.9375 || style="text-align:right;" | 23.8125
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 61/64 || style="text-align:right;" | 0.9531 || style="text-align:right;" | 24.2094
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/32 || style="text-align:right;" | 0.9688 || style="text-align:right;" | 24.6063
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 63/64 || style="text-align:right;" | 0.9844 || style="text-align:right;" | 25.0031
|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1 || style="text-align:right;" | 1.0000 || style="text-align:right;" | 25.4000
|}

Gebruikte eenheden en conversies naar S.I. eenheden

2026-01-26T19:18:10Z

Luc: /* Diameters van houten pijlen */

= Enkele basisgegevens =
== Gebruikte maten en gewichten ==
Vele maten en gewichten gebruikt in het boogschieten komen uit de Angelsaksische wereld. Ik geef hieronder een aantal hiervan en hun conversie naar de meer algemene SI eenheden.
* Lb (Pound force): 1 pound force = 4.44822162 newtons (N)
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 0.45359237 Kg
* Lb (Pound weight): 1 pound weight = 7000 grains
* Grain (weight): 1 grain = 0.00006479891 Kg
** 100 grain = 0.006479891 Kg = 6.479891 g
** 125 grain = 0.00809986375 Kg = 8.09986 g
* 1 gram = 15.4323583529 grains
* Inch (length): 1 inch = 2.54 cm
== Diameters van houten pijlen ==
De diameter van houten pijlen wordt uitgedrukt in termen zoals 5/16, 11/32, 23/64.... Je dient dit te lezen als '5 16-de' of '11 32-ste' maar eigenlijk is dat '5 16-de van een inch' of '11 32-ste van een inch', etc..

Dus de diameter van typische houten schachten is:

* <math>
5/16 = {5 \over 16 } inch = {5 \over 16} * 25.4 mm = 7.93750 mm
</math>
* <math>
11/32 = {11 \over 32 } inch = {11 \over 32} * 25.4 mm = 8.73125 mm
</math>
* <math>
23/64 = {23 \over 64 } inch = {23 \over 64} * 25.4 mm = 9.12813 mm
</math>

De slimme lezer zal al snel gezien hebben dat er een logica in zit (toch voor deze 3). Om van 5/16-de naar 11/32-ste te gaan dien je het eerste getal te verdubbelen en er 1 bij op te tellen. Het tweede getal dien je gewoon te verdubbelen. Dus er komt gewoon 1/32-ste van een inch bij bij de diameter. Wanneer je dan naar 23/64-ste gaat, komt er bij de diameter gewoon 1/64 van een inch bij.

Dit systeem wordt het Fractional Inch size system genoemd. Het volledig overzicht van de courante maten is hieronder gegeven.

{| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; table-layout:auto; width:auto;;"
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Fractie (inch)
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Inch
! style="background:#1e98c8; color:#ffffff; text-align:center;" | Millimeter (mm)

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/64 || style="text-align:right;" | 0.0156 || style="text-align:right;" | 0.3969

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/32 || style="text-align:right;" | 0.0313 || style="text-align:right;" | 0.7938

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/64 || style="text-align:right;" | 0.0469 || style="text-align:right;" | 1.1906

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/16 || style="text-align:right;" | 0.0625 || style="text-align:right;" | 1.5875

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/64 || style="text-align:right;" | 0.0781 || style="text-align:right;" | 1.9844

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/32 || style="text-align:right;" | 0.0938 || style="text-align:right;" | 2.3813

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/64 || style="text-align:right;" | 0.1094 || style="text-align:right;" | 2.7781

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/8 || style="text-align:right;" | 0.1250 || style="text-align:right;" | 3.1750

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/64 || style="text-align:right;" | 0.1406 || style="text-align:right;" | 3.5719

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/32 || style="text-align:right;" | 0.1563 || style="text-align:right;" | 3.9688

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/64 || style="text-align:right;" | 0.1719 || style="text-align:right;" | 4.3656

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/16 || style="text-align:right;" | 0.1875 || style="text-align:right;" | 4.7625

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/64 || style="text-align:right;" | 0.2031 || style="text-align:right;" | 5.1594

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/32 || style="text-align:right;" | 0.2188 || style="text-align:right;" | 5.5563

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/64 || style="text-align:right;" | 0.2344 || style="text-align:right;" | 5.9531

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/4 || style="text-align:right;" | 0.2500 || style="text-align:right;" | 6.3500

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 17/64 || style="text-align:right;" | 0.2656 || style="text-align:right;" | 6.7469

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/32 || style="text-align:right;" | 0.2813 || style="text-align:right;" | 7.1438

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 19/64 || style="text-align:right;" | 0.2969 || style="text-align:right;" | 7.5406

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/16 || style="text-align:right;" | 0.3125 || style="text-align:right;" | 7.9375

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/64 || style="text-align:right;" | 0.3281 || style="text-align:right;" | 8.3344

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/32 || style="text-align:right;" | 0.3438 || style="text-align:right;" | 8.7313

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 23/64 || style="text-align:right;" | 0.3594 || style="text-align:right;" | 9.1281

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/8 || style="text-align:right;" | 0.3750 || style="text-align:right;" | 9.5250

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/64 || style="text-align:right;" | 0.3906 || style="text-align:right;" | 9.9219

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/32 || style="text-align:right;" | 0.4063 || style="text-align:right;" | 10.3188

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/64 || style="text-align:right;" | 0.4219 || style="text-align:right;" | 10.7156

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/16 || style="text-align:right;" | 0.4375 || style="text-align:right;" | 11.1125

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/64 || style="text-align:right;" | 0.4531 || style="text-align:right;" | 11.5094

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/32 || style="text-align:right;" | 0.4688 || style="text-align:right;" | 11.9063

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/64 || style="text-align:right;" | 0.4844 || style="text-align:right;" | 12.3031

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1/2 || style="text-align:right;" | 0.5000 || style="text-align:right;" | 12.7000

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 33/64 || style="text-align:right;" | 0.5156 || style="text-align:right;" | 13.0969

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 17/32 || style="text-align:right;" | 0.5313 || style="text-align:right;" | 13.4938

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 35/64 || style="text-align:right;" | 0.5469 || style="text-align:right;" | 13.8906

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 9/16 || style="text-align:right;" | 0.5625 || style="text-align:right;" | 14.2875

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 37/64 || style="text-align:right;" | 0.5781 || style="text-align:right;" | 14.6844

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 19/32 || style="text-align:right;" | 0.5938 || style="text-align:right;" | 15.0813

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 39/64 || style="text-align:right;" | 0.6094 || style="text-align:right;" | 15.4781

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 5/8 || style="text-align:right;" | 0.6250 || style="text-align:right;" | 15.8750

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 41/64 || style="text-align:right;" | 0.6406 || style="text-align:right;" | 16.2719

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 21/32 || style="text-align:right;" | 0.6563 || style="text-align:right;" | 16.6688

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 43/64 || style="text-align:right;" | 0.6719 || style="text-align:right;" | 17.0656

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 11/16 || style="text-align:right;" | 0.6875 || style="text-align:right;" | 17.4625

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 45/64 || style="text-align:right;" | 0.7031 || style="text-align:right;" | 17.8594

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 23/32 || style="text-align:right;" | 0.7188 || style="text-align:right;" | 18.2563

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 47/64 || style="text-align:right;" | 0.7344 || style="text-align:right;" | 18.6531

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 3/4 || style="text-align:right;" | 0.7500 || style="text-align:right;" | 19.0500

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 49/64 || style="text-align:right;" | 0.7656 || style="text-align:right;" | 19.4469

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 25/32 || style="text-align:right;" | 0.7813 || style="text-align:right;" | 19.8438

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 51/64 || style="text-align:right;" | 0.7969 || style="text-align:right;" | 20.2406

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 13/16 || style="text-align:right;" | 0.8125 || style="text-align:right;" | 20.6375

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 53/64 || style="text-align:right;" | 0.8281 || style="text-align:right;" | 21.0344

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 27/32 || style="text-align:right;" | 0.8438 || style="text-align:right;" | 21.4313

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 55/64 || style="text-align:right;" | 0.8594 || style="text-align:right;" | 21.8281

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 7/8 || style="text-align:right;" | 0.8750 || style="text-align:right;" | 22.2250

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 57/64 || style="text-align:right;" | 0.8906 || style="text-align:right;" | 22.6219

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 29/32 || style="text-align:right;" | 0.9063 || style="text-align:right;" | 23.0188

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 59/64 || style="text-align:right;" | 0.9219 || style="text-align:right;" | 23.4156

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 15/16 || style="text-align:right;" | 0.9375 || style="text-align:right;" | 23.8125

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 61/64 || style="text-align:right;" | 0.9531 || style="text-align:right;" | 24.2094

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 31/32 || style="text-align:right;" | 0.9688 || style="text-align:right;" | 24.6063

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 63/64 || style="text-align:right;" | 0.9844 || style="text-align:right;" | 25.0031

|- style="background:#cfefff;"
| style="text-align:center;" | 1 || style="text-align:right;" | 1.0000 || style="text-align:right;" | 25.4000

|}

Getalschieting

2025-11-17T08:54:54Z

Luc: /* Medaille van de club Constantia uit 1925 waarop de kaart van het getalschieten afgebeeld is */

= [[Getalschieting]] =

De getalschieting was een speciaal type wedstrijd dat veel in de regio rond Antwerpen en tot in Zuid-Nederland geschoten werd, ook nog tot op de dag van vandaag! Het blazoen, het "Antwerps Blazoen" genoemd, dat in de vorm van een ruit opgehangen werd, werd verdeeld in 25 vakjes en aan elk vakje werd een score van 1 tot 24 gegeven, het centrum (nr.25 eigenlijk) is "de roos". Door de specifieke plaatsing van de cijfers is het een uitdagend blazoen wat een mooie wedstrijddynamiek verzekert. Schutters telden tijdens de wedstrijd hun punten op. Op zo'n wedstrijd werden de prijzen gegeven aan 'hoogste getal' en ereprijzen aan 'de meeste rozen', 'de meeste hoeken', enz.

Hieronder een afbeelding van een miniatuurversie van zo'n doel, wat gebruikt werd tijdens de jaarlijkse koningsschieting. De foto hieronder is de afbeelding van de verpakking van een stempel die gebruikt werd om zo'n miniatuurversie van zo'n getalschieting blazoen te maken.
Het blazoen van de getalschieting bestond in 2 versies: een normale en een die een radiale structuur had. De afbeeldingen hieronder zijn de stempels voor zo'n miniatuur blazoen voor getalschieting dat gebruikt werd tijdens de koningsschieting. Telkens een schutter in het mini – blazoentje schiet wordt dit door een onpartijdige scheidsrechter afgenomen. Uur en naam van de schutter wordt langs de achterkant genoteerd en er wordt een nieuw mini-blazoentje opgekleefd. Koning is diegene die het dichtst bij de roos geschoten heeft in de kortste tijd na de start van de koningschieting. Eerste en tweede prins zijn diegenen die op het koningschap volgen.

<gallery widths=450px heights=300px>
File:Getalschieten Verpakking tr.png
File:Getalschieten reversed 20240111 091632 tr.png
File:Getalschieten radiaal reversed 20240111 091709 tr.png
</gallery>

= Uitleg over getalschieting door Jef Torfs =
<pre>
Vroeger had men de maand van de getalschietingen na de oogst van de zomergewassen .
De schutters deden dan elke zondag 2 of 3 cafés aan om de goede oogst te vieren en de bevriende schutters te bezoeken.

Het “binnenschieten” zoals je kan lezen in het reglement was een extra pintje .
De schutters verplaatsten zich toen nog met paard en kar. Ge kon ook geen boete krijgen voor dronken rijden.
</pre>

= Medaille van de club Constantia uit 1925 waarop de kaart van het getalschieten afgebeeld is =
Op onderstaande gouden medaille won de heer P. Guns in 1925 het 'hoog getal' met 237 punten. Opmerkelijk is dat enkel de 'roos' en de 21, 22, 23 en 24 van een metalen cirkel zijn voorzien.
<gallery widths=450px heights=400px>
File:Medaille getalschieting voorkant 20240111 105806.png
File:Medaille getalschieting achterkant 20240111 105905.png
</gallery>

= Medaille van de club Constantia uit 1925 waarop de kaart van het getalschieten afgebeeld is =
Op onderstaande zilveren medaille won de heer J. Declippelen op 2 augustus 1903 het 'hoog getal' met 217 punten.
<gallery widths=450px heights=400px>
File:Medaille voorkant La Fidelite 20240111 120208.jpg
File:Medaille achterkant La Fidelite 20240111 120228.jpg
</gallery>

= Reglement getalschieting =
Dit reglement is afkomstig uit het reglement van de Zuiderbond.

# Getalschieting
## Een getalschieting is een "ringenschieting". Er wordt van op een afstand van 25 meter geschoten op het zogenaamd "Antwerps blazoen". Dit is voorzien van 25 ringen, genummerd van 1 tot 25.
## Een wedstrijd wordt symbolisch onderverdeeld in twee "doelen". Op elk doel worden twee reeksen van 6 maal 1 pijl geschoten, dus in totaal 24 schot.
## Proefpijlen zijn niet toegelaten. De toegestane tijd om een pijl te schieten is 45 sec.
## Een recurveschutter welke in totaal 35 punten of meer lukt, door in de genummerde ringen te schieten, in eenzelfde reeks van 6 pijlen heeft "binnengeschoten". Hij kan dit dus maximaal vier keer doen. Hij ontvangt daarvoor 1,30 € per keer. Compoundschutters moeten 65 schieten om binnen te schieten.
## De ringen hebben een doormeter van 6 cm. behalve de roos (25-ring) en de vier hoeken (21-22-23 en 24 ringen); deze hebben een doormeter van 5 cm.
## Een pijl welke van een der ringen terugspringt mag herschoten worden.
## De inleg bedraagt 3 €.
## De ereprijzen zijn als volgt :
### De meeste Rozen (zwarte ring 25)
### De meeste Hoeken (rode ringen 21-22-23-24)
### De meeste Enen (groene ring 1)
### De meeste Tweeën (blauwe ring 2).
#### Dit alles per reeks van 6 pijlen en per doel.
#### Ereprijzen die niet geschoten zijn, worden niet uitbetaald.
## Per schijf van 25 deelnemers worden acht van deze ereprijzen uitbetaald (4 per doel), aan de volgende tarieven:
### doel 1 (eerste en tweede reeks)
#### Rozeprijs 0.20 € per deelnemer
#### Hoeken 0.20 € per deelnemer
#### Enen 0.10 € per deelnemer
#### Tweeën 0.10 € per deelnemer
### doel 2 (derde en vierde reeks)
#### Rozeprijs 0.20 € per deelnemer
#### Hoeken 0.20 € per deelnemer
#### Enen 0.10 € per deelnemer
#### Tweeën 0.10 € per deelnemer
## Vanaf de 26ste deelnemer wordt er een tweede reeks prijzen uitbetaald. De eerste reeks krijgt dan het tarief vermenigvuldigd met 25 en de tweede reeks het tarief vermenigvuldigd met het aantal deelnemers boven de 25. Vanaf 51 schutters volgt een derde reeks, enz.
## Een schutter kan slechts één ereprijs per doel verdienen. De hoogste prijs telt eerst.
## Ingeval van gelijk aantal schutters voor een ereprijs wordt deze gedeeld door 2 winnaars en indien er meer zijn wordt de prijs bij loting aangeduid.
## Een schutter welke binnen schiet krijgt onmiddellijk na de wedstrijd, 1,30 € per prijs uitbetaalt. Ereprijzen worden het volgend jaar uitbetaald. De compoundschutters krijgen dezelfde ereprijzen aan dezelfde waarde in een aparte categorie .Schutters tot en met 14 jaar kunnen op 12 meter deelnemen en krijgen dezelfde ereprijzen aan dezelfde waarde in een aparte categorie
## De periode loopt van begin september tot eind oktober.
## Schieturen: zaterdag en zondag vanaf 10 uur. Schutters welke vóór 16 uur aanwezig zijn moeten steeds worden toegelaten. Indien de inrichter toelaat, mag er voorgeschoten worden.
## Clubs welke over geen eigen voldoende schietbaar lokaal beschikken, kunnen beroep doen op een andere vereniging om een inrichting te kunnen hebben.
## Geldprijzen welke na 1 jaar nog niet opgevraagd werden, worden eigendom van de inrichtende vereniging.
## De inrichters worden verzocht minstens drie doelen op te stellen. Voldoende ruimte moet naast de blazoenen voorzien zijn om zonder risico naar de hoeken te kunnen schieten. Doelblokken van minstens 80 x 80 cm. zijn verplicht.
## Laag getal : Dit getal wordt achteraf berekend en is het totaal punten per reeks waarop werkelijk werd binnengeschoten. Dit betekent dat, per doel bekeken, achteraf nog schutters mogen uitbetaald worden welke minder dan 35 punten hebben geschoten. Is dit lage getal hoger dan 35, dan moet echter door de schutters welke werden uitbetaald, een terugbetaling gedaan worden voor alle resultaten beneden het laag getal. Dat moet het volgende jaar gebeuren.
## De berekening van dit lage getal gaat als volgt :
### Het is de bedoeling dat er evenveel malen "binnenschieten" wordt uitbetaald als het aantal deelnemers.
### Indien het aantal binnengeschoten reeksen groter is dan het aantal deelnemers wordt het "laag getal" verhoogd.
### Indien het aantal binnengeschoten reeksen kleiner is dan het aantal deelnemers, wordt het "laag getal" verlaagd. Dit tot er evenwicht ontstaat tussen de ontvangsten en uitgaven van het "binnenschieten". Het laag getal wordt per doel aangepast door het telkens met een eenheid te verhogen of te verlagen tot er evenwicht is bereikt.
## Indien verenigingen geldprijzen van hun leden hebben ontvangen moeten zij ook de eventuele terugbetalingen doen. De wedstrijdbladen plus het uitmaakboek met de uit te betalen en terugvorderbare bedragen moet het volgend jaar aanwezig zijn op de wedstrijd.
## Het Criterium :
### De laatste reeks van 6 pijlen komt ook nog in aanmerking voor het "Criterium van de Zuiderbond". Dit is een afzonderlijke prijskamp, per vereniging betwist. Compoundschutters worden afzonderlijk geklasseerd en 12 meter schutters hebben ook een apart criterium.
### Het blazoen is verdeeld in vierkanten van 12 op 12 cm. waarvan iedere ring het middelpunt uitmaakt.
### Als men in de ring of in het vierkant schiet wordt het getal van de ring toegekend. Een pijl welke een scheidingslijn raakt telt voor het hoogste getal.
### Voor het "binnenschieten" moet de pijl wel in de ring zitten.
### Het totaal punten van de laatste zes schoten wordt nu gemaakt. De beste vijf resultaten der schutters van eenzelfde vereniging worden samen geteld. De inrichtende vereniging met het hoogste puntenaantal wint een trofee plus een geldprijs. De resterende clubs die voldoen aan het criterium, krijgen geldprijzen.
### Om de beker van het criterium te winnen, moet een vereniging aan ten minste de helft plus één van het totaal aantal getalschietingen hebben deelgenomen. Alle geschoten wedstrijden komen in aanmerking.
### Alle prijzen worden op de Kampioenenavond uitgereikt.
## De wedstrijdformulieren moeten meteen na de wedstrijd doorgestuurd worden aan de sportleider van de Zuiderbond. Deze maakt de uitslag en bezorgt het nodige terug aan de vereniging.
## Schutters niet aangesloten bij de Zuiderbond kunnen deelnemen maar komen niet in aanmerking voor de ereprijzen en carré. Schutters van de ZB die een 2é maal deelnemen, worden bij hun 2° deelname als niet ZB schutter beschouwd, en kunnen dus alleen binnenschieten.
### Niet Zuiderbond schutters moeten wel aangesloten zijn bij een handboogclub, dit i.v.m. verzekering.
## Alle onvoorziene gevallen en eventuele betwistingen worden door het Dagelijkse Bestuur van de Zuiderbond geregeld.
## Sinds 2008 wordt er door de ZB + 100 euro geschonken aan een eindklassement over alle getalschietingen aan de schutters met de meeste rozen, meeste hoeken, meeste enen, meeste tweeën en de meeste andere ringen. Ook hier kan men slechts 1 prijs winnen. Om in het eindklassement te komen moet een schutter aan het aantal wedstrijden deelnemen welke door de bond bepaald worden.

Getalschieting

2025-11-16T21:06:36Z

Luc: /* Reglement getalschieting */

= [[Getalschieting]] =

De getalschieting was een speciaal type wedstrijd dat veel in de regio rond Antwerpen en tot in Zuid-Nederland geschoten werd, ook nog tot op de dag van vandaag! Het blazoen, het "Antwerps Blazoen" genoemd, dat in de vorm van een ruit opgehangen werd, werd verdeeld in 25 vakjes en aan elk vakje werd een score van 1 tot 24 gegeven, het centrum (nr.25 eigenlijk) is "de roos". Door de specifieke plaatsing van de cijfers is het een uitdagend blazoen wat een mooie wedstrijddynamiek verzekert. Schutters telden tijdens de wedstrijd hun punten op. Op zo'n wedstrijd werden de prijzen gegeven aan 'hoogste getal' en ereprijzen aan 'de meeste rozen', 'de meeste hoeken', enz.

Hieronder een afbeelding van een miniatuurversie van zo'n doel, wat gebruikt werd tijdens de jaarlijkse koningsschieting. De foto hieronder is de afbeelding van de verpakking van een stempel die gebruikt werd om zo'n miniatuurversie van zo'n getalschieting blazoen te maken.
Het blazoen van de getalschieting bestond in 2 versies: een normale en een die een radiale structuur had. De afbeeldingen hieronder zijn de stempels voor zo'n miniatuur blazoen voor getalschieting dat gebruikt werd tijdens de koningsschieting. Telkens een schutter in het mini – blazoentje schiet wordt dit door een onpartijdige scheidsrechter afgenomen. Uur en naam van de schutter wordt langs de achterkant genoteerd en er wordt een nieuw mini-blazoentje opgekleefd. Koning is diegene die het dichtst bij de roos geschoten heeft in de kortste tijd na de start van de koningschieting. Eerste en tweede prins zijn diegenen die op het koningschap volgen.

<gallery widths=450px heights=300px>
File:Getalschieten Verpakking tr.png
File:Getalschieten reversed 20240111 091632 tr.png
File:Getalschieten radiaal reversed 20240111 091709 tr.png
</gallery>

= Uitleg over getalschieting door Jef Torfs =
<pre>
Vroeger had men de maand van de getalschietingen na de oogst van de zomergewassen .
De schutters deden dan elke zondag 2 of 3 cafés aan om de goede oogst te vieren en de bevriende schutters te bezoeken.

Het “binnenschieten” zoals je kan lezen in het reglement was een extra pintje .
De schutters verplaatsten zich toen nog met paard en kar. Ge kon ook geen boete krijgen voor dronken rijden.
</pre>

= Medaille van de club Constantia uit 1925 waarop de kaart van het getalschieten afgebeeld is =
Op onderstaande gouden medaille won de heer P. Guns in 1925 het 'hoog getal' met 237 punten.
<gallery widths=450px heights=400px>
File:Medaille getalschieting voorkant 20240111 105806.png
File:Medaille getalschieting achterkant 20240111 105905.png
</gallery>
= Medaille van de club Constantia uit 1925 waarop de kaart van het getalschieten afgebeeld is =
Op onderstaande zilveren medaille won de heer J. Declippelen op 2 augustus 1903 het 'hoog getal' met 217 punten.
<gallery widths=450px heights=400px>
File:Medaille voorkant La Fidelite 20240111 120208.jpg
File:Medaille achterkant La Fidelite 20240111 120228.jpg
</gallery>

= Reglement getalschieting =
Dit reglement is afkomstig uit het reglement van de Zuiderbond.

# Getalschieting
## Een getalschieting is een "ringenschieting". Er wordt van op een afstand van 25 meter geschoten op het zogenaamd "Antwerps blazoen". Dit is voorzien van 25 ringen, genummerd van 1 tot 25.
## Een wedstrijd wordt symbolisch onderverdeeld in twee "doelen". Op elk doel worden twee reeksen van 6 maal 1 pijl geschoten, dus in totaal 24 schot.
## Proefpijlen zijn niet toegelaten. De toegestane tijd om een pijl te schieten is 45 sec.
## Een recurveschutter welke in totaal 35 punten of meer lukt, door in de genummerde ringen te schieten, in eenzelfde reeks van 6 pijlen heeft "binnengeschoten". Hij kan dit dus maximaal vier keer doen. Hij ontvangt daarvoor 1,30 € per keer. Compoundschutters moeten 65 schieten om binnen te schieten.
## De ringen hebben een doormeter van 6 cm. behalve de roos (25-ring) en de vier hoeken (21-22-23 en 24 ringen); deze hebben een doormeter van 5 cm.
## Een pijl welke van een der ringen terugspringt mag herschoten worden.
## De inleg bedraagt 3 €.
## De ereprijzen zijn als volgt :
### De meeste Rozen (zwarte ring 25)
### De meeste Hoeken (rode ringen 21-22-23-24)
### De meeste Enen (groene ring 1)
### De meeste Tweeën (blauwe ring 2).
#### Dit alles per reeks van 6 pijlen en per doel.
#### Ereprijzen die niet geschoten zijn, worden niet uitbetaald.
## Per schijf van 25 deelnemers worden acht van deze ereprijzen uitbetaald (4 per doel), aan de volgende tarieven:
### doel 1 (eerste en tweede reeks)
#### Rozeprijs 0.20 € per deelnemer
#### Hoeken 0.20 € per deelnemer
#### Enen 0.10 € per deelnemer
#### Tweeën 0.10 € per deelnemer
### doel 2 (derde en vierde reeks)
#### Rozeprijs 0.20 € per deelnemer
#### Hoeken 0.20 € per deelnemer
#### Enen 0.10 € per deelnemer
#### Tweeën 0.10 € per deelnemer
## Vanaf de 26ste deelnemer wordt er een tweede reeks prijzen uitbetaald. De eerste reeks krijgt dan het tarief vermenigvuldigd met 25 en de tweede reeks het tarief vermenigvuldigd met het aantal deelnemers boven de 25. Vanaf 51 schutters volgt een derde reeks, enz.
## Een schutter kan slechts één ereprijs per doel verdienen. De hoogste prijs telt eerst.
## Ingeval van gelijk aantal schutters voor een ereprijs wordt deze gedeeld door 2 winnaars en indien er meer zijn wordt de prijs bij loting aangeduid.
## Een schutter welke binnen schiet krijgt onmiddellijk na de wedstrijd, 1,30 € per prijs uitbetaalt. Ereprijzen worden het volgend jaar uitbetaald. De compoundschutters krijgen dezelfde ereprijzen aan dezelfde waarde in een aparte categorie .Schutters tot en met 14 jaar kunnen op 12 meter deelnemen en krijgen dezelfde ereprijzen aan dezelfde waarde in een aparte categorie
## De periode loopt van begin september tot eind oktober.
## Schieturen: zaterdag en zondag vanaf 10 uur. Schutters welke vóór 16 uur aanwezig zijn moeten steeds worden toegelaten. Indien de inrichter toelaat, mag er voorgeschoten worden.
## Clubs welke over geen eigen voldoende schietbaar lokaal beschikken, kunnen beroep doen op een andere vereniging om een inrichting te kunnen hebben.
## Geldprijzen welke na 1 jaar nog niet opgevraagd werden, worden eigendom van de inrichtende vereniging.
## De inrichters worden verzocht minstens drie doelen op te stellen. Voldoende ruimte moet naast de blazoenen voorzien zijn om zonder risico naar de hoeken te kunnen schieten. Doelblokken van minstens 80 x 80 cm. zijn verplicht.
## Laag getal : Dit getal wordt achteraf berekend en is het totaal punten per reeks waarop werkelijk werd binnengeschoten. Dit betekent dat, per doel bekeken, achteraf nog schutters mogen uitbetaald worden welke minder dan 35 punten hebben geschoten. Is dit lage getal hoger dan 35, dan moet echter door de schutters welke werden uitbetaald, een terugbetaling gedaan worden voor alle resultaten beneden het laag getal. Dat moet het volgende jaar gebeuren.
## De berekening van dit lage getal gaat als volgt :
### Het is de bedoeling dat er evenveel malen "binnenschieten" wordt uitbetaald als het aantal deelnemers.
### Indien het aantal binnengeschoten reeksen groter is dan het aantal deelnemers wordt het "laag getal" verhoogd.
### Indien het aantal binnengeschoten reeksen kleiner is dan het aantal deelnemers, wordt het "laag getal" verlaagd. Dit tot er evenwicht ontstaat tussen de ontvangsten en uitgaven van het "binnenschieten". Het laag getal wordt per doel aangepast door het telkens met een eenheid te verhogen of te verlagen tot er evenwicht is bereikt.
## Indien verenigingen geldprijzen van hun leden hebben ontvangen moeten zij ook de eventuele terugbetalingen doen. De wedstrijdbladen plus het uitmaakboek met de uit te betalen en terugvorderbare bedragen moet het volgend jaar aanwezig zijn op de wedstrijd.
## Het Criterium :
### De laatste reeks van 6 pijlen komt ook nog in aanmerking voor het "Criterium van de Zuiderbond". Dit is een afzonderlijke prijskamp, per vereniging betwist. Compoundschutters worden afzonderlijk geklasseerd en 12 meter schutters hebben ook een apart criterium.
### Het blazoen is verdeeld in vierkanten van 12 op 12 cm. waarvan iedere ring het middelpunt uitmaakt.
### Als men in de ring of in het vierkant schiet wordt het getal van de ring toegekend. Een pijl welke een scheidingslijn raakt telt voor het hoogste getal.
### Voor het "binnenschieten" moet de pijl wel in de ring zitten.
### Het totaal punten van de laatste zes schoten wordt nu gemaakt. De beste vijf resultaten der schutters van eenzelfde vereniging worden samen geteld. De inrichtende vereniging met het hoogste puntenaantal wint een trofee plus een geldprijs. De resterende clubs die voldoen aan het criterium, krijgen geldprijzen.
### Om de beker van het criterium te winnen, moet een vereniging aan ten minste de helft plus één van het totaal aantal getalschietingen hebben deelgenomen. Alle geschoten wedstrijden komen in aanmerking.
### Alle prijzen worden op de Kampioenenavond uitgereikt.
## De wedstrijdformulieren moeten meteen na de wedstrijd doorgestuurd worden aan de sportleider van de Zuiderbond. Deze maakt de uitslag en bezorgt het nodige terug aan de vereniging.
## Schutters niet aangesloten bij de Zuiderbond kunnen deelnemen maar komen niet in aanmerking voor de ereprijzen en carré. Schutters van de ZB die een 2é maal deelnemen, worden bij hun 2° deelname als niet ZB schutter beschouwd, en kunnen dus alleen binnenschieten.
### Niet Zuiderbond schutters moeten wel aangesloten zijn bij een handboogclub, dit i.v.m. verzekering.
## Alle onvoorziene gevallen en eventuele betwistingen worden door het Dagelijkse Bestuur van de Zuiderbond geregeld.
## Sinds 2008 wordt er door de ZB + 100 euro geschonken aan een eindklassement over alle getalschietingen aan de schutters met de meeste rozen, meeste hoeken, meeste enen, meeste tweeën en de meeste andere ringen. Ook hier kan men slechts 1 prijs winnen. Om in het eindklassement te komen moet een schutter aan het aantal wedstrijden deelnemen welke door de bond bepaald worden.

Opstellen van een F-D curve van een boog

2025-11-05T11:46:47Z

Luc: /* Opstellen van de Force Draw curve */

= Force - Draw curve: FD curve =
* Door de kracht (in pond) uit te zetten in functie van de afstand (in inch) dat de boog is uitgetrokken, wordt een FD (Force Draw) curve opgesteld.
* Hoe stel je een FD curve op?
** Benodigd: pondenmeter, meetstok
** Trek systematisch je boog uit tot verschillende treklengtes en trek telkens 1 inch verder en schrijf het trekgewicht op.
** Vertrek bij de brace height (= 0 pond trekkracht) en ga dan per inch verder totdat je aan de maximale treklengte van je boog zit. Ga daar niet over.
** Die waarden zet je uit in grafiek: op de X-as de treklengte, op de Y-as het trekgewicht.

* Aan de hand van de FD curve kunnen een aantal al dan niet voordelige kenmerken van een boog onderscheiden worden:
** Early draw weight: Door het opentrekken van een boog wordt energie in de boog opgestapeld in de vorm van spanning in de latten: het vermogen om die energie terug af te geven in de vorm van snelheid aan de pijl. De hoeveelheid energie die in de boog gestockeerd wordt op een gegeven afstand is de oppervlakte onder de curve (~ denk aan: kracht x verplaatsing = arbeid). Dus hoe groter de oppervlakte onder de curve is, hoe groter het vermogen om snelheid in de pijl te steken.
** Stack: wanneer de FD curve op het einde snel omhoog gaat noemt met dit "stack": i.e. een kleine toename in inch van de treklengte resulteert in een relatief grotere toenamen van de kracht (in ponden). Dit is onaangenaam om de schieten omdat het op het einde "tegen een muur" lijkt aan te zitten en omdat een kleine variate in je treklengte een groot verschil in pondage geeft, wat de vlucht van de pijl sterk zal beïnvloeden.
* Hieronder een voorbeeld van een FD-curve opgesteld voor een aantal bogen. Op de X-as de treklengte in inch, op de Y-as het overeenkomstige pondage (in pond).
** Hoyt Dorado 45#
** Bearpaw Redman 64", 45#@28"
** Fred Bear Cub 20#@24"
** Bearpaw Redman 64", 30#@28"
** Bearpaw Mingo 15"@24"
** Bearpaw Horsebow 25#@28"
** Glasvezel boog: 32#@28"
[[File:FD-curve 7 bows.jpg|center]]
* FD curves zeggen niet alles, maar geven wel een indruk over de mogelijkheid van een boog.. het vermogen tot... dit komt niet altijd goed tot uiting omdat een deel van de energie verloren gaat in de versnelling van de werparmen en de pees, bij sommige bogen in een "handshock".. alle resterende vibraties die in een boog blijven (of door een stabilisator geabsorbeerd worden) is verloren energie die niet in de snelheid van de pijl gestoken kan worden.
* Een reeks FD curces voor een aantal performante, tot zeer performante bogen.
** Border Black Douglas 54#
** Hoyt Buffalo 55#
** Hoyt Dorado 55#
** Border (type?) 45#
** Bearpaw Redman 45#
** Hoyt Dorado 45#
** Bearpaw Big Bear 45#
* Opmerkelijk is de FD curve van de Border Black Douglas... let op de relatief erg hoge "early draw weigth" waarbij erg veel enegie in de boog gestockeerd wordt en, en dat is ook heel opmerkelijk en positief bij het schieten, het afvlakken van de FD curve bij hogere treklengtes.
* Zelfs al gaat de Dorado 55# tot veel hogere pondage bij gelijke treklengte dan de Border Black Douglas, toch haalt de pijl uit de Black Douglas een hogere snelheid omdat er in de boog meer energie gestockeerd is (oppervlakte onder de curve).
[[File:Verschillende bogen.jpg|center]]
* Onderstaande grafiek laat het verschil zien van gestockeerde energie (=oppervlakte onder de curve) tussen een Border Covert Hunter en een Hoyt Dorado waar erg duidelijk te zien is dat de Border Covert Hunter veel meer energie in de boog kan stockeren en vermits het een goede boog is dus ook in de pijl kan afgeven. Je zal als schutter meer arbeid moeten leveren maar voor een gelijk pondage haal je er veel meer uit.
[[File:FD curve Hoyt Dorado Covert Hunter.png|800px|center]]
* Een 518 grain pijl afgeschoten met de Covert Hunter 45#@28" (50#@30.5") geeft een snelheid van 200 fps.
** m = 518 grain = 33.5658 gram = 0.0335658 Kg
** v = 200 fps = 60.96 m/s
* Om de efficientie te berekenen berekenen we de kinetische energie van de pijl. De verhouding tussen de energie die in de boog gestockeerd zit en de energie die de boog over kan brengen in de pijl is de efficiëntie. Hoe meer energie de boog in de pijl kan overbrengen hoe efficiënter.
** <math>
Kinetische energie = E_{kin}= { 1\over 2}.m.v^2 = {1 \over 2} . 0.0335658 . (60.96)^2 = 62.37 J
</math>

** <math>
Efficientie = { E_{kin} \over {Opgeslagen \ Energie} } = { 62.37 \over 85.34 } = 73%
</math>
** Als vergelijking, bij top moderne compound bogen ligt dit rond de 85% dus 73% voor een recurve boog is erg goed. De meting is gedaan onder reële omstandigheden, dus een zware pees (18 draads), met serving, silencers, etc.
= Opstellen van de Force draw curve voor een Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55# =
[[File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK3.png|800px|center|Force Draw curve of Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55#]]
* Beide profielen zijn zeer gelijkend op elkaar.
* Door de data van de Hoyt Satori op te schalen naar 55# krijg je sterk overlappende profielen. Let op, dit is gewoon een lineaire opschaling en de gemeten pondages zijn gewoon vermenigvuldigd met de verhouding van de gemeten pondages op 28", dus de gemeten pondages van de Satori zijn vermenigvuldigd met een schaalfactor 1.26.
* Het laat wel zien dat de vorm van de curve heel gelijkaardig is.
[[File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori Scaled.png|800px|center|Force Draw curve of Scaled Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55#]]
= Opstellen van de Force Draw curve voor een Border Covert Hunter HEX 7.5 50#@30.5", Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55# =
* Wanneer we de Border Covert Hunter met HEX 7.5 latten bij op het overzicht zetten, zien we direct het voordeel van dit type super-recurve bows:
** een snellere pijl bij een 10 pond lager booggewicht!!
** Plus een heel vlak traject van de FD curve in de buurt van je ankerpunt, wat comfort geeft.
[[File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori Border CH OK.png|800px|center|Force Draw curve of Scaled Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55#]]

= Opstellen van de Force Draw curve van een aantal compound bogen =
* Topoint Vigor 70#
* Bear Whitetail INT 60#
* Hoyt Carbon Spyder Turbo 70#
* Bowtech Proven 34 70# comfort modus
* Bowtech Proven 34 70# performance modus
[[File:Force Draw curve 5 compound bogen.png|800px|center|Force Draw curve of various compound bows]]

== Conclusies op basis van de FD-curve van de verschillende compoundbogen ==

De '''Force-Draw-curve''' toont voor elke boog de trekkracht (in pond of Newton) als functie van de treklengte.
Uit de vorm en oppervlakte onder de curve kunnen zowel de efficiëntie, het energie-opslagvermogen als de karakteristiek van het trekkrachtverloop worden afgeleid.

=== Topoint Vigor 70# ===
* Deze boog heeft de '''hoogste piekkracht''' en ook de '''grootste oppervlakte onder de curve''' (ongeveer '''153 J''').
* De curve stijgt steil, bereikt snel zijn plateau en houdt dit vrij constant tot bijna volle uittrek.
* De efficiëntie ligt rond '''82 %''', wat duidt op een krachtige maar iets minder verfijnde energie-overdracht.
* Geschikt voor wie maximale kracht en snelheid wil, maar met een iets „harder” trekkend gevoel.

=== Bear Whitetail INT 60# ===
* Lager piekvermogen (ongeveer 60 lbs) en kleinere oppervlakte ('''126 J''').
* De curve is vloeiender, met een meer progressieve opbouw van kracht.
* De efficiëntie van '''ongeveer 86 %''' wijst op een '''zeer soepele en goed uitgebalanceerde energie-afgifte'''.
* Een gebruiksvriendelijke boog met zachtere treklijn, ideaal voor recreatief of allround gebruik.

=== Hoyt Carbon Spyder Turbo 70# ===
* Kenmerkt zich door een snelle krachtopbouw, een vrij hoog plateau, maar een '''duidelijke krachtval aan het einde''' van de treklengte.
* Opgeslagen energie: circa '''127 J'''; efficiëntie rond '''83 %'''.
* De curve suggereert een '''snelle, agressieve cam-geometrie''' die de pijl versnelt over een korte effectieve slag.
* Gericht op prestaties en snelheid, maar met iets minder comfort tijdens het trekken.

=== Bowtech Proven 34 (70# Comfort-modus) ===
* De krachtopbouw is gematigd en het plateau is stabiel en breed.
* Opgeslagen energie: '''119 J''', efficiëntie '''ongeveer 87 %''', de hoogste van de reeks.
* De curve toont een '''zeer voorspelbaar en soepel gedrag''', wat resulteert in comfortabele trekkarakteristiek en consistent schotgevoel.
* Ideaal voor precisieschutters of langere schietsessies.

=== Bowtech Proven 34 (70# Performance-modus) ===
* Vergelijkbaar met de comfortmodus, maar met iets hogere piekkracht en grotere oppervlakte ('''128 J''').
* De efficiëntie is nagenoeg gelijk ('''≈ 88 %'''), maar de curve is iets steiler.
* Dit vertaalt zich in '''meer snelheid en energie bij lichte toename van trekkracht''', ten koste van een iets „snappier” gevoel.
* Biedt de beste balans tussen vermogen en efficiëntie.

----

== Algemene conclusie ==
* De '''Bowtech Proven 34''' springt eruit qua '''rendement''': de energie-opslag is iets lager dan bij de Vigor, maar de omzetting naar pijlenergie is duidelijk efficiënter.
* De '''Topoint Vigor''' levert het meeste ruwe vermogen, maar gaat gepaard met iets meer verlies in efficiëntie.
* De '''Bear Whitetail''' blijft een voorbeeld van soepelheid en balans tussen comfort en prestatie.
* De '''Hoyt Spyder Turbo''' is technisch sterk en snel, maar minder constant in trekkrachtverloop.

'''Kortom:'''
* '''Maximale kracht:''' ''Topoint Vigor''
* '''Hoogste efficiëntie en comfort:''' ''Bowtech Proven 34 (Comfort)''
* '''Beste compromis tussen kracht en efficiëntie:''' ''Bowtech Proven 34 (Performance)''
* '''Zacht en stabiel:''' ''Bear Whitetail INT''
* '''Snelste uittrekdynamiek:''' ''Hoyt Carbon Spyder Turbo''

Opstellen van een F-D curve van een boog

2025-11-05T11:23:16Z

Luc: /* Opstellen van de Force Draw curve */

= Force - Draw curve: FD curve =
* Door de kracht (in pond) uit te zetten in functie van de afstand (in inch) dat de boog is uitgetrokken, wordt een FD (Force Draw) curve opgesteld.
* Hoe stel je een FD curve op?
** Benodigd: pondenmeter, meetstok
** Trek systematisch je boog uit tot verschillende treklengtes en trek telkens 1 inch verder en schrijf het trekgewicht op.
** Vertrek bij de brace height (= 0 pond trekkracht) en ga dan per inch verder totdat je aan de maximale treklengte van je boog zit. Ga daar niet over.
** Die waarden zet je uit in grafiek: op de X-as de treklengte, op de Y-as het trekgewicht.

* Aan de hand van de FD curve kunnen een aantal al dan niet voordelige kenmerken van een boog onderscheiden worden:
** Early draw weight: Door het opentrekken van een boog wordt energie in de boog opgestapeld in de vorm van spanning in de latten: het vermogen om die energie terug af te geven in de vorm van snelheid aan de pijl. De hoeveelheid energie die in de boog gestockeerd wordt op een gegeven afstand is de oppervlakte onder de curve (~ denk aan: kracht x verplaatsing = arbeid). Dus hoe groter de oppervlakte onder de curve is, hoe groter het vermogen om snelheid in de pijl te steken.
** Stack: wanneer de FD curve op het einde snel omhoog gaat noemt met dit "stack": i.e. een kleine toename in inch van de treklengte resulteert in een relatief grotere toenamen van de kracht (in ponden). Dit is onaangenaam om de schieten omdat het op het einde "tegen een muur" lijkt aan te zitten en omdat een kleine variate in je treklengte een groot verschil in pondage geeft, wat de vlucht van de pijl sterk zal beïnvloeden.
* Hieronder een voorbeeld van een FD-curve opgesteld voor een aantal bogen. Op de X-as de treklengte in inch, op de Y-as het overeenkomstige pondage (in pond).
** Hoyt Dorado 45#
** Bearpaw Redman 64", 45#@28"
** Fred Bear Cub 20#@24"
** Bearpaw Redman 64", 30#@28"
** Bearpaw Mingo 15"@24"
** Bearpaw Horsebow 25#@28"
** Glasvezel boog: 32#@28"
[[File:FD-curve 7 bows.jpg|center]]
* FD curves zeggen niet alles, maar geven wel een indruk over de mogelijkheid van een boog.. het vermogen tot... dit komt niet altijd goed tot uiting omdat een deel van de energie verloren gaat in de versnelling van de werparmen en de pees, bij sommige bogen in een "handshock".. alle resterende vibraties die in een boog blijven (of door een stabilisator geabsorbeerd worden) is verloren energie die niet in de snelheid van de pijl gestoken kan worden.
* Een reeks FD curces voor een aantal performante, tot zeer performante bogen.
** Border Black Douglas 54#
** Hoyt Buffalo 55#
** Hoyt Dorado 55#
** Border (type?) 45#
** Bearpaw Redman 45#
** Hoyt Dorado 45#
** Bearpaw Big Bear 45#
* Opmerkelijk is de FD curve van de Border Black Douglas... let op de relatief erg hoge "early draw weigth" waarbij erg veel enegie in de boog gestockeerd wordt en, en dat is ook heel opmerkelijk en positief bij het schieten, het afvlakken van de FD curve bij hogere treklengtes.
* Zelfs al gaat de Dorado 55# tot veel hogere pondage bij gelijke treklengte dan de Border Black Douglas, toch haalt de pijl uit de Black Douglas een hogere snelheid omdat er in de boog meer energie gestockeerd is (oppervlakte onder de curve).
[[File:Verschillende bogen.jpg|center]]
* Onderstaande grafiek laat het verschil zien van gestockeerde energie (=oppervlakte onder de curve) tussen een Border Covert Hunter en een Hoyt Dorado waar erg duidelijk te zien is dat de Border Covert Hunter veel meer energie in de boog kan stockeren en vermits het een goede boog is dus ook in de pijl kan afgeven. Je zal als schutter meer arbeid moeten leveren maar voor een gelijk pondage haal je er veel meer uit.
[[File:FD curve Hoyt Dorado Covert Hunter.png|800px|center]]
* Een 518 grain pijl afgeschoten met de Covert Hunter 45#@28" (50#@30.5") geeft een snelheid van 200 fps.
** m = 518 grain = 33.5658 gram = 0.0335658 Kg
** v = 200 fps = 60.96 m/s
* Om de efficientie te berekenen berekenen we de kinetische energie van de pijl. De verhouding tussen de energie die in de boog gestockeerd zit en de energie die de boog over kan brengen in de pijl is de efficiëntie. Hoe meer energie de boog in de pijl kan overbrengen hoe efficiënter.
** <math>
Kinetische energie = E_{kin}= { 1\over 2}.m.v^2 = {1 \over 2} . 0.0335658 . (60.96)^2 = 62.37 J
</math>

** <math>
Efficientie = { E_{kin} \over {Opgeslagen \ Energie} } = { 62.37 \over 85.34 } = 73%
</math>
** Als vergelijking, bij top moderne compound bogen ligt dit rond de 85% dus 73% voor een recurve boog is erg goed. De meting is gedaan onder reële omstandigheden, dus een zware pees (18 draads), met serving, silencers, etc.
= Opstellen van de Force draw curve voor een Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55# =
[[File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK3.png|800px|center|Force Draw curve of Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55#]]
* Beide profielen zijn zeer gelijkend op elkaar.
* Door de data van de Hoyt Satori op te schalen naar 55# krijg je sterk overlappende profielen. Let op, dit is gewoon een lineaire opschaling en de gemeten pondages zijn gewoon vermenigvuldigd met de verhouding van de gemeten pondages op 28", dus de gemeten pondages van de Satori zijn vermenigvuldigd met een schaalfactor 1.26.
* Het laat wel zien dat de vorm van de curve heel gelijkaardig is.
[[File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori Scaled.png|800px|center|Force Draw curve of Scaled Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55#]]
= Opstellen van de Force Draw curve voor een Border Covert Hunter HEX 7.5 50#@30.5", Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55# =
* Wanneer we de Border Covert Hunter met HEX 7.5 latten bij op het overzicht zetten, zien we direct het voordeel van dit type super-recurve bows:
** een snellere pijl bij een 10 pond lager booggewicht!!
** Plus een heel vlak traject van de FD curve in de buurt van je ankerpunt, wat comfort geeft.
[[File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori Border CH OK.png|800px|center|Force Draw curve of Scaled Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55#]]

= Opstellen van de Force Draw curve =
* Topoint Vigor 70#
* Bear Whitetail INT 60#
* Hoyt Carbon Spyder Turbo 70#
* Bowtech Proven 34 70# comfort modus
* Bowtech Proven 34 70# performance modus
[[File:Force Draw curve 5 compound bogen.png|800px|center|Force Draw curve of various compound bows]]

== Conclusies op basis van de FD-curve van de verschillende compoundbogen ==

De '''Force-Draw-curve''' toont voor elke boog de trekkracht (in pond of Newton) als functie van de treklengte.
Uit de vorm en oppervlakte onder de curve kunnen zowel de efficiëntie, het energie-opslagvermogen als de karakteristiek van het trekkrachtverloop worden afgeleid.

=== Topoint Vigor 70# ===
* Deze boog heeft de '''hoogste piekkracht''' en ook de '''grootste oppervlakte onder de curve''' (ongeveer '''153 J''').
* De curve stijgt steil, bereikt snel zijn plateau en houdt dit vrij constant tot bijna volle uittrek.
* De efficiëntie ligt rond '''82 %''', wat duidt op een krachtige maar iets minder verfijnde energie-overdracht.
* Geschikt voor wie maximale kracht en snelheid wil, maar met een iets „harder” trekkend gevoel.

=== Bear Whitetail INT 60# ===
* Lager piekvermogen (ongeveer 60 lbs) en kleinere oppervlakte ('''126 J''').
* De curve is vloeiender, met een meer progressieve opbouw van kracht.
* De efficiëntie van '''ongeveer 86 %''' wijst op een '''zeer soepele en goed uitgebalanceerde energie-afgifte'''.
* Een gebruiksvriendelijke boog met zachtere treklijn, ideaal voor recreatief of allround gebruik.

=== Hoyt Carbon Spyder Turbo 70# ===
* Kenmerkt zich door een snelle krachtopbouw, een vrij hoog plateau, maar een '''duidelijke krachtval aan het einde''' van de treklengte.
* Opgeslagen energie: circa '''127 J'''; efficiëntie rond '''83 %'''.
* De curve suggereert een '''snelle, agressieve cam-geometrie''' die de pijl versnelt over een korte effectieve slag.
* Gericht op prestaties en snelheid, maar met iets minder comfort tijdens het trekken.

=== Bowtech Proven 34 (70# Comfort-modus) ===
* De krachtopbouw is gematigd en het plateau is stabiel en breed.
* Opgeslagen energie: '''119 J''', efficiëntie '''ongeveer 87 %''', de hoogste van de reeks.
* De curve toont een '''zeer voorspelbaar en soepel gedrag''', wat resulteert in comfortabele trekkarakteristiek en consistent schotgevoel.
* Ideaal voor precisieschutters of langere schietsessies.

=== Bowtech Proven 34 (70# Performance-modus) ===
* Vergelijkbaar met de comfortmodus, maar met iets hogere piekkracht en grotere oppervlakte ('''128 J''').
* De efficiëntie is nagenoeg gelijk ('''≈ 88 %'''), maar de curve is iets steiler.
* Dit vertaalt zich in '''meer snelheid en energie bij lichte toename van trekkracht''', ten koste van een iets „snappier” gevoel.
* Biedt de beste balans tussen vermogen en efficiëntie.

----

== Algemene conclusie ==
* De '''Bowtech Proven 34''' springt eruit qua '''rendement''': de energie-opslag is iets lager dan bij de Vigor, maar de omzetting naar pijlenergie is duidelijk efficiënter.
* De '''Topoint Vigor''' levert het meeste ruwe vermogen, maar gaat gepaard met iets meer verlies in efficiëntie.
* De '''Bear Whitetail''' blijft een voorbeeld van soepelheid en balans tussen comfort en prestatie.
* De '''Hoyt Spyder Turbo''' is technisch sterk en snel, maar minder constant in trekkrachtverloop.

'''Kortom:'''
* '''Maximale kracht:''' ''Topoint Vigor''
* '''Hoogste efficiëntie en comfort:''' ''Bowtech Proven 34 (Comfort)''
* '''Beste compromis tussen kracht en efficiëntie:''' ''Bowtech Proven 34 (Performance)''
* '''Zacht en stabiel:''' ''Bear Whitetail INT''
* '''Snelste uittrekdynamiek:''' ''Hoyt Carbon Spyder Turbo''

Opstellen van een F-D curve van een boog

2025-11-05T11:07:51Z

Luc: /* Opstellen van de Force draw curve voor een Border Covert Hunter HEX 7.5 50#@30.5", Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55# */

File:Force Draw curve 5 compound bogen.png

2025-11-05T10:41:23Z

Luc: Luc uploaded a new version of File:Force Draw curve 5 compound bogen.png

== Summary ==
Force Draw curves of:
Topoint Vigor 70#
Bear Whitetail INT 60#
Hoyt Carbon Spyder Turbo 70#
Bowtech Proven 34 70# comfort modus
Bowtech Proven 34 70# performance modus

File:Force Draw curve 5 compound bogen.png

2025-11-05T10:31:20Z

Luc: Force Draw curves of: Topoint Vigor 70# Bear Whitetail INT 60# Hoyt Carbon Spyder Turbo 70# Bowtech Proven 34 70# comfort modus Bowtech Proven 34 70# performance modus

== Summary ==
Force Draw curves of:
Topoint Vigor 70#
Bear Whitetail INT 60#
Hoyt Carbon Spyder Turbo 70#
Bowtech Proven 34 70# comfort modus
Bowtech Proven 34 70# performance modus

Opstellen van een F-D curve van een boog

2025-10-31T16:38:27Z

Luc: /* Opstellen van de Force draw curve voor een Border Covert Hunter HEX 7.5 50#@30.5", Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55# */

File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK3.png

2025-10-31T16:14:12Z

Luc: Luc uploaded a new version of File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK3.png

== Summary ==
Force Draw curve of Hoyt Satori 40# and WNS Black Wolf 55#

Opstellen van een F-D curve van een boog

2025-10-31T15:48:43Z

Luc: /* Opstellen van de Force draw curve voor een Hoyt Satori 40# en WNS Black Wolf 55# */

File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori Border CH OK.png

2025-10-31T15:45:23Z

Luc: Force draw curve comparison of the WNS Black Wolf, Hoyt Satori and the Border Covert Hunter with HEX 7.5 limbs

== Summary ==
Force draw curve comparison of the WNS Black Wolf, Hoyt Satori and the Border Covert Hunter with HEX 7.5 limbs

Opstellen van een F-D curve van een boog

2025-10-31T11:06:30Z

Luc:

Opstellen van een F-D curve van een boog

2025-10-31T01:24:43Z

Luc: /* Force - Draw curve: FD curve */

File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori Scaled.png

2025-10-31T01:23:16Z

Luc: Opgeschaalde FD curve van Hoyt Satori om profielen te kunnen vergelijken.

== Summary ==
Opgeschaalde FD curve van Hoyt Satori om profielen te kunnen vergelijken.

File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK3.png

2025-10-31T01:18:22Z

Luc: Luc uploaded a new version of File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK3.png

== Summary ==
Force Draw curve of Hoyt Satori 40# and WNS Black Wolf 55#

Opstellen van een F-D curve van een boog

2025-10-30T22:47:18Z

Luc: /* Force - Draw curve: FD curve */

File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK3.png

2025-10-30T22:43:52Z

Luc: Force Draw curve of Hoyt Satori 40# and WNS Black Wolf 55#

== Summary ==
Force Draw curve of Hoyt Satori 40# and WNS Black Wolf 55#

File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK.png

2025-10-30T22:42:11Z

Luc: Luc uploaded a new version of File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK.png

== Summary ==
Force Draw curve of Hoyt Satori 40# and WNS Black Wolf 55#

File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK.png

2025-10-30T22:41:30Z

Luc: Luc uploaded a new version of File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK.png

== Summary ==
Force Draw curve of Hoyt Satori 40# and WNS Black Wolf 55#

File:FD Curve WNS Black Wolf Hoyt Satori OK.png

2025-10-30T22:40:36Z

Luc: Force Draw curve of Hoyt Satori 40# and WNS Black Wolf 55#

== Summary ==
Force Draw curve of Hoyt Satori 40# and WNS Black Wolf 55#

Zelf Vlaamse pezen maken

2025-09-10T07:28:49Z

Luc: /* Overzichtstabel */

= Zelf pezen maken =
== Enkele beschouwingen in verband met Pezen ==
* De pees is een zeer belangrijk onderdeel van de boog en dient aangepast te zijn aan het type boog.
** Niet elk peesmateriaal is geschikt voor elke boog. Veel moderne materialen die ontwikkeld zijn voor maximale snelheid op compound bogen zijn helemaal niet geschikt en soms zelfs schadelijk voor sommige recurve bogen!
** Verifiëer daarom steeds welk materiaal van peesdraad geschikt is voor je boog. Bij twijfel kies Dacron (B50), een materiaal met nog voldoende elastische rek.
** Het aantal windingen in je pees heeft ook een sterke invloed op de totale elasticiteit: hoe meer windingen hoe meer schok-absorberend een pees is. Voor oudere bogen is het dus best om meer windingen in je pees te hebben. Hier op de pagina wordt één winding per 2-3" aangeraden. Dit is voor bogen die het kunnen verdragen, beschouw dit als een minimum. Een goed gemiddelde is 1 windwing per inch.
** Hoe hoger het aantal draden in je pees, hoe minder elastisch en hoe harder de pees is. Oudere bogen kunnen hier heer gevoelig aan zijn. Let hier goed voor op en volg de richtlijnen van de frabrikant. Vraag hoeveel draden er nodig zijn en welk materiaal aangeraden wordt. Vraag naar de elastic elongation (in %) die het pezenmateriaal dient te hebben. Elke fiber in de pees is een beetje elastisch dus beeld je je in dat elke fiber een veer (mechanisch; niet van een vogel) is die uitgerokken wordt. Wanneer je 1 veer hebt kan je die elastisch ver uittrekken.. Wanneer je 2 veren in parallel hebt zal het straffer aanvoelen kan je minder ver uittrekken enz... beeld je dan in wanneer je 21 veren hebt in parallel, dat het geheel veel minder elastisch zal zijn. Bij een toenemend aantal strengen zal de elastic elongation van de totale pees afnemen.
* De kwaliteit van je pees moet steeds perfect zijn. Bij twijfel vervang je de pees onmiddelijk.
* Hou steeds een ingeschoten reservepees op zak. Neem die mee naar de wedstrijden en hou die op zak tijdens bv. een 3D ronde.
* Wanneer je een accidentele "Dry fire" met een boog gedaan hebt, vervang de pees.. de impact is veel te hard en binnen in de bundels zullen er waarschijnlijk teveel (micro)-scheurtjes aanwezig zijn.. je merkt dit misschien niet direct.. niet twijfelen: direct vervangen.
* Inspecteer regelmatig de kwaliteit van de pees, zeker aan de nokken... de pezen die ik al heb weten stuk gaan waren steeds aan de nokken of middenin op de plaats waar je de pijl nokt.
* Bij het in gebruik nemen van een nieuwe boog, inspecteer je pees na elke reeks pijlen...zeker aan de nokken.
* Bij het inschieten van een nieuwe pees, controleer elke 3-4 pijlen de hoogte van de pees en pas die aan. Schiet niet buiten de range van brace height opgegeven door de fabrikant.
* 'Wax and relax'.. maak er een gewoonte van om elke keer voor het schieten je pees te inspecteren en in te waxen... vooral aan de oogjes, die krijgen het meest te verduren...
* Inspecteer elke keer voor je je boog opspant de staat van de oogjes van je pees.... bij beschadiging of twijfel direct vervangen.
** Opmerking: wanneer je een nieuwe boog hebt controleer dan de afwerking van de tippen zeer goed en kijk na (voelen) of er geen scherpe randjes aan zijn... indien zo laat dan de winkelier het polijsten. Indien het buiten garantie valt, kan je het zelf doen met tandpasta of een mengsel van tandpasta met een super fijn polijstmiddel (Aluminium oxide) in.
* Je ziet in de industrie een tendens om de diameter van de draad om pezen te maken steeds dunner te maken. Je ziet dit omdat er meer feet per lbs op een spoel zit. Dat is logisch want dat geeft betere pezen. In de middeleeuwen wisten ze dat al: toen werd een pees rechtstreeks van de spinrok gemaakt... m.a.w. er werd niet eerst een draad gemaakt die nadien in een pees verwerkt werd. Door rechtstreeks met de dunne vezels te starten kregen ze de beste pezen.
* '''Hoyt en W&W raden af om voor recurves of longbows pezenmateriaal te gebruiken waar Vectran in verwerkt zit'''. Producten zoals 452X, BCY-X enz. waarin vectran verwerkt zit hebben weinig of geen elasticiteit en kan je beter niet gebruiken voor recurve/longbow. Neem voor zulke bogen pezenmateriaal dat minstens 3% elestic elongation heeft zoals Fast Flight Plus, 652 spectra enz.
* TIP: Om een fluisterstille pees te maken vervang je een aantal Fast Flight draden door een B50 of B55 draad. Hierdoor wordt de pees gevoelig stiller. Bv wanneer je normaal 15 draden FastFlight gebruikt, kan je gerust 3 draden vervangen door B50 of B55. De pees wordt door het minder aantal FastFlight draden iets elastischer en dus vriendelijke bij het toeslaan voor je boog; door het toevoegen van de B50/B55 worden trillingen mee geabsorbeerd en is de pees stiller. Ook is het soms raadzaam om extra draden te verwerken in de lussen van de pees en deze zo dikker te maken zodat ze 1) sterker zijn en 2) minder insnijden in de nokken van de boog. Ook, wanneer je een dunne pees hebt, kan je in het gedeelte van de middenserving een aantal extra draden leggen om zo de serving iets dikker te maken.

== Materiaal ==

Traditionele materialen zijn linnen, hennep, andere plantaardige vezels, pees (sinew), zijde en huid (rawhide). Hoewel deze materialen de laatste 35.000 jaar hun dienst bewezen hebben worden ze vandaag de dag niet meer gebruikt. De synthetische vezels zijn veel sterker, duurzamer en vooral, zijn resistent aan water.

* Dacron B50: (sterkte per streng = 22.5 kg. , stretch = 2.6%), een polyester ([http://en.wikipedia.org/wiki/Polyethylene_terephthalate Polyethylene terephthalate (PET)]). Omdat het zo sterk is en omwille van de rekbaarheid wordt Dacron veelal gebruikt op houten en oude bogen. Het is gemakkelijk te onderhouden en houdt verschillende jaren.
[[File:Polyethylene terephthalate.png|400px|center|Structuur van Dacron/PET]]
* Kevlar 7-11 - (sterkte per streng = 31.8 kg. , stretch = 0.8%), ook bekend als Aramide, is een vloeibare polymeer met een hogere densiteit en kleinere diameter dan Dacron, hetgeen resulteert is een grotere snelheid van de pijl. (ongeveer +2 m/s = +6.5 fps sneller). Er zijn een aantal problemen met dit materiaal: 1) door de erg beperkte stretch geeft het een erg hoge belasting op de werparmen van de boog en 2) een Kevlar pees gaat maar een 1000-tal schoten mee voor het breekt omdat het snel slijtage krijgt door het buigen aan de nokken. Zo'n pees breekt snel en meestal zonder (zichtbare) waarschuwing.
[[File:800px-Kevlar chemical structure H-bonds.png|400px|center|Structuur van Kevlar.]]
* Fastflight - (sterkte per streng = 45.5 kg. , stretch = 1.0%), geintroduceerd in de 1990's. Dit is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal, ook bekend als Spectra. Het is een erg glad materiaal dus de serving moet er erg strak op aangebracht worden. Er is speciaal serving materiaal beschikbaar om dit probleem op te lossen. Fastflight is duurzamer dan Kevlar en verslijt gradueel, m.a.w. je kan aan de pees zien dat ze vervangen dient te worden. Een pees is eenvoudig te maken en is niet duur, dus bij twijfel: direct vervangen! In 2006 werd de productie en export van Fastflight producten verboden door de US regering omdat Spectra ook gebruikt kan worden in kogelvrije vesten. Brownell heeft ondertussen een alternatief zoals het Dyneema-gebaseerde Fastflight Plus.

* Fastflight S4 - (sterkte per streng = 73 kg. , stretch = minder dan 1.0%) wordt gemaakt van 50% Fastflight en 50% Vectran waardoor de strengen sterker zijn. Omwille van de hoge sterkte zijn maar de helft van het aantal strengen nodig dan voor een gewone Fastflight pees. Vectran is een vloeibaar kristal polymeer gelijkaardig aan Kevlar. Door het mengen met Fastflight worden de typische slijtage problemen van typische vloeibare kristal polymeren vermeden.

* Dyneema is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal (polyolefin). Het heeft erg gelijkaardige karakteristieken als Fastflight, maar met een beetje meer stretch. Om deze reden verkiezen veel recurve schutters Dyneema en vinden het meer "vergevingsgezind" dan Fastflight. Dyneema D75 (Brownell) heeft een sterkte per streng van 62.5 kg, Dyneema D75 Thin een sterkte van 50 Kg. Dynaflight97 (BCY) zou 10 fps sneller zijn dan fastflight. FastFlight Plus wordt gemaakt van dyneema.[[File:Polyethene monomer.png||center|200px|Structuur van UHMWPE, met n groter dan 100000]]
Dyneema bestaat nog in verschillende versies: SK75, SK78, SK90 en SK99 waar de opeenvolgende nummers volgens de fabrikant een betere kwaliteit zouden zijn. SK75 en SK78 zijn erg gelijkaardig qua eigenschappen, het grootste verschil is creep (creep is het langer worden onder constante hoge belasting). SK75 heeft een beetje creep and SK78 een verwaarloosbare creep. De SK90 variant is, zoals DSM zelf aangeeft, 13% sterker en lichter dan vorige versies van Dyneema. Ook de SK90 vertoont zo goed als geen creep. De code SK is een interne naamgeving van DSM en zou afkomstig zijn van Shish-Kebab: de macromoleculaire structuur die Dyneema aanneemt bij productie en gelijkend op een shish-kebab en die het ook z'n stevige eigenschappen geeft.

* [http://en.wikipedia.org/wiki/Vectran Vectran] is een polymeer gekend voor een hoge sterkte en lage creep. [[File:Molecular structure vectran.png|center|Structuur van Vectran]]

* Gore: deze vezel is gemaakt van expandeerde polytetrafluoretheen, beter bekend onder de merknaam Teflon. Teflon heeft de laagste wrijvingscoëfficient van alle plastics en wordt toegevoegd aan pezenmateriaal om de interne wrijving tussen de vezels te verminderen.
[[File:Polytetrafluoroethylene.png|200px|center|Structuur van Teflon]][[File:PTFE-3D-vdW.png|200px|center|3D structuur van Teflon]]

* Xcel zou de voordelen van Vectran en Dyneema combineren met een stiller en sneller schot als resultaat. (Dit moet nog onafhankelijk bevestigd worden.)
** Eigen experimenten om de sterkte van de XCel draad te testen waren een eye-opener...een paar eenvoudige proeven laat zien dat zo'n draad al bij 36 lbs belasting kan breken!! Extreme voorzichtigheid is geboden bij het gebruik van XCel voor dunne/snelle pezen. 18 dradan is volgens mij het minimum aantal draden voor een boog van >40#.

* 8125 zou voor recurve en longbow het snelste materiaal zijn met de beste trade-off tussen geluid, snelheid, stabiliteit enz. Per draad is de sterkte minder dan Dynaflight, daarom dat 18 strengen aangeraden wordt. De 8125G is een verbeterde versie omdat de 8125 op zich snel slijtage (vezeltjes op pees) vertoont.

* BCY-X zou green creep hebben en erg resistent zijn tegen slijtage en wordt aangeraden voor zowel recurve als compound.
* BCY X-99 zou alle goede eigenschappen van BCY-X hebben en het voordeel hebben om een kleinere diameter te hebben wat bij het goed maken van een pees een kwalitatief betere pees geeft.

=== Overzichtstabel ===

{| border="1" cellpadding="2" align="center" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Product'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Fabrikant'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Sterkte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Vezelsoort'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Flex. Verlies'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Rek'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Creep'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Ft/lb*'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''diam.'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''# strands'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Comments'''
|-
| B50||Brownell||48 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||0.018||10-16 (frabrikant 12-18)||elastic elongation of 10%.
|-
| B55||BCY||40 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16||Gelijkaardig aan Dacron maar betere duurzaamheid
|-
| B60||BCY||40 lbs||high-tenacity Polyester HT(Dacron)||0%||++++||++++||4460||Polyester||0.018-0.020||12-16||High Elasticity (EASL @ 80%: 11-12%)
|-
| B500||BCY||40 lbs||polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16 (recurve)||
|-
| B75||Brownell||55 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4200||Allied polyester||||||
|-
| PENN 65||BCY||57 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4300||Allied polyester||||||
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| Fast Flight||Brownell||95 lbs||Spectra||5%||+||++||8700||UHMWPE||||||
|-
| Rampage||Brownell||.... lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 28-32, Recurve 20-22, kruisboog 46-48||Low creep, vervangt Fury
|-
| Rhino||Brownell||122 lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 18-20, Recurve 14-16, kruisboog 26-28||Next Generation D75 – Geschikt voor kruisbogen
|-
| Vantage||Brownell||.... lbs||Blended HMPE and Vectran||...%||...||...||...||HMPE + vectran||||Compound 24-28, recurve 16-20, kruisboog 38-42||Kruisbogen en compound bogen. Omwille van de vectran naar mijn mening niet geschikt voor recurve.
|-
| Fast Flight Plus||Brownell||138.92 lbs||High Modulus PolyEthelyne (100% HMPE) SK76|| ||+||++|| ||HMPE||0.014||18-20 strands, 14-16 for recurve (Fabrikant: 28-32 Compound, 20-22 recurve, 44-46 kruisboog||Elastic elongation: 3.5% - 3.6%, volgens fabrikant: EASL @ 80% (2%)
|-
| Fast Flight Pro||Brownell||99 lbs||SK99 Dyneema en T150 Vectran|| ||+||++||7570|| HMPE ||0.012?-0.013?||12-16 strands||opletten voor recurve ivm Vectran
|-
| Fast Flight X||Brownell||135 lbs||SK78 Dyneema|| ||+||++||7628|| HMPE ||0.014-0.015||10-14 strands||compound en kruisboog, 2% elastic elongation
|-
| Dyna Flight||BCY||120 lbs||Dyneema||5%||+||++||8900||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 10||BCY||115 lbs||Dyneema 100% SK 78||||||||6700||UHMWPE||||16||
|-
| Fast Flight 2000||Brownell||135 lbs||Spectra 2000||5%||+||+||6750||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 97||BCY||110 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||6700||UHMWPE||0.015||14-16||
|-
| ASB||Angel||110 lbs (?)||Dyneema||4%||+||+||-||UHMWPE||||||
|-
| Angel Majesty||BCY||78 lbs||100% Dyneema||||||||6560||UHMWPE||||16-18 (recurve)||
|-
| D75||Brownell||130 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||7511||UHMWPE||||||
|-
| Astro Flight||Brownell||106 lbs||100% HMPE || || || || ||UHMWPE||||16 recurve|| no creep, 20% sterker
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| 450Plus||BCY||135 lbs||Vectran + Dyneema||8%||-||-||4500||Samengesteld||||12||
|-
| Trophy||BCY||82 lbs||452X gemengd met GORE||||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||
|-
| 452X||BCY||78 lbs||67% SK75 Dyneema, 33% Vectran.||2.5%||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||452X has an elastic elongation of only 2.5%
|-
| 652 Spectra||BCY||90 lbs||Spectra 1000||||-||-||8200||||||18 voor recurve||Hetzelfde materiaal als de originele Fast Flight
|-
| S4||Brownell||160 lbs||Vectran + Spectra||7%||-||-||4020||Samengesteld||||||
|-
| Xcel||Brownell||(?)<50!!!||1/3 Vectran + 2/3 Dyneema SK 75||-||-||-||-||Samengesteld||0.014||22 || omwille van de vectran misschien beter niet voor recurve
|-
| 8125||BCY||95 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% SK65 fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Excellent materiaal, perfecte pezen, sterke vezels||
|-
| 8125G||BCY||>90 lbs; 110-120 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% GORE fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Is slijtvaster dan BCY 8125 omwille van Gore||
|-
| 8190||BCY|| ? lbs; ||100% made from DSM's SK90 Dyneema + x% GORE fiber||-||-||-||-|9500||Samengesteld||0.0105||21 (recurve)||Kleinere diameter geeft hogere snelheid, slijtvaster omwille van Gore
Dunner dan XCEL en veel sterker!
|-
| BCY-X||BCY|| ? lbs; ||83% SK90 Dyneema - 17% Vectran||-||-||-||-|9500||Samengesteld||?||21 (recurve),24 compound||Is nog beter dan 8190! Heel goed pezenmateriaal. Heel geschikt voor compound.
|-
| X-99||BCY|| ? lbs; ||80% SK99 Highest Quality Dyneema - 20% Vectran||-||-||No Creep||-|11000||Samengesteld||?||24 (recurve),28 compound||Alle goede eigenschappen van BCY-X. Vergeleken met BCY-X geeft de kleinere diameter van de draad een groot voordeel; je dient wel 2 tot 4 draden meer te nemen voor je pees. Houd er rekening mee dat het toepassen van te veel spanning schadelijk kan zijn voor sommige boogpeesmaterialen, met name X99. Omdat het een kleinere diameter heeft, heeft het minder spanning nodig dan 452Xtra. Voor X99 wordt niet meer dan 150 lbs aanbevolen. Omwille van vectran niet echt aanbevolen voor recurve.
|-
| Mercury||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|13000||UHMWPE||?||32 (recurve),34 compound||Rondere gladde pees.
|-
| Mercury 2||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|6500||UHMWPE||?||14-16 (compound)||Een dikkere versie van Mercury. Geschikt voor compound en kruisbogen.
|-
| 452Xtra||BCY|| ? lbs; ||67% SK75 Dyneema, 33% + verbeterde Vectran||2.5%||-||-||8800||Samengesteld||||20 - 24 voor Compound||452Xtra zou omwille van de verbeterde Vectran beter bestand zijn tegen slijtage/abrasion
|-
|}

En nog een bestand, ontvangen van BCY, met gegevens van hun pezenmateriaal. [[File:BCY bowstrings breaking strength.pdf]]

=== Vergelijking boog pezen materiaal tussen BCY fibers en Brownell ===
Onderstaande tabel (bron [https://www.bcyfibers.com/BCYvsBrownell.pdf BCY Fibers] [[Media:BCYvsBrownell.pdf|download PDF]]) geeft vergelijkbare pezenmateriaal voor Brownell en BCY fibers.

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Rampage || Mercury
|-
| Vantage || 452 X
|-
| Rhino || Force 10
|-
| Fast Flight + (Plus) || 8125 Dyneema
|-
| Fast Flight (Spectra) || 652 Spectra
|-
| D-75 || Dynaflight 97
|-
| Fury (Discontinued) || 8190F (also Discontinued) Replaced by Mercury
|-
| B50 || B55
|}

En voor serving materiaal:

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Bull Whip || .014 Halo
|-
| Crown ||Halo
|-
| 1D ||3D
|-
| Mini ||2X
|-
| DiamondBack ||62 Braid or 62 XS (Higher Grade)
|-
| DuraGrip ||.007 Halo
|-
| Crossbow ||Crossbow
|-
| #4 Twisted ||400 Nylon
|-
| Fusion 2 Ply ||2X
|-
| Fusion 3 Ply ||3D
|-
| Cable Fix ||1200X
|-
| Braid Fast Flight ||.025 62 XS
|-
| RCT ||Power Grip
|}

== Vlaamse pees ==
Het maken van een Vlaamse pees.

De Vlaamse pees is een fantastisch ontwerp...er komen geen knopen aan te pas om ze te maken... de hele pees, waar toch enorme spanningen op komen te staan wordt bijeengehouden door samengewonden draden.

=== De lengte bepalen. ===
Meet de lengte (L) in inch op de rug van de boog van peesgroeve tot peesgroeve en trek er 4" af voor een recurve (L-4) en 3" er af (L-3) voor een longbow. Dit (L-3 of L-4) wordt de lengte van de pees.

Wanneer je een pees voorhanden hebt van de juiste lengte, meet dan de lengte van de top van de bovenste tot de top van de onderste lus. Trek daar 1" voor af en zet die afstand in als lengte op de pezenbank.

=== Het aantal strengen bepalen die nodig zijn voor je pees ===
* Het aantal draden/strengen per pees is afhankelijk van de sterkte van het materiaal en de kracht van je boog. Als vuistregel zou je kunnen stellen dat je pees 10x-12x de kracht van je boog moet aankunnen.
Bv. voor Dacron D50 (50 pond per streng) en een 40#-50# boog worden 12 strengen aangeraden. Voor 50#-70: 14 strengen, voor 70#-80#: 18 strengen.
* Het aantal draden per pees beïnvloedt ook de totale veerkracht van een pees. Hoe meer draden per pees, hoe harder en minder veerkrachtig de pees wordt. Dit is erg belangrijk om in het oog te houden. Sommige bogen vereisen dat materiaal met een hoge elastische rek gebruikt wordt zoals bv Dacron, echter, wanneer je dan het aantal draden in de pees opvoert, doe je het elastisch effect van de Dacron teniet! Let hiervoor op!

=== Het aantal bundels in je pees ===
Een Vlaamse pees kan je maken met 2, 3 of meer bundels. Verdeel dus het aantal strengen gelijk over het aantal bundels. 3 bundels geeft een mooie ronde pees en is aan te raden omdat die sneller en stiller is. Voor je eerste pees neem je best 2 bundels omdat het dan gemakkelijker is om de stappen te volgen.
Indien mogelijk is 3 bundels zeker aan te bevelen omdat op die manier de bundels beter in elkaar passen (zie tekening hieronder) 7 bundels is nog beter maar moeilijker te maken.. In de middeleeuwen werd een 2-bundelpees (terecht) als minderwaardig beschouwd.
[[File:Bundels 1 2 3 7 19.png|600px|center|thumb|1,2,3,7 en 19 bundels. Op de tekening is het totaal oppervlak van de cirkels gelijk voor elk van de situaties.]]
Let wel, dit is enkel van belang in de lussen en splice...voor het middendeel van de pees, als ze goed gemaakt is, komen alle strengen terug perfect parallel te liggen..dus daar geldt: hoe meer draden per gelijke diameter, hoe beter.

=== Manueel ===
* Opmerking: de getallen hieronder zijn voor recurve en longbow.. Kies de juiste info. Met dank aan Peter om deze data aan te leveren en en de oude formule te corrigeren.
* Neem de gewenste lengte van je pees.
* Tel daar dan nog eens 14.1" (35.8 cm) bij op voor longbow en 15.1" (38.4 cm) voor recurve. Dit is de lengte van je langste streng. Deze waarden zijn bekomen door de lengte van de strengen op de pezenbank in een grafiek uit te zetten t.o.v. de gewenste lengte van de pees. Dit is een lineair verband met als formule= y=x+14.1 (inch) of y=x+35.8 (cm) voor longbow en y=x+15.1 (inch) of y=x+38.4 (cm) voor recurve. [[File:Lengte pees draad 300dpi.png|center|1000px]]
* Snij het gewenste aantal strengen af op deze lengte, plaats ze in een bundel en zorg dat ze allemaal netjes parallel naast elkaar liggen op dezelfde lengte.
* Om een mooi taps toelopen van de pees te bekomen trim je deze strengen. Een streng laat je in de volle lengte, de volgende trim je aan beide zijden door aan beide zijden 1 cm af te knippen. De volgende streng knip je 2 cm aan elke kan er af, enz. tot de laatste streng.
** Je kan ook gewoon elke streng apart vast nemen en de volgende 1 cm onder de eerste plaatsen en zo een bundel vormen. Op deze manier krijg je vanzelf dit taps toelopend effect. Echter, je pees wordt dan iets langer. Om dit te compenseren moet je van al je strengen evenveel cm afsnijden als dat je strengen hebt min 1.
* Zorg dat ze mooi parallel blijven en niet verschuiven.
* De rest van de proceduce is zoals onder beschreven, maar dan zonder pezenbank.

=== Pezenbank (String jig) ===
Een pezenbank is een plankje dat het afmeten en taps doen toelopen van een pees vereenvoudigt. Je kan ook perfect een vlaamse pees maken zonder string jig. Zo'n plankje helpt. Je kan er de lengte van de pees mee varieren door punt D op de pezenbank te verplaatsen en zo de lengte van de windingen langer te maken.[[File:Pezenbank NL 20100703 print.pdf|PDF schema op ware grootte van een pezenbank.]][[File:Pezenbank NL 20100703.jpg|120px|thumb|Schema voor een handige pezenbank.]]

Bij het maken van het pezenplankje, zorg dat de nageltjes, best zonder platte kop en enkel met een verdikking bovenaan, nog minstens 12 mm uitsteken. Tussen 12 mm en 15 mm is goed. Dus nageltjes van ongeveer 25 mm lang en 1.5 mm diameter zijn geschikt.
[[File:Nageltjes 20201009 160902.jpg|120px|center|Nageltjes voor de pezenplank]]

* Instructies:

Stel de plug in op de gewenste lengte van de pees. De bovenste positie is voor een 69" pees voor een recurve boog of 70" voor een longbow. Per positie naar onder wordt de pees 1" korter.

* Engelstalige instructies: [[Media:Vlaamse Pees instructies Engels.pdf| PDF met engelstalige instructies voor het gebruik van de pezenbank.]]

=== Een Vlaamse pees maken: Stap voor stap ===
# Onderstaande procedure legt uit hoe je een Vlaamse pees (Flemish Splice) kan maken. In het voorbeeld wordt een pees gemaakt met 2 bundels. Dit is goed om het process te leren, maar een 2-bundel pees is inferieur aan een 3-bundel pees. Leer de basis techniek en stap zo snel mogelijk over op het maken van een 3-bundel pees.
# Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.[[File:VL Pees DSC 6502.JPG|center|thumb|300px|Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.]][[File:Fast Flight plus.jpeg|center|thumb|300px|3 spoelen Fast Flight Plus. Wanneer je een pees met 3 bundels wil maken, gebruik je best verschillende kleuren zodat je altijd goed weet met welke bundel je bezig bent.]]
# Stel de string jig in op de juiste lengte.
# Knoop de draad vast aan punt A op de string jig.[[File:VP Pees DSC 6503.JPG|center|thumb|300px|Knoop de draad vast aan punt A. Cassandra haar fijne vingers komen hier heel goed van pas.]]
# Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E[[File:VP Pees DSC 6505.JPG|center|thumb|300px|Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E]][[File:FFP string jig.jpeg|center|thumb|300px|In dit voorbeeld, 5 draden per bundel.]]
# De tweede winding start je in punt A': het tweede nageltje op de pezenbank onder punt A.
# Herhaal dit tot je het gewenst aantal draden hebt.[[File:VP Pees DSC 6506.JPG|center|thumb|300px|Bepaal en tel zorgvuldig het aantal draden in je bundel.]]
# De laatste draad breng je terug naar punt A (bovenaan) en span je strak over punt B.
## Zorg dat de verschillende windingen mooi naast elkaar liggen en elkaar niet overlappen.. dat maakt het nadien gemakkelijker om de strengen parallel te houden.
# Hou de bundels op hun plaats en snij met een scherp mes of schaar de draden in het midden tussen de nageltjes door.[[File:VP Pees DSC 6508.JPG|center|thumb|300px|Snij met een scherp mes de draden door.]]
# Zet aan beide uiteinden 10" goed in de was. Zorg ervoor dat de strengen mooi parallel gestrekt liggen voor je tweede kant in de was zet. Zowel commerieel beschikbare was als natuurlijke bijenwas zijn erg geschikt. [[File:FFP wax strand.jpeg|center|thumb|300px|Zet de uiteinden goed in de was zodat de draden goed samen kleven. Dit werkt gemakkelijker. De was in het voorbeeld is natuurlijke bijenwas met hars. Het recept hiervoor staat ook op deze site.]]
# Herhaal stap 1-9 voor de andere bundel(s)[[File:FFP wax three strands.jpeg|center|thumb|300px|Doe dit voor alle bundels.]]
# Plaats een wasknijper op elke bundel net boven het deel dat je in de was gezet hebt.
## Je zou kunnen overwegen, vooral dan voor pezen met een klein aantal draden, om de pees aan de nokken iets dikker te maken (=padding). Hiervoor kan je in de lussen extra draden inwerken. Je kan hier B50 voor gebruiken of hetzelfde materiaal als je voor je pees gebruikt. Leg de extra draden samen met de bundels en zorg dat ze 1) aan de kant van de tapering korter zijn dan je andere draden en 2) dat je aan de kant van je pees ook een tapering inbouwt rond de 11" (longbow) of 12" (recurve).
# Meet 8" af op de bundels. 9" voor een recurve. Dit wordt de eerste lus van de pees. Maak deze ruim genoeg zodat je deze over de boog kan schuiven.
## Longbow:
### Bovenste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 7½” van einde, draai 2” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
## Recurve:
### Bovenste lus: meet 9” van einde, draai 3½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
# Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger met het langste stuk naar links, en het uiteinde (het deel dat je gaat opdraaien) naar rechts.[[File:VP Pees DSC 6512.JPG|center|thumb|300px|Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger en draai een stukje (1-1.5 cm) op.]]
# Leg de bundels naast elkaar en hou ze tussen duim en wijsvinger van je linker hand. Begin met de bundel die het verst van je verwijderd is.
# Draai een stukje (1.5 cm) van de eerste bundel op. Draai weg van jou (draai met duim en wijsvinger van je rechterhand de kabel op) totdat je voelt dat de bundel strak opgedraaid is. Het is belangrijk dat je dit vrij strak doet. Wanneer je dit stuk vrij strak doet, past de pees gemakkelijk in de nokgroeve van je boog. Draai niet een te lang stuk van een van de bundels op: 1 cm tot 1.5 cm is perfect en hou de spanning in de bundel.[[File:Pees maken opdraaien DSC 8410.png|center|thumb|300px|Draai eerst (1) een bundel op, weg van jou en draai dan de hele bundel in een tweede stap (2) over de andere bundels naar je toe. Dit is een voorbeeld van een pees met 3 bundels.]]
# Plooi dan de opgedraaide bundel strak over de andere bundel naar je toe en klem deze tussen duim en wijsvingers van je linker hand. Zorg er voor dat de bundel tijdens het wisselen niet los draait. Hou de spanning in de bundel terwijl je die over de pees naar je toe brengt. Met wat oefening slaag je er in om met je ringvinger en middenvingen van je rechterhand de andere bundel(s) strak te houden wanneer je met je duim en wijsvinger van je rechterhand de opgedraaide bundel naar je toe haalt.
# Herhaal stap 13 en 14 voor de andere bundel(s) en blijf dit doen todat je (2-2.5" longbow / 3.5" recurve; zie boven) inch gemaakt hebt. Zorg dat dit over je boog past zodat je die een 6-10 tal inch over je boog kan schuiven zodat je de pees gemakkelijk op de boog kan aanbrengen.
# Plooi dit stuk dubbel en breng de bundels van dezelfde kleur bij elkaar. Zorg dat de spanning op de bungel behouden blijft, dit zorgt ervoor dat het gevlochten deel vast blijft zitten.
# Zorg dat de strengen mooi parallel naast elkaar liggen en bevestig met een wasknijper alle strengen samen voor je de lus sluit en aan de splice begint. Dit is nodig voor later. (zie verder). Je hebt nu voor een pees met 2 bundels in totaal 3 wasknijpers aan een uiteinde.
# Voer nu hetzelfde proces van stap 12-14 tot je 4.5 inch gemaakt hebt om de eerste splice te vormen. Draai de strengen vrij strak op, het is de kracht in deze winding die de pees mee bijeen houdt. Controleer dat de lus mooi taps versmalt naar binnen toe.[[File:VP Pees DSC 6513.JPG|center|thumb|300px|Werkt het deel onder de lus (zo'n 4.5 inch) af.]][[File:FFP finished splice.jpeg|center|thumb|300px|Een afgewerkte 3 bundel splice.]]
# Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel (eerste splice) zodat dit niet kan afrollen.[[File:VP Pees DSC 6516.JPG|center|thumb|300px|Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel zodat dit niet kan afrollen.]]
# Zorg dat beide bundels evenwijdig liggen naast elkaar, even lang zijn en niet verward zitten. Wanneer een van de bundels nog getorst is, zullen de strengen niet mooi in elkaar passen wanneer je de pees opdraait.. Door het mooi parallel leggen van de strengen in de bundels krijg je tijdens het opdraaien een mooi ronde pees.
## Omdat tijdens het vormen van een lus de bundels getwist worden en omdat voor de tweede lus het uiteinde vast is, zullen tijdens dit proces de bungels getorst geraken. Dit is nadelig omdat je dan voor de pees (middenstuk) kabels rond elkaar moet draaien ipv dunne vezels. Een oplossing hiervoor is om tijdens het maken van de bovenste lus de onderkant samengeklemd te houden. De kabels onder de lus zullen dan opgedraaid zijn. De reden dat we de onderkant (andere kant dan waar we de lus aan het vormen zijn) vast hebben gemaakt met bv een wasspeld is dat we nu zorgvuldig kunnen tellen hoeveel keer we de bundels moeten draaien om alle torsie er uit te halen. Wanneer alle torie uit een bundel uit is, ga dan verder in dezelfde richting en draai hetzelfde aantal windingen verder op zodat de bundel terug opgedraaid wordt. Meestal zal dit rond de 30-35 windingen liggen. Voor dunnere pezen kan dit gemakkelijk oplopen tot 60 volledige windingen. Wanneer we dan de tweede lus gaan vormen zal tijdens het twisten van de bundels deze torsie langzaam terug gecompenseerd worden zodat wanneer de lus af is alle vezels mooi parallel liggen. Dit is een erg belangrijke stap om een mooi ronde pees te bekomen. Hou dus tijdens het maken van de tweede lus de torsie in de bundels goed in het oog en stop wanneer alle torsie uit de bundels uit is.
## Vooral wanneer je met 3 kleuren werkt, is het wenselijk en vaak ook erg mooi dat de 3 kleuren bij het opdraaien van de pees (zie verder) ook mooi naast elkaar in de pees zullen liggen. Echter, omdat voor een optimaal resultaat de strengen in de bundels parallel moeten liggen in dus niet getorst mogen zijn, zullen de strengen met elkaar mengen wanneer de pees opgedraaid wordt waardoor je niet een perfect resultaat bekomt. De splice boven en onder aan de pees zorgt wel voor een aanzet, maar dat is niet voldoende. Om dit te verhelpen kan je de bundels apart over de hele lengte in de was zetten voor je de pees opdraait.. op die manier beginnen de bundels bij elkaar en is de kan groter dat ze ook in de uiteindelijke pees mooi naast elkaar zullen liggen.
# Maak nu de tweede lus door stap 11-18 te herhalen. Deze lus (onderkant van de boog) mag kleiner zijn: Longbow: 7.5" afmeten, 2" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken. Recurve: 8" afmeten, 2.5" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken.
# Alhoewel ideaal het aantal windingen in de tweede splice exact even veel is als in in de eerste, is dit in de praktijk niet altijd even gemakkelijk. Na het "afdraaien" en "verder draaien" van de bundels kan je best tegen het einde van de splice goed in 't oog houden wanneer je strengen terug mooi afgewonden zijn en terug parallel liggen. Hoe beter je dit lukt, hoe mooier rond je pees zal zijn.
# Het loont zeker de moeite om na het maken van het eerste oog en plice om:
## Het aantal windingen te tellen die nodig zijn om de strengen in de bundels parallel te krijgen.
## Per bundel, de strengen van elkaar los te maken, netjes parallel te leggen en terug in de was te zetten. Als je met verschillende kleuren werkt kan je hier heel de bundel in de was zetten.
## Het aantal extra windingen aanbrengen in elke bundel
## Tweede oog/splice maken... en stoppen met het verlengen van de splice wanneer je ziet dat de bundels parallel zijn.
# Zorg dat de strengen niet verward zitten en mooi even lang en evenwijdig aan elkaar zijn voor je deze op de boog aanbrengt.[[File:VP Pees DSC 6515.JPG|center|thumb|300px|Door rechtstaand te werken is het gemakkelijk om te zorgen dat de strengen niet verward geraken.]]
# BELANGRIJK: controleer dubbel dat je zeker bent dat je de splice in de juiste richting hebt opgedraaid. De reden is namelijk dat wanneer je het maken van de splice in de verdeerde richting doet dat deze op het moment dat je die op je boog opspant zich volledig los trekt. Je houdt dan enkel de lussen nog over en die zijn onvoldoende om de pees veilig op de boog te houden. Dit is uiteraard gevaarlijk voor je boog. Controleer dit dus vooraf zowel visueel als door de pees tussen je duimen op te spannen.
# Schuif de grootste lus over de bovenkant van de boog op de lat.
# Draai de onderkant van de pees TEGENWIJZERSZIN op totdat je de pees voldoende hebt ingekort en voldoende windingen per inch hebt bekomen. Hou de pees goed strak wanneer je dit doet.. dit zorgt voor een gelijkmatige winding. Eén winding per 2-3" pees is ideaal.
## Let hier goed op: wanneer de pees zich afwind wanneer je de pees op de boog zet, wil dit zeggen dat je de splice in de verkeerde richting opgedraaid hebt (alterneren bundel van de wegdraaien en nadien bundel over de pees naar je toe brengen).
## Je kan dus best, nadat je een aantal windingen in de pees hebt aangebracht, zelf wat kracht op de pees zetten om te zien hoe die zich gedraagd. Wanneer de splices zichzelf strakker trekken, heb je het goed gedaan.[[File:FFP on bow.jpeg|center|thumb|300px|De pees voor de eerste keer op de boog. Ze dient nu nog ingewaxt te worden en uitgerokken.]]
# Span de pees op je boog en breng was aan. Wrijf de was uit met een stukje leder of stevig papier zodat deze smelt en tussen de vezels komt.
## Neem een stukje B50 draad, maak één winding rond de pees, bovenaan je boog, en trek het touwtje strak over de pees naar beneden. De overtollige was zal er nu afgehaald worden en je houdt een mooie ronde pees over als resultaat.
# Rek de pees uit door op de nokken van je boog te drukken (voorzichtig). Pas de standhoogte telkens opnieuw aan door de pees verder op te draaien indien nodig.
# Wanneer je de pees opdraait en je merkt dat de pees eigenlijk op zichzelf begint op de draaien omdat er teveel torsie op zit, dan moet je de pees zelf korter maken. Een te sterk opgedraaide pees is een risico om te breken omdat de krachten die door de torsie en de spanning ontstaan extreem hoog zijn.
# Volgens een aantal bronnen (The Archer's Craft, Adrian Eliot Hodgkin, 1951) is het ideaal voor een pees om een Vlaamse pees op te draaien tot je 1 omwinding hebt per inch. Brownell raadt aan om 1 winding in de pees aan te brengen voor elke 2-3" pees. Je kan dit op je pees afmeten. Indien je er over gaat weet je dat je eigenlijk al te ver aan het opdraaien bent.
# De opgegeven lengtes zijn indicatief en er is een marge: iemand die de bundels harder opdraait tijdens het maken zal een kortere pees bekomen. Door de splice iets langer te maken aan beide kanten (bv 5" ipv 4.5"), maak je je pees korter. De splice korter maken dan 4.5" raadt ik zeker af.
# Wanneer je een Vlaamse pees maakt met 3 bundels is het resultaat mooier rond en maakt de pees een beter geluid. De procedure is gelijk, wind de bundel op weg van jou en draai de bundel over de pees naar je toe. Herhaal dit voor elke bundel. [[File:3 Bundels DSC 6517.JPG|300px|center|thumb|Door voor de 3 bundels ook 3 verschillende kleuren te nemen geeft dit niet alleen een mooi resultaat maar is het ook gemakkelijker om te werken. Op deze foto zijn de 3 bundels samengesteld uit: 5x Geel, 3x Zwart+2x Geel en 5x Zwart.]]

=== De serving aanbrengen ===
Breng de serving pas aan op de pees nadat de pees zich gezet heeft en niet meer uitrekt. Je kan eventueel een tijdelijke korte serving aanbrengen op het nokpunt en de pees een tijdje rekken/inschieten. Breng pas nadien de definitieve serving aan. Anders gaat het nokpunt verschuiven en de serving los komen.
Als algemene regel geldt dat de serving 3" boven het nokpunt en 5" onder het nokpunt moet aangebracht worden. Beter is het dat je de meetlat (die waar je de brace height en het nokpunt mee bepaald)op je pees zet. Dan markeer je het het punt op de pees net boven de meetlat (bv met een stift of touwtje en meet je de afstand tot aan de nok. Dan meet je dezelfde afstand van de andere nok richting meetlat en die markeer je ook. De serving breng je dan aan tussen beide punten. Op die manier is de serving mooi in het midden. Dit zou ongeveer zo'n 7-8" moeten zijn.

* Belangrijk om een goede serving te leggen is dat je de draairichtng juist kiest. Ik neem meestal de boog op m'n knieën met de bovenkant aan de linker kant... Ik begin dan aan de bovenkant van de serving en draai de klos onder de pees van me weg en boven de pees naar me toe. Op die manier volgt dit de beweging van mijn hand wanneer ik de pees aantrek/los. Een even goede manier is om onderaan de serving te beginnen maar dan omgekeerd te werken: boven de pees van je weg en onder de pees naar je toe. Dat geeft hetzelfde resultaat.
* De spanning die je op de serving zet is erg belangrijk voor een goed groepement van je pijlen. Zowel te slap (serving komt los) als te strak (bijna een hard stuk) is niet goed. Ideaal is het dat bij het aanbrengen van de serving de klos niet terugspringt bij het opwinden.. dat wil zeggen dat die te strak staat. Experimenteer een beetje tot je met je vingers aanvoelt dat de spanning juist is.

# Breng 1" servingdraad plat op de pees (knoopje) aan en begin de servingdraad over dit stuk te leggen, ongeveer op 6-7" onder het nokpunt. Of begin op een van de punten hierboven beschreven.
# Breng ongeveer een halve inch servingdraad aan en snij dan het resterende stuk (dat op de pees ligt en waarover je de serving aan het leggen bent) af.
# Maak de serving over een afstand van 7" - 9". Hoe minder hoe beter omdat een langere serving een groter gewicht is op je pees. De serving moet voldoende zijn om je pees te beschermen.
## Ideaal zet je je peeshaak (meetstuk) op de pees en markeer je 0.5 cm boven peeshaak (bv stukje draad). Je meet de afstand van dat punt tot aan de nok van je boog, diezelfde afstand meet je af op de onderkant van je pees. (vanaf onderste nokpunt). Op die manier zit je server mooi in het midden van je pees en past je peeshaak steeds mooi op de serving. Dat is nodig om het nokpunt steeks goed te kunnen bepalen.
# Hou op het einde nog een stuk van minimaal 12" serverdraad over en snij het af. De handigen onder ons trekken ongeveer 12" serving draad van de spoel zonder het af te snijden.
# Start de reverse-serving.
## Breng het midden van de servingdraad op de andere kant van de pees aan (Figuur A) en breng een 20-tal windingen aan in de omgekeerde richting dan waarin je de rest van de serving aangebracht hebt. (Figuur B)
## Leg het uiteinde van de serving draad over de pees en op de aangebrachte serving. (Figuur C)
## Begin nu de lus af te winden waarbij je aan de andere kant de serving verlengt, over het stukje uiteinde. (Figuur D)
## Wanneer je alle windingen los gemaakt hebt, heb je nog een lus in je handen. Hou die strak en trek die klein en onder de serving door aan het uiteinde van de servingdraad te trekken. (Figuur E)
## Snij het uitstekende stuk servingdraad af.[[File:Reverse serving.jpg|300px|center]]
# Zorg dat de serving niet extreem strak gewonden is daar dit een oorzaak kan zijn van het breken van de pees.
# Let goed op tijdens het aanbrengen van de serving dat de windingen netjes naast elkaar liggen.

=== Youtube links ===
Tijdens de cursus van de Vlaamse Trainer School (VTS/BLOSO) vermeldde de lesgever/expert in "materiaal" dat er toen in Vlaanderen geen enkele persoon meer was die nog wist hoe dat een echte Vlaamse Pees gemaakt dient te worden. Luc Krols, de auteur van deze website was aanwezig en had zich al een paar jaar verdiept in deze materie. Hij stelde voor om onmiddelijk een demonstratie te geven. Deze demonstratie Vlaamse Pezen maken werd gefilmd door een van de cursisten en op Youtube geplaatst. Hieronder alle stappen:
==== Deel 1: ====
<youtube>CIypBfcodYM</youtube>

==== Deel 2: ====
<youtube>DReDZiZcJrw</youtube>

==== Deel 3: ====
<youtube>8wMylyvCULM</youtube>

==== Deel 4: ====
<youtube>FgIE8ocUpRs</youtube>

=== Enkele voorbeelden ===
Omwille van een aantal parameters zoals brace height, graad van recurve, enz. het bepalen van de lengte van de pees nogal kan varieren zijn hieronder een aantal voorbeelden.
* '''Hoyt Dorado'''
** Lengte boog gemeten via rugzijde: 59"
** DynaFlight 97
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x5 draden Dynaflight97.
*** 5" splice
** 8125
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x6 draden BCY 8125
*** 4.5" splice
** 8910
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve voor 7" brace height, 55" voor 8" brace height.
*** 3x7 draden BCY 8910
*** 4.5" splice
* '''Covert Hunter Border standaard pees'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 65" Recurve
*** STILLE PEES!: 3x 4 draden Fast Flight Plus + 3x 1 draad B55. Dit geeft een heel stille en stabiele pees.
*** 3x 5 draden Fast Flight Plus. Voor mijn tweede pees heb ik 3x6 draden FF+ gebruikt en als lengte 65" Recurve genomen. De dikkere pees schiet heel stabiel en blijft super snel.
*** Oogjes en splice
**** 9" --> 3" --> 4.5" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
**** 8" --> 2.5" --> 4.5" splice
*** 163 cm lang na maken, 169 cm na uitrekken en ingeschoten.
* '''Covert Hunter Border verstevigde pees / lange splice'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 68" Recurve
*** 3x 6 draden Fast Flight Plus.
*** Oogjes en splice
**** Starten voor grote lus/oogje op 10" --> 3" opdraaien --> 7.0" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
*** Ongeveer 75 halve windingen er uit halen en terug extra bij op zetten voor de tweede splice gemaakt wordt.
**** Voor de kleine lus, starten op 9" --> 2.5" opdraaien --> 7.0" splice
*** Afwerken op normale manier. Serving met 0.19 serving draad geeft perfecte nock fit.
* '''Hoyt Buffalo'''
** Lengte op pezenbank: 58" Recurve, 5" splice.
** Volgens video aanbevolen brace height 8.125" ("eight and one eighth").
** 3x5 draden Dynaflight97.
*** Dit geeft als resultaat wanneer de pees net gemaakt is een lengte van 57", na opspannen en oprekken wordt dat 58". Dan inwaxen, opwrijven en inschieten wordt dat 59.25", wat ideaal is voor de Buffalo.
*** Brace heigt is voor het opspannen 9", na aandrukken wordt dat 8.5". Na waxen en inschieten wordt dat exact 8.125".
*** De windingen zijn 2.25 inch van elkaar. Close to perfection.
*** Voor 8125 draad: 3x6, 59" Recurve op pezenbank.
* '''Bickerstaffe longbow:'''
** Lengte boog: 71" (6.5" brace height)
** Lengte op pezenbank: 70" Longbow
* '''Bearpaw Quickstick''': 60" opgegeven lengte
** Lengte op pezenbank: 56" recurve
** 3x5 draden Dynaflight97.
** 3x6 draden BCY-X
* '''Bearpaw Little stick'''
** AMo: 58", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 58.39"
** Lengte van de pees: 54.72"
** Op pezenplank: 54" longbow, 5" splice
** 3x4 B55
* '''Bearpaw Raven: 64"'''
** Lengte op pezenbank: 61" Longbow
** 3x5 dragen Dynaflight97
** eerste oog: 8.5", 3" opdraaien, 4.5" splice, tweede oog 8", 2.5" opdraaien, splice tot strengen in bundels parallel lopen.
* '''Bearpaw Mingo:'''
** Lengte op pezenbank: 45" Recurve
* '''Bearpaw Bearstick, 50#'''
** Opgegeven lengte van boog: 66"
** Gemeten lengte van peesgroeve tot peesgroeve over de achterkant van de boog: 66.5" (L=66.5")
** De peeslengte zou dus 66.5"-3"=63.5" moeten zijn. We hebben geopteerd voor een pees van 64", volgens de "longbow" instellingen.(eerste markering in punt "D"=70").
** Door de spanning bij het opdraaien van de lussen aan te passen en wat harder te maken, wordt de pees iets korter.
** 3x5 strengen Fast Flight Plus.
* '''Bearpaw Kodiak Hunter'''
** AMO: 60", 30#
** lengte boog (peesgroeve tot peesgroeve): 60.875"
** lengte pees: 58.06"
** Lengte op pezenbank: 56" Recurve (57" was net iets te lang voor een brace height van 8".. normaal moet brace height daar 7"-7.5" zijn.
** 3x 5 strengen Dynaflight97 of 3x 6 strengen 8125
** 5" splice
* '''Hoyt 'Rogue''''
** 62" longbow op pezenbank.
** 61" geeft 1 winding per 3". (61.5 zou perfect zijn).
** 3x 5 bundels (Dynaflight97 of XCEL)
* '''Bearpaw Redman 64"'''
** AMO: 64", 45#
** let op, deze boog is 2" langer dan de standaard Redman van Bearpaw.
** lengte pees gemeten: 61".
** Lengte op pezenbank 60", 5" splice
*** 3x 5 Dynaflight97
* '''Bear Kodiak Cub'''
** 44" op pezenbank.
** 3x2 B55
** 3x2 14" padding in lussen (misschien iets te lang, 12" zou beter zijn)
* '''Bearpaw Kiowa'''
** AMO: 52", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 52"
** Lengte van de pees: 49.50"
** Op pezenplank: 47" Recurve, 5" splice
** 3x 6 BCY 8125 of 3x 6 XCel
* '''70" Recurve bow'''
** AMO: 70", 28#
** boog (groeve tot groeve): 67.91"
** pees: 63.39"
** op pezenplank: 63" recurve
** 3x6 8125
* '''Samick Leopard'''
** AMO: 60", 30#
** boog: (groeve tot groeve): 60.23"
** pees: 56.49"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Samick Lightning'''
** AMO: 60", 40#
** boog: (groeve tot groeve): 59.84"
** pees: 54.92"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Raven Safari'''
** Boog: (groeve tot groeve): 59.5"
** AMO: 60"
** Pezenbank: 54" recurve
** 3x5 B55
* '''Paul vV'''
** Pezenbank: 61"
** 3x7 8190
** 4.5" splice
* '''Scythian Horsebow'''
** B55 (3x 5)= 15 draden
** 52" longbow op pezenplank, gemaakt volgens longbow instellingen (pees van 53")
* '''Border Covert Hunter 62”, 35#, 19 inch riser, medium limbs, Hex7.5'''
** 3 strengen van telkens 5 draden fast flight plus (Brownell)
** op de plank gemaakt op 60” recurve

== Eindeloze lus ==
Hieronder een bestand met erg veel informatie over verschillende manieren om pezen te maken, voornamelijk van het type "eindeloze lus".
[[Media:EwPR pezen maken.pdf]]
Het is een eindwerk van een B-trainer.... er staan een aantal erg nuttige tabellen in, sommige van zijn conclusies zijn niet helemaal correct. Toch is het een werk waar erg nuttige zaken in vermeld staan. Filter dus het goede er uit.

Zelf Vlaamse pezen maken

2025-09-10T07:23:30Z

Luc: /* Overzichtstabel */

= Zelf pezen maken =
== Enkele beschouwingen in verband met Pezen ==
* De pees is een zeer belangrijk onderdeel van de boog en dient aangepast te zijn aan het type boog.
** Niet elk peesmateriaal is geschikt voor elke boog. Veel moderne materialen die ontwikkeld zijn voor maximale snelheid op compound bogen zijn helemaal niet geschikt en soms zelfs schadelijk voor sommige recurve bogen!
** Verifiëer daarom steeds welk materiaal van peesdraad geschikt is voor je boog. Bij twijfel kies Dacron (B50), een materiaal met nog voldoende elastische rek.
** Het aantal windingen in je pees heeft ook een sterke invloed op de totale elasticiteit: hoe meer windingen hoe meer schok-absorberend een pees is. Voor oudere bogen is het dus best om meer windingen in je pees te hebben. Hier op de pagina wordt één winding per 2-3" aangeraden. Dit is voor bogen die het kunnen verdragen, beschouw dit als een minimum. Een goed gemiddelde is 1 windwing per inch.
** Hoe hoger het aantal draden in je pees, hoe minder elastisch en hoe harder de pees is. Oudere bogen kunnen hier heer gevoelig aan zijn. Let hier goed voor op en volg de richtlijnen van de frabrikant. Vraag hoeveel draden er nodig zijn en welk materiaal aangeraden wordt. Vraag naar de elastic elongation (in %) die het pezenmateriaal dient te hebben. Elke fiber in de pees is een beetje elastisch dus beeld je je in dat elke fiber een veer (mechanisch; niet van een vogel) is die uitgerokken wordt. Wanneer je 1 veer hebt kan je die elastisch ver uittrekken.. Wanneer je 2 veren in parallel hebt zal het straffer aanvoelen kan je minder ver uittrekken enz... beeld je dan in wanneer je 21 veren hebt in parallel, dat het geheel veel minder elastisch zal zijn. Bij een toenemend aantal strengen zal de elastic elongation van de totale pees afnemen.
* De kwaliteit van je pees moet steeds perfect zijn. Bij twijfel vervang je de pees onmiddelijk.
* Hou steeds een ingeschoten reservepees op zak. Neem die mee naar de wedstrijden en hou die op zak tijdens bv. een 3D ronde.
* Wanneer je een accidentele "Dry fire" met een boog gedaan hebt, vervang de pees.. de impact is veel te hard en binnen in de bundels zullen er waarschijnlijk teveel (micro)-scheurtjes aanwezig zijn.. je merkt dit misschien niet direct.. niet twijfelen: direct vervangen.
* Inspecteer regelmatig de kwaliteit van de pees, zeker aan de nokken... de pezen die ik al heb weten stuk gaan waren steeds aan de nokken of middenin op de plaats waar je de pijl nokt.
* Bij het in gebruik nemen van een nieuwe boog, inspecteer je pees na elke reeks pijlen...zeker aan de nokken.
* Bij het inschieten van een nieuwe pees, controleer elke 3-4 pijlen de hoogte van de pees en pas die aan. Schiet niet buiten de range van brace height opgegeven door de fabrikant.
* 'Wax and relax'.. maak er een gewoonte van om elke keer voor het schieten je pees te inspecteren en in te waxen... vooral aan de oogjes, die krijgen het meest te verduren...
* Inspecteer elke keer voor je je boog opspant de staat van de oogjes van je pees.... bij beschadiging of twijfel direct vervangen.
** Opmerking: wanneer je een nieuwe boog hebt controleer dan de afwerking van de tippen zeer goed en kijk na (voelen) of er geen scherpe randjes aan zijn... indien zo laat dan de winkelier het polijsten. Indien het buiten garantie valt, kan je het zelf doen met tandpasta of een mengsel van tandpasta met een super fijn polijstmiddel (Aluminium oxide) in.
* Je ziet in de industrie een tendens om de diameter van de draad om pezen te maken steeds dunner te maken. Je ziet dit omdat er meer feet per lbs op een spoel zit. Dat is logisch want dat geeft betere pezen. In de middeleeuwen wisten ze dat al: toen werd een pees rechtstreeks van de spinrok gemaakt... m.a.w. er werd niet eerst een draad gemaakt die nadien in een pees verwerkt werd. Door rechtstreeks met de dunne vezels te starten kregen ze de beste pezen.
* '''Hoyt en W&W raden af om voor recurves of longbows pezenmateriaal te gebruiken waar Vectran in verwerkt zit'''. Producten zoals 452X, BCY-X enz. waarin vectran verwerkt zit hebben weinig of geen elasticiteit en kan je beter niet gebruiken voor recurve/longbow. Neem voor zulke bogen pezenmateriaal dat minstens 3% elestic elongation heeft zoals Fast Flight Plus, 652 spectra enz.
* TIP: Om een fluisterstille pees te maken vervang je een aantal Fast Flight draden door een B50 of B55 draad. Hierdoor wordt de pees gevoelig stiller. Bv wanneer je normaal 15 draden FastFlight gebruikt, kan je gerust 3 draden vervangen door B50 of B55. De pees wordt door het minder aantal FastFlight draden iets elastischer en dus vriendelijke bij het toeslaan voor je boog; door het toevoegen van de B50/B55 worden trillingen mee geabsorbeerd en is de pees stiller. Ook is het soms raadzaam om extra draden te verwerken in de lussen van de pees en deze zo dikker te maken zodat ze 1) sterker zijn en 2) minder insnijden in de nokken van de boog. Ook, wanneer je een dunne pees hebt, kan je in het gedeelte van de middenserving een aantal extra draden leggen om zo de serving iets dikker te maken.

== Materiaal ==

Traditionele materialen zijn linnen, hennep, andere plantaardige vezels, pees (sinew), zijde en huid (rawhide). Hoewel deze materialen de laatste 35.000 jaar hun dienst bewezen hebben worden ze vandaag de dag niet meer gebruikt. De synthetische vezels zijn veel sterker, duurzamer en vooral, zijn resistent aan water.

* Dacron B50: (sterkte per streng = 22.5 kg. , stretch = 2.6%), een polyester ([http://en.wikipedia.org/wiki/Polyethylene_terephthalate Polyethylene terephthalate (PET)]). Omdat het zo sterk is en omwille van de rekbaarheid wordt Dacron veelal gebruikt op houten en oude bogen. Het is gemakkelijk te onderhouden en houdt verschillende jaren.
[[File:Polyethylene terephthalate.png|400px|center|Structuur van Dacron/PET]]
* Kevlar 7-11 - (sterkte per streng = 31.8 kg. , stretch = 0.8%), ook bekend als Aramide, is een vloeibare polymeer met een hogere densiteit en kleinere diameter dan Dacron, hetgeen resulteert is een grotere snelheid van de pijl. (ongeveer +2 m/s = +6.5 fps sneller). Er zijn een aantal problemen met dit materiaal: 1) door de erg beperkte stretch geeft het een erg hoge belasting op de werparmen van de boog en 2) een Kevlar pees gaat maar een 1000-tal schoten mee voor het breekt omdat het snel slijtage krijgt door het buigen aan de nokken. Zo'n pees breekt snel en meestal zonder (zichtbare) waarschuwing.
[[File:800px-Kevlar chemical structure H-bonds.png|400px|center|Structuur van Kevlar.]]
* Fastflight - (sterkte per streng = 45.5 kg. , stretch = 1.0%), geintroduceerd in de 1990's. Dit is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal, ook bekend als Spectra. Het is een erg glad materiaal dus de serving moet er erg strak op aangebracht worden. Er is speciaal serving materiaal beschikbaar om dit probleem op te lossen. Fastflight is duurzamer dan Kevlar en verslijt gradueel, m.a.w. je kan aan de pees zien dat ze vervangen dient te worden. Een pees is eenvoudig te maken en is niet duur, dus bij twijfel: direct vervangen! In 2006 werd de productie en export van Fastflight producten verboden door de US regering omdat Spectra ook gebruikt kan worden in kogelvrije vesten. Brownell heeft ondertussen een alternatief zoals het Dyneema-gebaseerde Fastflight Plus.

* Fastflight S4 - (sterkte per streng = 73 kg. , stretch = minder dan 1.0%) wordt gemaakt van 50% Fastflight en 50% Vectran waardoor de strengen sterker zijn. Omwille van de hoge sterkte zijn maar de helft van het aantal strengen nodig dan voor een gewone Fastflight pees. Vectran is een vloeibaar kristal polymeer gelijkaardig aan Kevlar. Door het mengen met Fastflight worden de typische slijtage problemen van typische vloeibare kristal polymeren vermeden.

* Dyneema is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal (polyolefin). Het heeft erg gelijkaardige karakteristieken als Fastflight, maar met een beetje meer stretch. Om deze reden verkiezen veel recurve schutters Dyneema en vinden het meer "vergevingsgezind" dan Fastflight. Dyneema D75 (Brownell) heeft een sterkte per streng van 62.5 kg, Dyneema D75 Thin een sterkte van 50 Kg. Dynaflight97 (BCY) zou 10 fps sneller zijn dan fastflight. FastFlight Plus wordt gemaakt van dyneema.[[File:Polyethene monomer.png||center|200px|Structuur van UHMWPE, met n groter dan 100000]]
Dyneema bestaat nog in verschillende versies: SK75, SK78, SK90 en SK99 waar de opeenvolgende nummers volgens de fabrikant een betere kwaliteit zouden zijn. SK75 en SK78 zijn erg gelijkaardig qua eigenschappen, het grootste verschil is creep (creep is het langer worden onder constante hoge belasting). SK75 heeft een beetje creep and SK78 een verwaarloosbare creep. De SK90 variant is, zoals DSM zelf aangeeft, 13% sterker en lichter dan vorige versies van Dyneema. Ook de SK90 vertoont zo goed als geen creep. De code SK is een interne naamgeving van DSM en zou afkomstig zijn van Shish-Kebab: de macromoleculaire structuur die Dyneema aanneemt bij productie en gelijkend op een shish-kebab en die het ook z'n stevige eigenschappen geeft.

* [http://en.wikipedia.org/wiki/Vectran Vectran] is een polymeer gekend voor een hoge sterkte en lage creep. [[File:Molecular structure vectran.png|center|Structuur van Vectran]]

* Gore: deze vezel is gemaakt van expandeerde polytetrafluoretheen, beter bekend onder de merknaam Teflon. Teflon heeft de laagste wrijvingscoëfficient van alle plastics en wordt toegevoegd aan pezenmateriaal om de interne wrijving tussen de vezels te verminderen.
[[File:Polytetrafluoroethylene.png|200px|center|Structuur van Teflon]][[File:PTFE-3D-vdW.png|200px|center|3D structuur van Teflon]]

* Xcel zou de voordelen van Vectran en Dyneema combineren met een stiller en sneller schot als resultaat. (Dit moet nog onafhankelijk bevestigd worden.)
** Eigen experimenten om de sterkte van de XCel draad te testen waren een eye-opener...een paar eenvoudige proeven laat zien dat zo'n draad al bij 36 lbs belasting kan breken!! Extreme voorzichtigheid is geboden bij het gebruik van XCel voor dunne/snelle pezen. 18 dradan is volgens mij het minimum aantal draden voor een boog van >40#.

* 8125 zou voor recurve en longbow het snelste materiaal zijn met de beste trade-off tussen geluid, snelheid, stabiliteit enz. Per draad is de sterkte minder dan Dynaflight, daarom dat 18 strengen aangeraden wordt. De 8125G is een verbeterde versie omdat de 8125 op zich snel slijtage (vezeltjes op pees) vertoont.

* BCY-X zou green creep hebben en erg resistent zijn tegen slijtage en wordt aangeraden voor zowel recurve als compound.
* BCY X-99 zou alle goede eigenschappen van BCY-X hebben en het voordeel hebben om een kleinere diameter te hebben wat bij het goed maken van een pees een kwalitatief betere pees geeft.

=== Overzichtstabel ===

{| border="1" cellpadding="2" align="center" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Product'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Fabrikant'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Sterkte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Vezelsoort'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Flex. Verlies'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Rek'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Creep'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Ft/lb*'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''diam.'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''# strands'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Comments'''
|-
| B50||Brownell||48 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||0.018||10-16 (frabrikant 12-18)||elastic elongation of 10%.
|-
| B55||BCY||40 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16||Gelijkaardig aan Dacron maar betere duurzaamheid
|-
| B500||BCY||40 lbs||polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16 (recurve)||
|-
| B75||Brownell||55 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4200||Allied polyester||||||
|-
| PENN 65||BCY||57 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4300||Allied polyester||||||
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| Fast Flight||Brownell||95 lbs||Spectra||5%||+||++||8700||UHMWPE||||||
|-
| Rampage||Brownell||.... lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 28-32, Recurve 20-22, kruisboog 46-48||Low creep, vervangt Fury
|-
| Rhino||Brownell||122 lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 18-20, Recurve 14-16, kruisboog 26-28||Next Generation D75 – Geschikt voor kruisbogen
|-
| Vantage||Brownell||.... lbs||Blended HMPE and Vectran||...%||...||...||...||HMPE + vectran||||Compound 24-28, recurve 16-20, kruisboog 38-42||Kruisbogen en compound bogen. Omwille van de vectran naar mijn mening niet geschikt voor recurve.
|-
| Fast Flight Plus||Brownell||138.92 lbs||High Modulus PolyEthelyne (100% HMPE) SK76|| ||+||++|| ||HMPE||0.014||18-20 strands, 14-16 for recurve (Fabrikant: 28-32 Compound, 20-22 recurve, 44-46 kruisboog||Elastic elongation: 3.5% - 3.6%, volgens fabrikant: EASL @ 80% (2%)
| Fast Flight Pro||Brownell||99 lbs||SK99 Dyneema en T150 Vectran|| ||+||++||2262 ft (1/4 lb spool)|| HMPE ||0.012?-0.013?||12-16 strands||opletten voor recurve ivm Vectran
| Fast Flight X||Brownell||135 lbs||SK78 Dyneema|| ||+||++||1907 ft (1/4 lb spool)|| HMPE ||0.014-0.015||10-14 strands||compound en kruisboog, 2% elastic elongation
|-
| Dyna Flight||BCY||120 lbs||Dyneema||5%||+||++||8900||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 10||BCY||115 lbs||Dyneema 100% SK 78||||||||6700||UHMWPE||||16||
|-
| Fast Flight 2000||Brownell||135 lbs||Spectra 2000||5%||+||+||6750||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 97||BCY||110 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||6700||UHMWPE||0.015||14-16||
|-
| ASB||Angel||110 lbs (?)||Dyneema||4%||+||+||-||UHMWPE||||||
|-
| Angel Majesty||BCY||78 lbs||100% Dyneema||||||||6560||UHMWPE||||16-18 (recurve)||
|-
| D75||Brownell||130 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||7511||UHMWPE||||||
|-
| Astro Flight||Brownell||106 lbs||100% HMPE || || || || ||UHMWPE||||16 recurve|| no creep, 20% sterker
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| 450Plus||BCY||135 lbs||Vectran + Dyneema||8%||-||-||4500||Samengesteld||||12||
|-
| Trophy||BCY||82 lbs||452X gemengd met GORE||||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||
|-
| 452X||BCY||78 lbs||67% SK75 Dyneema, 33% Vectran.||2.5%||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||452X has an elastic elongation of only 2.5%
|-
| 652 Spectra||BCY||90 lbs||Spectra 1000||||-||-||8200||||||18 voor recurve||Hetzelfde materiaal als de originele Fast Flight
|-
| S4||Brownell||160 lbs||Vectran + Spectra||7%||-||-||4020||Samengesteld||||||
|-
| Xcel||Brownell||(?)<50!!!||1/3 Vectran + 2/3 Dyneema SK 75||-||-||-||-||Samengesteld||0.014||22 || omwille van de vectran misschien beter niet voor recurve
|-
| 8125||BCY||95 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% SK65 fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Excellent materiaal, perfecte pezen, sterke vezels||
|-
| 8125G||BCY||>90 lbs; 110-120 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% GORE fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Is slijtvaster dan BCY 8125 omwille van Gore||
|-
| 8190||BCY|| ? lbs; ||100% made from DSM's SK90 Dyneema + x% GORE fiber||-||-||-||-|9500||Samengesteld||0.0105||21 (recurve)||Kleinere diameter geeft hogere snelheid, slijtvaster omwille van Gore
Dunner dan XCEL en veel sterker!
|-
| BCY-X||BCY|| ? lbs; ||83% SK90 Dyneema - 17% Vectran||-||-||-||-|9500||Samengesteld||?||21 (recurve),24 compound||Is nog beter dan 8190! Heel goed pezenmateriaal. Heel geschikt voor compound.
|-
| X-99||BCY|| ? lbs; ||80% SK99 Highest Quality Dyneema - 20% Vectran||-||-||No Creep||-|11000||Samengesteld||?||24 (recurve),28 compound||Alle goede eigenschappen van BCY-X. Vergeleken met BCY-X geeft de kleinere diameter van de draad een groot voordeel; je dient wel 2 tot 4 draden meer te nemen voor je pees. Houd er rekening mee dat het toepassen van te veel spanning schadelijk kan zijn voor sommige boogpeesmaterialen, met name X99. Omdat het een kleinere diameter heeft, heeft het minder spanning nodig dan 452Xtra. Voor X99 wordt niet meer dan 150 lbs aanbevolen. Omwille van vectran niet echt aanbevolen voor recurve.
|-
| Mercury||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|13000||UHMWPE||?||32 (recurve),34 compound||Rondere gladde pees.
|-
| Mercury 2||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|6500||UHMWPE||?||14-16 (compound)||Een dikkere versie van Mercury. Geschikt voor compound en kruisbogen.
|-
| 452Xtra||BCY|| ? lbs; ||67% SK75 Dyneema, 33% + verbeterde Vectran||2.5%||-||-||8800||Samengesteld||||20 - 24 voor Compound||452Xtra zou omwille van de verbeterde Vectran beter bestand zijn tegen slijtage/abrasion
|-
|}

En nog een bestand, ontvangen van BCY, met gegevens van hun pezenmateriaal. [[File:BCY bowstrings breaking strength.pdf]]

=== Vergelijking boog pezen materiaal tussen BCY fibers en Brownell ===
Onderstaande tabel (bron [https://www.bcyfibers.com/BCYvsBrownell.pdf BCY Fibers] [[Media:BCYvsBrownell.pdf|download PDF]]) geeft vergelijkbare pezenmateriaal voor Brownell en BCY fibers.

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Rampage || Mercury
|-
| Vantage || 452 X
|-
| Rhino || Force 10
|-
| Fast Flight + (Plus) || 8125 Dyneema
|-
| Fast Flight (Spectra) || 652 Spectra
|-
| D-75 || Dynaflight 97
|-
| Fury (Discontinued) || 8190F (also Discontinued) Replaced by Mercury
|-
| B50 || B55
|}

En voor serving materiaal:

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Bull Whip || .014 Halo
|-
| Crown ||Halo
|-
| 1D ||3D
|-
| Mini ||2X
|-
| DiamondBack ||62 Braid or 62 XS (Higher Grade)
|-
| DuraGrip ||.007 Halo
|-
| Crossbow ||Crossbow
|-
| #4 Twisted ||400 Nylon
|-
| Fusion 2 Ply ||2X
|-
| Fusion 3 Ply ||3D
|-
| Cable Fix ||1200X
|-
| Braid Fast Flight ||.025 62 XS
|-
| RCT ||Power Grip
|}

== Vlaamse pees ==
Het maken van een Vlaamse pees.

De Vlaamse pees is een fantastisch ontwerp...er komen geen knopen aan te pas om ze te maken... de hele pees, waar toch enorme spanningen op komen te staan wordt bijeengehouden door samengewonden draden.

=== De lengte bepalen. ===
Meet de lengte (L) in inch op de rug van de boog van peesgroeve tot peesgroeve en trek er 4" af voor een recurve (L-4) en 3" er af (L-3) voor een longbow. Dit (L-3 of L-4) wordt de lengte van de pees.

Wanneer je een pees voorhanden hebt van de juiste lengte, meet dan de lengte van de top van de bovenste tot de top van de onderste lus. Trek daar 1" voor af en zet die afstand in als lengte op de pezenbank.

=== Het aantal strengen bepalen die nodig zijn voor je pees ===
* Het aantal draden/strengen per pees is afhankelijk van de sterkte van het materiaal en de kracht van je boog. Als vuistregel zou je kunnen stellen dat je pees 10x-12x de kracht van je boog moet aankunnen.
Bv. voor Dacron D50 (50 pond per streng) en een 40#-50# boog worden 12 strengen aangeraden. Voor 50#-70: 14 strengen, voor 70#-80#: 18 strengen.
* Het aantal draden per pees beïnvloedt ook de totale veerkracht van een pees. Hoe meer draden per pees, hoe harder en minder veerkrachtig de pees wordt. Dit is erg belangrijk om in het oog te houden. Sommige bogen vereisen dat materiaal met een hoge elastische rek gebruikt wordt zoals bv Dacron, echter, wanneer je dan het aantal draden in de pees opvoert, doe je het elastisch effect van de Dacron teniet! Let hiervoor op!

=== Het aantal bundels in je pees ===
Een Vlaamse pees kan je maken met 2, 3 of meer bundels. Verdeel dus het aantal strengen gelijk over het aantal bundels. 3 bundels geeft een mooie ronde pees en is aan te raden omdat die sneller en stiller is. Voor je eerste pees neem je best 2 bundels omdat het dan gemakkelijker is om de stappen te volgen.
Indien mogelijk is 3 bundels zeker aan te bevelen omdat op die manier de bundels beter in elkaar passen (zie tekening hieronder) 7 bundels is nog beter maar moeilijker te maken.. In de middeleeuwen werd een 2-bundelpees (terecht) als minderwaardig beschouwd.
[[File:Bundels 1 2 3 7 19.png|600px|center|thumb|1,2,3,7 en 19 bundels. Op de tekening is het totaal oppervlak van de cirkels gelijk voor elk van de situaties.]]
Let wel, dit is enkel van belang in de lussen en splice...voor het middendeel van de pees, als ze goed gemaakt is, komen alle strengen terug perfect parallel te liggen..dus daar geldt: hoe meer draden per gelijke diameter, hoe beter.

=== Manueel ===
* Opmerking: de getallen hieronder zijn voor recurve en longbow.. Kies de juiste info. Met dank aan Peter om deze data aan te leveren en en de oude formule te corrigeren.
* Neem de gewenste lengte van je pees.
* Tel daar dan nog eens 14.1" (35.8 cm) bij op voor longbow en 15.1" (38.4 cm) voor recurve. Dit is de lengte van je langste streng. Deze waarden zijn bekomen door de lengte van de strengen op de pezenbank in een grafiek uit te zetten t.o.v. de gewenste lengte van de pees. Dit is een lineair verband met als formule= y=x+14.1 (inch) of y=x+35.8 (cm) voor longbow en y=x+15.1 (inch) of y=x+38.4 (cm) voor recurve. [[File:Lengte pees draad 300dpi.png|center|1000px]]
* Snij het gewenste aantal strengen af op deze lengte, plaats ze in een bundel en zorg dat ze allemaal netjes parallel naast elkaar liggen op dezelfde lengte.
* Om een mooi taps toelopen van de pees te bekomen trim je deze strengen. Een streng laat je in de volle lengte, de volgende trim je aan beide zijden door aan beide zijden 1 cm af te knippen. De volgende streng knip je 2 cm aan elke kan er af, enz. tot de laatste streng.
** Je kan ook gewoon elke streng apart vast nemen en de volgende 1 cm onder de eerste plaatsen en zo een bundel vormen. Op deze manier krijg je vanzelf dit taps toelopend effect. Echter, je pees wordt dan iets langer. Om dit te compenseren moet je van al je strengen evenveel cm afsnijden als dat je strengen hebt min 1.
* Zorg dat ze mooi parallel blijven en niet verschuiven.
* De rest van de proceduce is zoals onder beschreven, maar dan zonder pezenbank.

=== Pezenbank (String jig) ===
Een pezenbank is een plankje dat het afmeten en taps doen toelopen van een pees vereenvoudigt. Je kan ook perfect een vlaamse pees maken zonder string jig. Zo'n plankje helpt. Je kan er de lengte van de pees mee varieren door punt D op de pezenbank te verplaatsen en zo de lengte van de windingen langer te maken.[[File:Pezenbank NL 20100703 print.pdf|PDF schema op ware grootte van een pezenbank.]][[File:Pezenbank NL 20100703.jpg|120px|thumb|Schema voor een handige pezenbank.]]

Bij het maken van het pezenplankje, zorg dat de nageltjes, best zonder platte kop en enkel met een verdikking bovenaan, nog minstens 12 mm uitsteken. Tussen 12 mm en 15 mm is goed. Dus nageltjes van ongeveer 25 mm lang en 1.5 mm diameter zijn geschikt.
[[File:Nageltjes 20201009 160902.jpg|120px|center|Nageltjes voor de pezenplank]]

* Instructies:

Stel de plug in op de gewenste lengte van de pees. De bovenste positie is voor een 69" pees voor een recurve boog of 70" voor een longbow. Per positie naar onder wordt de pees 1" korter.

* Engelstalige instructies: [[Media:Vlaamse Pees instructies Engels.pdf| PDF met engelstalige instructies voor het gebruik van de pezenbank.]]

=== Een Vlaamse pees maken: Stap voor stap ===
# Onderstaande procedure legt uit hoe je een Vlaamse pees (Flemish Splice) kan maken. In het voorbeeld wordt een pees gemaakt met 2 bundels. Dit is goed om het process te leren, maar een 2-bundel pees is inferieur aan een 3-bundel pees. Leer de basis techniek en stap zo snel mogelijk over op het maken van een 3-bundel pees.
# Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.[[File:VL Pees DSC 6502.JPG|center|thumb|300px|Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.]][[File:Fast Flight plus.jpeg|center|thumb|300px|3 spoelen Fast Flight Plus. Wanneer je een pees met 3 bundels wil maken, gebruik je best verschillende kleuren zodat je altijd goed weet met welke bundel je bezig bent.]]
# Stel de string jig in op de juiste lengte.
# Knoop de draad vast aan punt A op de string jig.[[File:VP Pees DSC 6503.JPG|center|thumb|300px|Knoop de draad vast aan punt A. Cassandra haar fijne vingers komen hier heel goed van pas.]]
# Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E[[File:VP Pees DSC 6505.JPG|center|thumb|300px|Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E]][[File:FFP string jig.jpeg|center|thumb|300px|In dit voorbeeld, 5 draden per bundel.]]
# De tweede winding start je in punt A': het tweede nageltje op de pezenbank onder punt A.
# Herhaal dit tot je het gewenst aantal draden hebt.[[File:VP Pees DSC 6506.JPG|center|thumb|300px|Bepaal en tel zorgvuldig het aantal draden in je bundel.]]
# De laatste draad breng je terug naar punt A (bovenaan) en span je strak over punt B.
## Zorg dat de verschillende windingen mooi naast elkaar liggen en elkaar niet overlappen.. dat maakt het nadien gemakkelijker om de strengen parallel te houden.
# Hou de bundels op hun plaats en snij met een scherp mes of schaar de draden in het midden tussen de nageltjes door.[[File:VP Pees DSC 6508.JPG|center|thumb|300px|Snij met een scherp mes de draden door.]]
# Zet aan beide uiteinden 10" goed in de was. Zorg ervoor dat de strengen mooi parallel gestrekt liggen voor je tweede kant in de was zet. Zowel commerieel beschikbare was als natuurlijke bijenwas zijn erg geschikt. [[File:FFP wax strand.jpeg|center|thumb|300px|Zet de uiteinden goed in de was zodat de draden goed samen kleven. Dit werkt gemakkelijker. De was in het voorbeeld is natuurlijke bijenwas met hars. Het recept hiervoor staat ook op deze site.]]
# Herhaal stap 1-9 voor de andere bundel(s)[[File:FFP wax three strands.jpeg|center|thumb|300px|Doe dit voor alle bundels.]]
# Plaats een wasknijper op elke bundel net boven het deel dat je in de was gezet hebt.
## Je zou kunnen overwegen, vooral dan voor pezen met een klein aantal draden, om de pees aan de nokken iets dikker te maken (=padding). Hiervoor kan je in de lussen extra draden inwerken. Je kan hier B50 voor gebruiken of hetzelfde materiaal als je voor je pees gebruikt. Leg de extra draden samen met de bundels en zorg dat ze 1) aan de kant van de tapering korter zijn dan je andere draden en 2) dat je aan de kant van je pees ook een tapering inbouwt rond de 11" (longbow) of 12" (recurve).
# Meet 8" af op de bundels. 9" voor een recurve. Dit wordt de eerste lus van de pees. Maak deze ruim genoeg zodat je deze over de boog kan schuiven.
## Longbow:
### Bovenste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 7½” van einde, draai 2” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
## Recurve:
### Bovenste lus: meet 9” van einde, draai 3½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
# Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger met het langste stuk naar links, en het uiteinde (het deel dat je gaat opdraaien) naar rechts.[[File:VP Pees DSC 6512.JPG|center|thumb|300px|Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger en draai een stukje (1-1.5 cm) op.]]
# Leg de bundels naast elkaar en hou ze tussen duim en wijsvinger van je linker hand. Begin met de bundel die het verst van je verwijderd is.
# Draai een stukje (1.5 cm) van de eerste bundel op. Draai weg van jou (draai met duim en wijsvinger van je rechterhand de kabel op) totdat je voelt dat de bundel strak opgedraaid is. Het is belangrijk dat je dit vrij strak doet. Wanneer je dit stuk vrij strak doet, past de pees gemakkelijk in de nokgroeve van je boog. Draai niet een te lang stuk van een van de bundels op: 1 cm tot 1.5 cm is perfect en hou de spanning in de bundel.[[File:Pees maken opdraaien DSC 8410.png|center|thumb|300px|Draai eerst (1) een bundel op, weg van jou en draai dan de hele bundel in een tweede stap (2) over de andere bundels naar je toe. Dit is een voorbeeld van een pees met 3 bundels.]]
# Plooi dan de opgedraaide bundel strak over de andere bundel naar je toe en klem deze tussen duim en wijsvingers van je linker hand. Zorg er voor dat de bundel tijdens het wisselen niet los draait. Hou de spanning in de bundel terwijl je die over de pees naar je toe brengt. Met wat oefening slaag je er in om met je ringvinger en middenvingen van je rechterhand de andere bundel(s) strak te houden wanneer je met je duim en wijsvinger van je rechterhand de opgedraaide bundel naar je toe haalt.
# Herhaal stap 13 en 14 voor de andere bundel(s) en blijf dit doen todat je (2-2.5" longbow / 3.5" recurve; zie boven) inch gemaakt hebt. Zorg dat dit over je boog past zodat je die een 6-10 tal inch over je boog kan schuiven zodat je de pees gemakkelijk op de boog kan aanbrengen.
# Plooi dit stuk dubbel en breng de bundels van dezelfde kleur bij elkaar. Zorg dat de spanning op de bungel behouden blijft, dit zorgt ervoor dat het gevlochten deel vast blijft zitten.
# Zorg dat de strengen mooi parallel naast elkaar liggen en bevestig met een wasknijper alle strengen samen voor je de lus sluit en aan de splice begint. Dit is nodig voor later. (zie verder). Je hebt nu voor een pees met 2 bundels in totaal 3 wasknijpers aan een uiteinde.
# Voer nu hetzelfde proces van stap 12-14 tot je 4.5 inch gemaakt hebt om de eerste splice te vormen. Draai de strengen vrij strak op, het is de kracht in deze winding die de pees mee bijeen houdt. Controleer dat de lus mooi taps versmalt naar binnen toe.[[File:VP Pees DSC 6513.JPG|center|thumb|300px|Werkt het deel onder de lus (zo'n 4.5 inch) af.]][[File:FFP finished splice.jpeg|center|thumb|300px|Een afgewerkte 3 bundel splice.]]
# Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel (eerste splice) zodat dit niet kan afrollen.[[File:VP Pees DSC 6516.JPG|center|thumb|300px|Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel zodat dit niet kan afrollen.]]
# Zorg dat beide bundels evenwijdig liggen naast elkaar, even lang zijn en niet verward zitten. Wanneer een van de bundels nog getorst is, zullen de strengen niet mooi in elkaar passen wanneer je de pees opdraait.. Door het mooi parallel leggen van de strengen in de bundels krijg je tijdens het opdraaien een mooi ronde pees.
## Omdat tijdens het vormen van een lus de bundels getwist worden en omdat voor de tweede lus het uiteinde vast is, zullen tijdens dit proces de bungels getorst geraken. Dit is nadelig omdat je dan voor de pees (middenstuk) kabels rond elkaar moet draaien ipv dunne vezels. Een oplossing hiervoor is om tijdens het maken van de bovenste lus de onderkant samengeklemd te houden. De kabels onder de lus zullen dan opgedraaid zijn. De reden dat we de onderkant (andere kant dan waar we de lus aan het vormen zijn) vast hebben gemaakt met bv een wasspeld is dat we nu zorgvuldig kunnen tellen hoeveel keer we de bundels moeten draaien om alle torsie er uit te halen. Wanneer alle torie uit een bundel uit is, ga dan verder in dezelfde richting en draai hetzelfde aantal windingen verder op zodat de bundel terug opgedraaid wordt. Meestal zal dit rond de 30-35 windingen liggen. Voor dunnere pezen kan dit gemakkelijk oplopen tot 60 volledige windingen. Wanneer we dan de tweede lus gaan vormen zal tijdens het twisten van de bundels deze torsie langzaam terug gecompenseerd worden zodat wanneer de lus af is alle vezels mooi parallel liggen. Dit is een erg belangrijke stap om een mooi ronde pees te bekomen. Hou dus tijdens het maken van de tweede lus de torsie in de bundels goed in het oog en stop wanneer alle torsie uit de bundels uit is.
## Vooral wanneer je met 3 kleuren werkt, is het wenselijk en vaak ook erg mooi dat de 3 kleuren bij het opdraaien van de pees (zie verder) ook mooi naast elkaar in de pees zullen liggen. Echter, omdat voor een optimaal resultaat de strengen in de bundels parallel moeten liggen in dus niet getorst mogen zijn, zullen de strengen met elkaar mengen wanneer de pees opgedraaid wordt waardoor je niet een perfect resultaat bekomt. De splice boven en onder aan de pees zorgt wel voor een aanzet, maar dat is niet voldoende. Om dit te verhelpen kan je de bundels apart over de hele lengte in de was zetten voor je de pees opdraait.. op die manier beginnen de bundels bij elkaar en is de kan groter dat ze ook in de uiteindelijke pees mooi naast elkaar zullen liggen.
# Maak nu de tweede lus door stap 11-18 te herhalen. Deze lus (onderkant van de boog) mag kleiner zijn: Longbow: 7.5" afmeten, 2" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken. Recurve: 8" afmeten, 2.5" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken.
# Alhoewel ideaal het aantal windingen in de tweede splice exact even veel is als in in de eerste, is dit in de praktijk niet altijd even gemakkelijk. Na het "afdraaien" en "verder draaien" van de bundels kan je best tegen het einde van de splice goed in 't oog houden wanneer je strengen terug mooi afgewonden zijn en terug parallel liggen. Hoe beter je dit lukt, hoe mooier rond je pees zal zijn.
# Het loont zeker de moeite om na het maken van het eerste oog en plice om:
## Het aantal windingen te tellen die nodig zijn om de strengen in de bundels parallel te krijgen.
## Per bundel, de strengen van elkaar los te maken, netjes parallel te leggen en terug in de was te zetten. Als je met verschillende kleuren werkt kan je hier heel de bundel in de was zetten.
## Het aantal extra windingen aanbrengen in elke bundel
## Tweede oog/splice maken... en stoppen met het verlengen van de splice wanneer je ziet dat de bundels parallel zijn.
# Zorg dat de strengen niet verward zitten en mooi even lang en evenwijdig aan elkaar zijn voor je deze op de boog aanbrengt.[[File:VP Pees DSC 6515.JPG|center|thumb|300px|Door rechtstaand te werken is het gemakkelijk om te zorgen dat de strengen niet verward geraken.]]
# BELANGRIJK: controleer dubbel dat je zeker bent dat je de splice in de juiste richting hebt opgedraaid. De reden is namelijk dat wanneer je het maken van de splice in de verdeerde richting doet dat deze op het moment dat je die op je boog opspant zich volledig los trekt. Je houdt dan enkel de lussen nog over en die zijn onvoldoende om de pees veilig op de boog te houden. Dit is uiteraard gevaarlijk voor je boog. Controleer dit dus vooraf zowel visueel als door de pees tussen je duimen op te spannen.
# Schuif de grootste lus over de bovenkant van de boog op de lat.
# Draai de onderkant van de pees TEGENWIJZERSZIN op totdat je de pees voldoende hebt ingekort en voldoende windingen per inch hebt bekomen. Hou de pees goed strak wanneer je dit doet.. dit zorgt voor een gelijkmatige winding. Eén winding per 2-3" pees is ideaal.
## Let hier goed op: wanneer de pees zich afwind wanneer je de pees op de boog zet, wil dit zeggen dat je de splice in de verkeerde richting opgedraaid hebt (alterneren bundel van de wegdraaien en nadien bundel over de pees naar je toe brengen).
## Je kan dus best, nadat je een aantal windingen in de pees hebt aangebracht, zelf wat kracht op de pees zetten om te zien hoe die zich gedraagd. Wanneer de splices zichzelf strakker trekken, heb je het goed gedaan.[[File:FFP on bow.jpeg|center|thumb|300px|De pees voor de eerste keer op de boog. Ze dient nu nog ingewaxt te worden en uitgerokken.]]
# Span de pees op je boog en breng was aan. Wrijf de was uit met een stukje leder of stevig papier zodat deze smelt en tussen de vezels komt.
## Neem een stukje B50 draad, maak één winding rond de pees, bovenaan je boog, en trek het touwtje strak over de pees naar beneden. De overtollige was zal er nu afgehaald worden en je houdt een mooie ronde pees over als resultaat.
# Rek de pees uit door op de nokken van je boog te drukken (voorzichtig). Pas de standhoogte telkens opnieuw aan door de pees verder op te draaien indien nodig.
# Wanneer je de pees opdraait en je merkt dat de pees eigenlijk op zichzelf begint op de draaien omdat er teveel torsie op zit, dan moet je de pees zelf korter maken. Een te sterk opgedraaide pees is een risico om te breken omdat de krachten die door de torsie en de spanning ontstaan extreem hoog zijn.
# Volgens een aantal bronnen (The Archer's Craft, Adrian Eliot Hodgkin, 1951) is het ideaal voor een pees om een Vlaamse pees op te draaien tot je 1 omwinding hebt per inch. Brownell raadt aan om 1 winding in de pees aan te brengen voor elke 2-3" pees. Je kan dit op je pees afmeten. Indien je er over gaat weet je dat je eigenlijk al te ver aan het opdraaien bent.
# De opgegeven lengtes zijn indicatief en er is een marge: iemand die de bundels harder opdraait tijdens het maken zal een kortere pees bekomen. Door de splice iets langer te maken aan beide kanten (bv 5" ipv 4.5"), maak je je pees korter. De splice korter maken dan 4.5" raadt ik zeker af.
# Wanneer je een Vlaamse pees maakt met 3 bundels is het resultaat mooier rond en maakt de pees een beter geluid. De procedure is gelijk, wind de bundel op weg van jou en draai de bundel over de pees naar je toe. Herhaal dit voor elke bundel. [[File:3 Bundels DSC 6517.JPG|300px|center|thumb|Door voor de 3 bundels ook 3 verschillende kleuren te nemen geeft dit niet alleen een mooi resultaat maar is het ook gemakkelijker om te werken. Op deze foto zijn de 3 bundels samengesteld uit: 5x Geel, 3x Zwart+2x Geel en 5x Zwart.]]

=== De serving aanbrengen ===
Breng de serving pas aan op de pees nadat de pees zich gezet heeft en niet meer uitrekt. Je kan eventueel een tijdelijke korte serving aanbrengen op het nokpunt en de pees een tijdje rekken/inschieten. Breng pas nadien de definitieve serving aan. Anders gaat het nokpunt verschuiven en de serving los komen.
Als algemene regel geldt dat de serving 3" boven het nokpunt en 5" onder het nokpunt moet aangebracht worden. Beter is het dat je de meetlat (die waar je de brace height en het nokpunt mee bepaald)op je pees zet. Dan markeer je het het punt op de pees net boven de meetlat (bv met een stift of touwtje en meet je de afstand tot aan de nok. Dan meet je dezelfde afstand van de andere nok richting meetlat en die markeer je ook. De serving breng je dan aan tussen beide punten. Op die manier is de serving mooi in het midden. Dit zou ongeveer zo'n 7-8" moeten zijn.

* Belangrijk om een goede serving te leggen is dat je de draairichtng juist kiest. Ik neem meestal de boog op m'n knieën met de bovenkant aan de linker kant... Ik begin dan aan de bovenkant van de serving en draai de klos onder de pees van me weg en boven de pees naar me toe. Op die manier volgt dit de beweging van mijn hand wanneer ik de pees aantrek/los. Een even goede manier is om onderaan de serving te beginnen maar dan omgekeerd te werken: boven de pees van je weg en onder de pees naar je toe. Dat geeft hetzelfde resultaat.
* De spanning die je op de serving zet is erg belangrijk voor een goed groepement van je pijlen. Zowel te slap (serving komt los) als te strak (bijna een hard stuk) is niet goed. Ideaal is het dat bij het aanbrengen van de serving de klos niet terugspringt bij het opwinden.. dat wil zeggen dat die te strak staat. Experimenteer een beetje tot je met je vingers aanvoelt dat de spanning juist is.

# Breng 1" servingdraad plat op de pees (knoopje) aan en begin de servingdraad over dit stuk te leggen, ongeveer op 6-7" onder het nokpunt. Of begin op een van de punten hierboven beschreven.
# Breng ongeveer een halve inch servingdraad aan en snij dan het resterende stuk (dat op de pees ligt en waarover je de serving aan het leggen bent) af.
# Maak de serving over een afstand van 7" - 9". Hoe minder hoe beter omdat een langere serving een groter gewicht is op je pees. De serving moet voldoende zijn om je pees te beschermen.
## Ideaal zet je je peeshaak (meetstuk) op de pees en markeer je 0.5 cm boven peeshaak (bv stukje draad). Je meet de afstand van dat punt tot aan de nok van je boog, diezelfde afstand meet je af op de onderkant van je pees. (vanaf onderste nokpunt). Op die manier zit je server mooi in het midden van je pees en past je peeshaak steeds mooi op de serving. Dat is nodig om het nokpunt steeks goed te kunnen bepalen.
# Hou op het einde nog een stuk van minimaal 12" serverdraad over en snij het af. De handigen onder ons trekken ongeveer 12" serving draad van de spoel zonder het af te snijden.
# Start de reverse-serving.
## Breng het midden van de servingdraad op de andere kant van de pees aan (Figuur A) en breng een 20-tal windingen aan in de omgekeerde richting dan waarin je de rest van de serving aangebracht hebt. (Figuur B)
## Leg het uiteinde van de serving draad over de pees en op de aangebrachte serving. (Figuur C)
## Begin nu de lus af te winden waarbij je aan de andere kant de serving verlengt, over het stukje uiteinde. (Figuur D)
## Wanneer je alle windingen los gemaakt hebt, heb je nog een lus in je handen. Hou die strak en trek die klein en onder de serving door aan het uiteinde van de servingdraad te trekken. (Figuur E)
## Snij het uitstekende stuk servingdraad af.[[File:Reverse serving.jpg|300px|center]]
# Zorg dat de serving niet extreem strak gewonden is daar dit een oorzaak kan zijn van het breken van de pees.
# Let goed op tijdens het aanbrengen van de serving dat de windingen netjes naast elkaar liggen.

=== Youtube links ===
Tijdens de cursus van de Vlaamse Trainer School (VTS/BLOSO) vermeldde de lesgever/expert in "materiaal" dat er toen in Vlaanderen geen enkele persoon meer was die nog wist hoe dat een echte Vlaamse Pees gemaakt dient te worden. Luc Krols, de auteur van deze website was aanwezig en had zich al een paar jaar verdiept in deze materie. Hij stelde voor om onmiddelijk een demonstratie te geven. Deze demonstratie Vlaamse Pezen maken werd gefilmd door een van de cursisten en op Youtube geplaatst. Hieronder alle stappen:
==== Deel 1: ====
<youtube>CIypBfcodYM</youtube>

==== Deel 2: ====
<youtube>DReDZiZcJrw</youtube>

==== Deel 3: ====
<youtube>8wMylyvCULM</youtube>

==== Deel 4: ====
<youtube>FgIE8ocUpRs</youtube>

=== Enkele voorbeelden ===
Omwille van een aantal parameters zoals brace height, graad van recurve, enz. het bepalen van de lengte van de pees nogal kan varieren zijn hieronder een aantal voorbeelden.
* '''Hoyt Dorado'''
** Lengte boog gemeten via rugzijde: 59"
** DynaFlight 97
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x5 draden Dynaflight97.
*** 5" splice
** 8125
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x6 draden BCY 8125
*** 4.5" splice
** 8910
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve voor 7" brace height, 55" voor 8" brace height.
*** 3x7 draden BCY 8910
*** 4.5" splice
* '''Covert Hunter Border standaard pees'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 65" Recurve
*** STILLE PEES!: 3x 4 draden Fast Flight Plus + 3x 1 draad B55. Dit geeft een heel stille en stabiele pees.
*** 3x 5 draden Fast Flight Plus. Voor mijn tweede pees heb ik 3x6 draden FF+ gebruikt en als lengte 65" Recurve genomen. De dikkere pees schiet heel stabiel en blijft super snel.
*** Oogjes en splice
**** 9" --> 3" --> 4.5" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
**** 8" --> 2.5" --> 4.5" splice
*** 163 cm lang na maken, 169 cm na uitrekken en ingeschoten.
* '''Covert Hunter Border verstevigde pees / lange splice'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 68" Recurve
*** 3x 6 draden Fast Flight Plus.
*** Oogjes en splice
**** Starten voor grote lus/oogje op 10" --> 3" opdraaien --> 7.0" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
*** Ongeveer 75 halve windingen er uit halen en terug extra bij op zetten voor de tweede splice gemaakt wordt.
**** Voor de kleine lus, starten op 9" --> 2.5" opdraaien --> 7.0" splice
*** Afwerken op normale manier. Serving met 0.19 serving draad geeft perfecte nock fit.
* '''Hoyt Buffalo'''
** Lengte op pezenbank: 58" Recurve, 5" splice.
** Volgens video aanbevolen brace height 8.125" ("eight and one eighth").
** 3x5 draden Dynaflight97.
*** Dit geeft als resultaat wanneer de pees net gemaakt is een lengte van 57", na opspannen en oprekken wordt dat 58". Dan inwaxen, opwrijven en inschieten wordt dat 59.25", wat ideaal is voor de Buffalo.
*** Brace heigt is voor het opspannen 9", na aandrukken wordt dat 8.5". Na waxen en inschieten wordt dat exact 8.125".
*** De windingen zijn 2.25 inch van elkaar. Close to perfection.
*** Voor 8125 draad: 3x6, 59" Recurve op pezenbank.
* '''Bickerstaffe longbow:'''
** Lengte boog: 71" (6.5" brace height)
** Lengte op pezenbank: 70" Longbow
* '''Bearpaw Quickstick''': 60" opgegeven lengte
** Lengte op pezenbank: 56" recurve
** 3x5 draden Dynaflight97.
** 3x6 draden BCY-X
* '''Bearpaw Little stick'''
** AMo: 58", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 58.39"
** Lengte van de pees: 54.72"
** Op pezenplank: 54" longbow, 5" splice
** 3x4 B55
* '''Bearpaw Raven: 64"'''
** Lengte op pezenbank: 61" Longbow
** 3x5 dragen Dynaflight97
** eerste oog: 8.5", 3" opdraaien, 4.5" splice, tweede oog 8", 2.5" opdraaien, splice tot strengen in bundels parallel lopen.
* '''Bearpaw Mingo:'''
** Lengte op pezenbank: 45" Recurve
* '''Bearpaw Bearstick, 50#'''
** Opgegeven lengte van boog: 66"
** Gemeten lengte van peesgroeve tot peesgroeve over de achterkant van de boog: 66.5" (L=66.5")
** De peeslengte zou dus 66.5"-3"=63.5" moeten zijn. We hebben geopteerd voor een pees van 64", volgens de "longbow" instellingen.(eerste markering in punt "D"=70").
** Door de spanning bij het opdraaien van de lussen aan te passen en wat harder te maken, wordt de pees iets korter.
** 3x5 strengen Fast Flight Plus.
* '''Bearpaw Kodiak Hunter'''
** AMO: 60", 30#
** lengte boog (peesgroeve tot peesgroeve): 60.875"
** lengte pees: 58.06"
** Lengte op pezenbank: 56" Recurve (57" was net iets te lang voor een brace height van 8".. normaal moet brace height daar 7"-7.5" zijn.
** 3x 5 strengen Dynaflight97 of 3x 6 strengen 8125
** 5" splice
* '''Hoyt 'Rogue''''
** 62" longbow op pezenbank.
** 61" geeft 1 winding per 3". (61.5 zou perfect zijn).
** 3x 5 bundels (Dynaflight97 of XCEL)
* '''Bearpaw Redman 64"'''
** AMO: 64", 45#
** let op, deze boog is 2" langer dan de standaard Redman van Bearpaw.
** lengte pees gemeten: 61".
** Lengte op pezenbank 60", 5" splice
*** 3x 5 Dynaflight97
* '''Bear Kodiak Cub'''
** 44" op pezenbank.
** 3x2 B55
** 3x2 14" padding in lussen (misschien iets te lang, 12" zou beter zijn)
* '''Bearpaw Kiowa'''
** AMO: 52", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 52"
** Lengte van de pees: 49.50"
** Op pezenplank: 47" Recurve, 5" splice
** 3x 6 BCY 8125 of 3x 6 XCel
* '''70" Recurve bow'''
** AMO: 70", 28#
** boog (groeve tot groeve): 67.91"
** pees: 63.39"
** op pezenplank: 63" recurve
** 3x6 8125
* '''Samick Leopard'''
** AMO: 60", 30#
** boog: (groeve tot groeve): 60.23"
** pees: 56.49"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Samick Lightning'''
** AMO: 60", 40#
** boog: (groeve tot groeve): 59.84"
** pees: 54.92"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Raven Safari'''
** Boog: (groeve tot groeve): 59.5"
** AMO: 60"
** Pezenbank: 54" recurve
** 3x5 B55
* '''Paul vV'''
** Pezenbank: 61"
** 3x7 8190
** 4.5" splice
* '''Scythian Horsebow'''
** B55 (3x 5)= 15 draden
** 52" longbow op pezenplank, gemaakt volgens longbow instellingen (pees van 53")
* '''Border Covert Hunter 62”, 35#, 19 inch riser, medium limbs, Hex7.5'''
** 3 strengen van telkens 5 draden fast flight plus (Brownell)
** op de plank gemaakt op 60” recurve

== Eindeloze lus ==
Hieronder een bestand met erg veel informatie over verschillende manieren om pezen te maken, voornamelijk van het type "eindeloze lus".
[[Media:EwPR pezen maken.pdf]]
Het is een eindwerk van een B-trainer.... er staan een aantal erg nuttige tabellen in, sommige van zijn conclusies zijn niet helemaal correct. Toch is het een werk waar erg nuttige zaken in vermeld staan. Filter dus het goede er uit.

Zelf Vlaamse pezen maken

2025-09-10T06:25:16Z

Luc: /* Overzichtstabel */

= Zelf pezen maken =
== Enkele beschouwingen in verband met Pezen ==
* De pees is een zeer belangrijk onderdeel van de boog en dient aangepast te zijn aan het type boog.
** Niet elk peesmateriaal is geschikt voor elke boog. Veel moderne materialen die ontwikkeld zijn voor maximale snelheid op compound bogen zijn helemaal niet geschikt en soms zelfs schadelijk voor sommige recurve bogen!
** Verifiëer daarom steeds welk materiaal van peesdraad geschikt is voor je boog. Bij twijfel kies Dacron (B50), een materiaal met nog voldoende elastische rek.
** Het aantal windingen in je pees heeft ook een sterke invloed op de totale elasticiteit: hoe meer windingen hoe meer schok-absorberend een pees is. Voor oudere bogen is het dus best om meer windingen in je pees te hebben. Hier op de pagina wordt één winding per 2-3" aangeraden. Dit is voor bogen die het kunnen verdragen, beschouw dit als een minimum. Een goed gemiddelde is 1 windwing per inch.
** Hoe hoger het aantal draden in je pees, hoe minder elastisch en hoe harder de pees is. Oudere bogen kunnen hier heer gevoelig aan zijn. Let hier goed voor op en volg de richtlijnen van de frabrikant. Vraag hoeveel draden er nodig zijn en welk materiaal aangeraden wordt. Vraag naar de elastic elongation (in %) die het pezenmateriaal dient te hebben. Elke fiber in de pees is een beetje elastisch dus beeld je je in dat elke fiber een veer (mechanisch; niet van een vogel) is die uitgerokken wordt. Wanneer je 1 veer hebt kan je die elastisch ver uittrekken.. Wanneer je 2 veren in parallel hebt zal het straffer aanvoelen kan je minder ver uittrekken enz... beeld je dan in wanneer je 21 veren hebt in parallel, dat het geheel veel minder elastisch zal zijn. Bij een toenemend aantal strengen zal de elastic elongation van de totale pees afnemen.
* De kwaliteit van je pees moet steeds perfect zijn. Bij twijfel vervang je de pees onmiddelijk.
* Hou steeds een ingeschoten reservepees op zak. Neem die mee naar de wedstrijden en hou die op zak tijdens bv. een 3D ronde.
* Wanneer je een accidentele "Dry fire" met een boog gedaan hebt, vervang de pees.. de impact is veel te hard en binnen in de bundels zullen er waarschijnlijk teveel (micro)-scheurtjes aanwezig zijn.. je merkt dit misschien niet direct.. niet twijfelen: direct vervangen.
* Inspecteer regelmatig de kwaliteit van de pees, zeker aan de nokken... de pezen die ik al heb weten stuk gaan waren steeds aan de nokken of middenin op de plaats waar je de pijl nokt.
* Bij het in gebruik nemen van een nieuwe boog, inspecteer je pees na elke reeks pijlen...zeker aan de nokken.
* Bij het inschieten van een nieuwe pees, controleer elke 3-4 pijlen de hoogte van de pees en pas die aan. Schiet niet buiten de range van brace height opgegeven door de fabrikant.
* 'Wax and relax'.. maak er een gewoonte van om elke keer voor het schieten je pees te inspecteren en in te waxen... vooral aan de oogjes, die krijgen het meest te verduren...
* Inspecteer elke keer voor je je boog opspant de staat van de oogjes van je pees.... bij beschadiging of twijfel direct vervangen.
** Opmerking: wanneer je een nieuwe boog hebt controleer dan de afwerking van de tippen zeer goed en kijk na (voelen) of er geen scherpe randjes aan zijn... indien zo laat dan de winkelier het polijsten. Indien het buiten garantie valt, kan je het zelf doen met tandpasta of een mengsel van tandpasta met een super fijn polijstmiddel (Aluminium oxide) in.
* Je ziet in de industrie een tendens om de diameter van de draad om pezen te maken steeds dunner te maken. Je ziet dit omdat er meer feet per lbs op een spoel zit. Dat is logisch want dat geeft betere pezen. In de middeleeuwen wisten ze dat al: toen werd een pees rechtstreeks van de spinrok gemaakt... m.a.w. er werd niet eerst een draad gemaakt die nadien in een pees verwerkt werd. Door rechtstreeks met de dunne vezels te starten kregen ze de beste pezen.
* '''Hoyt en W&W raden af om voor recurves of longbows pezenmateriaal te gebruiken waar Vectran in verwerkt zit'''. Producten zoals 452X, BCY-X enz. waarin vectran verwerkt zit hebben weinig of geen elasticiteit en kan je beter niet gebruiken voor recurve/longbow. Neem voor zulke bogen pezenmateriaal dat minstens 3% elestic elongation heeft zoals Fast Flight Plus, 652 spectra enz.
* TIP: Om een fluisterstille pees te maken vervang je een aantal Fast Flight draden door een B50 of B55 draad. Hierdoor wordt de pees gevoelig stiller. Bv wanneer je normaal 15 draden FastFlight gebruikt, kan je gerust 3 draden vervangen door B50 of B55. De pees wordt door het minder aantal FastFlight draden iets elastischer en dus vriendelijke bij het toeslaan voor je boog; door het toevoegen van de B50/B55 worden trillingen mee geabsorbeerd en is de pees stiller. Ook is het soms raadzaam om extra draden te verwerken in de lussen van de pees en deze zo dikker te maken zodat ze 1) sterker zijn en 2) minder insnijden in de nokken van de boog. Ook, wanneer je een dunne pees hebt, kan je in het gedeelte van de middenserving een aantal extra draden leggen om zo de serving iets dikker te maken.

== Materiaal ==

Traditionele materialen zijn linnen, hennep, andere plantaardige vezels, pees (sinew), zijde en huid (rawhide). Hoewel deze materialen de laatste 35.000 jaar hun dienst bewezen hebben worden ze vandaag de dag niet meer gebruikt. De synthetische vezels zijn veel sterker, duurzamer en vooral, zijn resistent aan water.

* Dacron B50: (sterkte per streng = 22.5 kg. , stretch = 2.6%), een polyester ([http://en.wikipedia.org/wiki/Polyethylene_terephthalate Polyethylene terephthalate (PET)]). Omdat het zo sterk is en omwille van de rekbaarheid wordt Dacron veelal gebruikt op houten en oude bogen. Het is gemakkelijk te onderhouden en houdt verschillende jaren.
[[File:Polyethylene terephthalate.png|400px|center|Structuur van Dacron/PET]]
* Kevlar 7-11 - (sterkte per streng = 31.8 kg. , stretch = 0.8%), ook bekend als Aramide, is een vloeibare polymeer met een hogere densiteit en kleinere diameter dan Dacron, hetgeen resulteert is een grotere snelheid van de pijl. (ongeveer +2 m/s = +6.5 fps sneller). Er zijn een aantal problemen met dit materiaal: 1) door de erg beperkte stretch geeft het een erg hoge belasting op de werparmen van de boog en 2) een Kevlar pees gaat maar een 1000-tal schoten mee voor het breekt omdat het snel slijtage krijgt door het buigen aan de nokken. Zo'n pees breekt snel en meestal zonder (zichtbare) waarschuwing.
[[File:800px-Kevlar chemical structure H-bonds.png|400px|center|Structuur van Kevlar.]]
* Fastflight - (sterkte per streng = 45.5 kg. , stretch = 1.0%), geintroduceerd in de 1990's. Dit is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal, ook bekend als Spectra. Het is een erg glad materiaal dus de serving moet er erg strak op aangebracht worden. Er is speciaal serving materiaal beschikbaar om dit probleem op te lossen. Fastflight is duurzamer dan Kevlar en verslijt gradueel, m.a.w. je kan aan de pees zien dat ze vervangen dient te worden. Een pees is eenvoudig te maken en is niet duur, dus bij twijfel: direct vervangen! In 2006 werd de productie en export van Fastflight producten verboden door de US regering omdat Spectra ook gebruikt kan worden in kogelvrije vesten. Brownell heeft ondertussen een alternatief zoals het Dyneema-gebaseerde Fastflight Plus.

* Fastflight S4 - (sterkte per streng = 73 kg. , stretch = minder dan 1.0%) wordt gemaakt van 50% Fastflight en 50% Vectran waardoor de strengen sterker zijn. Omwille van de hoge sterkte zijn maar de helft van het aantal strengen nodig dan voor een gewone Fastflight pees. Vectran is een vloeibaar kristal polymeer gelijkaardig aan Kevlar. Door het mengen met Fastflight worden de typische slijtage problemen van typische vloeibare kristal polymeren vermeden.

* Dyneema is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal (polyolefin). Het heeft erg gelijkaardige karakteristieken als Fastflight, maar met een beetje meer stretch. Om deze reden verkiezen veel recurve schutters Dyneema en vinden het meer "vergevingsgezind" dan Fastflight. Dyneema D75 (Brownell) heeft een sterkte per streng van 62.5 kg, Dyneema D75 Thin een sterkte van 50 Kg. Dynaflight97 (BCY) zou 10 fps sneller zijn dan fastflight. FastFlight Plus wordt gemaakt van dyneema.[[File:Polyethene monomer.png||center|200px|Structuur van UHMWPE, met n groter dan 100000]]
Dyneema bestaat nog in verschillende versies: SK75, SK78, SK90 en SK99 waar de opeenvolgende nummers volgens de fabrikant een betere kwaliteit zouden zijn. SK75 en SK78 zijn erg gelijkaardig qua eigenschappen, het grootste verschil is creep (creep is het langer worden onder constante hoge belasting). SK75 heeft een beetje creep and SK78 een verwaarloosbare creep. De SK90 variant is, zoals DSM zelf aangeeft, 13% sterker en lichter dan vorige versies van Dyneema. Ook de SK90 vertoont zo goed als geen creep. De code SK is een interne naamgeving van DSM en zou afkomstig zijn van Shish-Kebab: de macromoleculaire structuur die Dyneema aanneemt bij productie en gelijkend op een shish-kebab en die het ook z'n stevige eigenschappen geeft.

* [http://en.wikipedia.org/wiki/Vectran Vectran] is een polymeer gekend voor een hoge sterkte en lage creep. [[File:Molecular structure vectran.png|center|Structuur van Vectran]]

* Gore: deze vezel is gemaakt van expandeerde polytetrafluoretheen, beter bekend onder de merknaam Teflon. Teflon heeft de laagste wrijvingscoëfficient van alle plastics en wordt toegevoegd aan pezenmateriaal om de interne wrijving tussen de vezels te verminderen.
[[File:Polytetrafluoroethylene.png|200px|center|Structuur van Teflon]][[File:PTFE-3D-vdW.png|200px|center|3D structuur van Teflon]]

* Xcel zou de voordelen van Vectran en Dyneema combineren met een stiller en sneller schot als resultaat. (Dit moet nog onafhankelijk bevestigd worden.)
** Eigen experimenten om de sterkte van de XCel draad te testen waren een eye-opener...een paar eenvoudige proeven laat zien dat zo'n draad al bij 36 lbs belasting kan breken!! Extreme voorzichtigheid is geboden bij het gebruik van XCel voor dunne/snelle pezen. 18 dradan is volgens mij het minimum aantal draden voor een boog van >40#.

* 8125 zou voor recurve en longbow het snelste materiaal zijn met de beste trade-off tussen geluid, snelheid, stabiliteit enz. Per draad is de sterkte minder dan Dynaflight, daarom dat 18 strengen aangeraden wordt. De 8125G is een verbeterde versie omdat de 8125 op zich snel slijtage (vezeltjes op pees) vertoont.

* BCY-X zou green creep hebben en erg resistent zijn tegen slijtage en wordt aangeraden voor zowel recurve als compound.
* BCY X-99 zou alle goede eigenschappen van BCY-X hebben en het voordeel hebben om een kleinere diameter te hebben wat bij het goed maken van een pees een kwalitatief betere pees geeft.

=== Overzichtstabel ===

{| border="1" cellpadding="2" align="center" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Product'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Fabrikant'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Sterkte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Vezelsoort'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Flex. Verlies'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Rek'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Creep'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Ft/lb*'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''diam.'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''# strands'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Comments'''
|-
| B50||Brownell||48 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||0.018||10-16 (frabrikant 12-18)||elastic elongation of 10%.
|-
| B55||BCY||40 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16||Gelijkaardig aan Dacron maar betere duurzaamheid
|-
| B500||BCY||40 lbs||polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16 (recurve)||
|-
| B75||Brownell||55 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4200||Allied polyester||||||
|-
| PENN 65||BCY||57 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4300||Allied polyester||||||
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| Fast Flight||Brownell||95 lbs||Spectra||5%||+||++||8700||UHMWPE||||||
|-
| Rampage||Brownell||.... lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 28-32, Recurve 20-22, kruisboog 46-48||Low creep, vervangt Fury
|-
| Rhino||Brownell||122 lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 18-20, Recurve 14-16, kruisboog 26-28||Next Generation D75 – Geschikt voor kruisbogen
|-
| Vantage||Brownell||.... lbs||Blended HMPE and Vectran||...%||...||...||...||HMPE + vectran||||Compound 24-28, recurve 16-20, kruisboog 38-42||Kruisbogen en compound bogen. Omwille van de vectran naar mijn mening niet geschikt voor recurve.
|-
| Fast Flight Plus||Brownell||75 lbs||High Modulus PolyEthelyne (100% HMPE)|| ||+||++|| ||HMPE||0.014||18-20 strands, 14-16 for recurve (Fabrikant: 28-32 Compound, 20-22 recurve, 44-46 kruisboog||Elastic elongation: 3.5% - 3.6%
|-
| Dyna Flight||BCY||120 lbs||Dyneema||5%||+||++||8900||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 10||BCY||115 lbs||Dyneema 100% SK 78||||||||6700||UHMWPE||||16||
|-
| Fast Flight 2000||Brownell||135 lbs||Spectra 2000||5%||+||+||6750||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 97||BCY||110 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||6700||UHMWPE||0.015||14-16||
|-
| ASB||Angel||110 lbs (?)||Dyneema||4%||+||+||-||UHMWPE||||||
|-
| Angel Majesty||BCY||78 lbs||100% Dyneema||||||||6560||UHMWPE||||16-18 (recurve)||
|-
| D75||Brownell||130 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||7511||UHMWPE||||||
|-
| Astro Flight||Brownell||106 lbs||100% HMPE || || || || ||UHMWPE||||16 recurve|| no creep, 20% sterker
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| 450Plus||BCY||135 lbs||Vectran + Dyneema||8%||-||-||4500||Samengesteld||||12||
|-
| Trophy||BCY||82 lbs||452X gemengd met GORE||||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||
|-
| 452X||BCY||78 lbs||67% SK75 Dyneema, 33% Vectran.||2.5%||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||452X has an elastic elongation of only 2.5%
|-
| 652 Spectra||BCY||90 lbs||Spectra 1000||||-||-||8200||||||18 voor recurve||Hetzelfde materiaal als de originele Fast Flight
|-
| S4||Brownell||160 lbs||Vectran + Spectra||7%||-||-||4020||Samengesteld||||||
|-
| Xcel||Brownell||(?)<50!!!||1/3 Vectran + 2/3 Dyneema SK 75||-||-||-||-||Samengesteld||0.014||22 voor recurve||
|-
| 8125||BCY||95 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% SK65 fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Excellent materiaal, perfecte pezen, sterke vezels||
|-
| 8125G||BCY||>90 lbs; 110-120 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% GORE fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Is slijtvaster dan BCY 8125 omwille van Gore||
|-
| 8190||BCY|| ? lbs; ||100% made from DSM's SK90 Dyneema + x% GORE fiber||-||-||-||-|9500||Samengesteld||0.0105||21 (recurve)||Kleinere diameter geeft hogere snelheid, slijtvaster omwille van Gore
Dunner dan XCEL en veel sterker!
|-
| BCY-X||BCY|| ? lbs; ||83% SK90 Dyneema - 17% Vectran||-||-||-||-|9500||Samengesteld||?||21 (recurve),24 compound||Is nog beter dan 8190! Heel goed pezenmateriaal. Heel geschikt voor compound.
|-
| X-99||BCY|| ? lbs; ||80% SK99 Highest Quality Dyneema - 20% Vectran||-||-||No Creep||-|11000||Samengesteld||?||24 (recurve),28 compound||Alle goede eigenschappen van BCY-X. Vergeleken met BCY-X geeft de kleinere diameter van de draad een groot voordeel; je dient wel 2 tot 4 draden meer te nemen voor je pees. Houd er rekening mee dat het toepassen van te veel spanning schadelijk kan zijn voor sommige boogpeesmaterialen, met name X99. Omdat het een kleinere diameter heeft, heeft het minder spanning nodig dan 452Xtra. Voor X99 wordt niet meer dan 150 lbs aanbevolen. Omwille van vectran niet echt aanbevolen voor recurve.
|-
| Mercury||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|13000||UHMWPE||?||32 (recurve),34 compound||Rondere gladde pees.
|-
| Mercury 2||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|6500||UHMWPE||?||14-16 (compound)||Een dikkere versie van Mercury. Geschikt voor compound en kruisbogen.
|-
| 452Xtra||BCY|| ? lbs; ||67% SK75 Dyneema, 33% + verbeterde Vectran||2.5%||-||-||8800||Samengesteld||||20 - 24 voor Compound||452Xtra zou omwille van de verbeterde Vectran beter bestand zijn tegen slijtage/abrasion
|-
|}

En nog een bestand, ontvangen van BCY, met gegevens van hun pezenmateriaal. [[File:BCY bowstrings breaking strength.pdf]]

=== Vergelijking boog pezen materiaal tussen BCY fibers en Brownell ===
Onderstaande tabel (bron [https://www.bcyfibers.com/BCYvsBrownell.pdf BCY Fibers] [[Media:BCYvsBrownell.pdf|download PDF]]) geeft vergelijkbare pezenmateriaal voor Brownell en BCY fibers.

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Rampage || Mercury
|-
| Vantage || 452 X
|-
| Rhino || Force 10
|-
| Fast Flight + (Plus) || 8125 Dyneema
|-
| Fast Flight (Spectra) || 652 Spectra
|-
| D-75 || Dynaflight 97
|-
| Fury (Discontinued) || 8190F (also Discontinued) Replaced by Mercury
|-
| B50 || B55
|}

En voor serving materiaal:

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Bull Whip || .014 Halo
|-
| Crown ||Halo
|-
| 1D ||3D
|-
| Mini ||2X
|-
| DiamondBack ||62 Braid or 62 XS (Higher Grade)
|-
| DuraGrip ||.007 Halo
|-
| Crossbow ||Crossbow
|-
| #4 Twisted ||400 Nylon
|-
| Fusion 2 Ply ||2X
|-
| Fusion 3 Ply ||3D
|-
| Cable Fix ||1200X
|-
| Braid Fast Flight ||.025 62 XS
|-
| RCT ||Power Grip
|}

== Vlaamse pees ==
Het maken van een Vlaamse pees.

De Vlaamse pees is een fantastisch ontwerp...er komen geen knopen aan te pas om ze te maken... de hele pees, waar toch enorme spanningen op komen te staan wordt bijeengehouden door samengewonden draden.

=== De lengte bepalen. ===
Meet de lengte (L) in inch op de rug van de boog van peesgroeve tot peesgroeve en trek er 4" af voor een recurve (L-4) en 3" er af (L-3) voor een longbow. Dit (L-3 of L-4) wordt de lengte van de pees.

Wanneer je een pees voorhanden hebt van de juiste lengte, meet dan de lengte van de top van de bovenste tot de top van de onderste lus. Trek daar 1" voor af en zet die afstand in als lengte op de pezenbank.

=== Het aantal strengen bepalen die nodig zijn voor je pees ===
* Het aantal draden/strengen per pees is afhankelijk van de sterkte van het materiaal en de kracht van je boog. Als vuistregel zou je kunnen stellen dat je pees 10x-12x de kracht van je boog moet aankunnen.
Bv. voor Dacron D50 (50 pond per streng) en een 40#-50# boog worden 12 strengen aangeraden. Voor 50#-70: 14 strengen, voor 70#-80#: 18 strengen.
* Het aantal draden per pees beïnvloedt ook de totale veerkracht van een pees. Hoe meer draden per pees, hoe harder en minder veerkrachtig de pees wordt. Dit is erg belangrijk om in het oog te houden. Sommige bogen vereisen dat materiaal met een hoge elastische rek gebruikt wordt zoals bv Dacron, echter, wanneer je dan het aantal draden in de pees opvoert, doe je het elastisch effect van de Dacron teniet! Let hiervoor op!

=== Het aantal bundels in je pees ===
Een Vlaamse pees kan je maken met 2, 3 of meer bundels. Verdeel dus het aantal strengen gelijk over het aantal bundels. 3 bundels geeft een mooie ronde pees en is aan te raden omdat die sneller en stiller is. Voor je eerste pees neem je best 2 bundels omdat het dan gemakkelijker is om de stappen te volgen.
Indien mogelijk is 3 bundels zeker aan te bevelen omdat op die manier de bundels beter in elkaar passen (zie tekening hieronder) 7 bundels is nog beter maar moeilijker te maken.. In de middeleeuwen werd een 2-bundelpees (terecht) als minderwaardig beschouwd.
[[File:Bundels 1 2 3 7 19.png|600px|center|thumb|1,2,3,7 en 19 bundels. Op de tekening is het totaal oppervlak van de cirkels gelijk voor elk van de situaties.]]
Let wel, dit is enkel van belang in de lussen en splice...voor het middendeel van de pees, als ze goed gemaakt is, komen alle strengen terug perfect parallel te liggen..dus daar geldt: hoe meer draden per gelijke diameter, hoe beter.

=== Manueel ===
* Opmerking: de getallen hieronder zijn voor recurve en longbow.. Kies de juiste info. Met dank aan Peter om deze data aan te leveren en en de oude formule te corrigeren.
* Neem de gewenste lengte van je pees.
* Tel daar dan nog eens 14.1" (35.8 cm) bij op voor longbow en 15.1" (38.4 cm) voor recurve. Dit is de lengte van je langste streng. Deze waarden zijn bekomen door de lengte van de strengen op de pezenbank in een grafiek uit te zetten t.o.v. de gewenste lengte van de pees. Dit is een lineair verband met als formule= y=x+14.1 (inch) of y=x+35.8 (cm) voor longbow en y=x+15.1 (inch) of y=x+38.4 (cm) voor recurve. [[File:Lengte pees draad 300dpi.png|center|1000px]]
* Snij het gewenste aantal strengen af op deze lengte, plaats ze in een bundel en zorg dat ze allemaal netjes parallel naast elkaar liggen op dezelfde lengte.
* Om een mooi taps toelopen van de pees te bekomen trim je deze strengen. Een streng laat je in de volle lengte, de volgende trim je aan beide zijden door aan beide zijden 1 cm af te knippen. De volgende streng knip je 2 cm aan elke kan er af, enz. tot de laatste streng.
** Je kan ook gewoon elke streng apart vast nemen en de volgende 1 cm onder de eerste plaatsen en zo een bundel vormen. Op deze manier krijg je vanzelf dit taps toelopend effect. Echter, je pees wordt dan iets langer. Om dit te compenseren moet je van al je strengen evenveel cm afsnijden als dat je strengen hebt min 1.
* Zorg dat ze mooi parallel blijven en niet verschuiven.
* De rest van de proceduce is zoals onder beschreven, maar dan zonder pezenbank.

=== Pezenbank (String jig) ===
Een pezenbank is een plankje dat het afmeten en taps doen toelopen van een pees vereenvoudigt. Je kan ook perfect een vlaamse pees maken zonder string jig. Zo'n plankje helpt. Je kan er de lengte van de pees mee varieren door punt D op de pezenbank te verplaatsen en zo de lengte van de windingen langer te maken.[[File:Pezenbank NL 20100703 print.pdf|PDF schema op ware grootte van een pezenbank.]][[File:Pezenbank NL 20100703.jpg|120px|thumb|Schema voor een handige pezenbank.]]

Bij het maken van het pezenplankje, zorg dat de nageltjes, best zonder platte kop en enkel met een verdikking bovenaan, nog minstens 12 mm uitsteken. Tussen 12 mm en 15 mm is goed. Dus nageltjes van ongeveer 25 mm lang en 1.5 mm diameter zijn geschikt.
[[File:Nageltjes 20201009 160902.jpg|120px|center|Nageltjes voor de pezenplank]]

* Instructies:

Stel de plug in op de gewenste lengte van de pees. De bovenste positie is voor een 69" pees voor een recurve boog of 70" voor een longbow. Per positie naar onder wordt de pees 1" korter.

* Engelstalige instructies: [[Media:Vlaamse Pees instructies Engels.pdf| PDF met engelstalige instructies voor het gebruik van de pezenbank.]]

=== Een Vlaamse pees maken: Stap voor stap ===
# Onderstaande procedure legt uit hoe je een Vlaamse pees (Flemish Splice) kan maken. In het voorbeeld wordt een pees gemaakt met 2 bundels. Dit is goed om het process te leren, maar een 2-bundel pees is inferieur aan een 3-bundel pees. Leer de basis techniek en stap zo snel mogelijk over op het maken van een 3-bundel pees.
# Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.[[File:VL Pees DSC 6502.JPG|center|thumb|300px|Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.]][[File:Fast Flight plus.jpeg|center|thumb|300px|3 spoelen Fast Flight Plus. Wanneer je een pees met 3 bundels wil maken, gebruik je best verschillende kleuren zodat je altijd goed weet met welke bundel je bezig bent.]]
# Stel de string jig in op de juiste lengte.
# Knoop de draad vast aan punt A op de string jig.[[File:VP Pees DSC 6503.JPG|center|thumb|300px|Knoop de draad vast aan punt A. Cassandra haar fijne vingers komen hier heel goed van pas.]]
# Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E[[File:VP Pees DSC 6505.JPG|center|thumb|300px|Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E]][[File:FFP string jig.jpeg|center|thumb|300px|In dit voorbeeld, 5 draden per bundel.]]
# De tweede winding start je in punt A': het tweede nageltje op de pezenbank onder punt A.
# Herhaal dit tot je het gewenst aantal draden hebt.[[File:VP Pees DSC 6506.JPG|center|thumb|300px|Bepaal en tel zorgvuldig het aantal draden in je bundel.]]
# De laatste draad breng je terug naar punt A (bovenaan) en span je strak over punt B.
## Zorg dat de verschillende windingen mooi naast elkaar liggen en elkaar niet overlappen.. dat maakt het nadien gemakkelijker om de strengen parallel te houden.
# Hou de bundels op hun plaats en snij met een scherp mes of schaar de draden in het midden tussen de nageltjes door.[[File:VP Pees DSC 6508.JPG|center|thumb|300px|Snij met een scherp mes de draden door.]]
# Zet aan beide uiteinden 10" goed in de was. Zorg ervoor dat de strengen mooi parallel gestrekt liggen voor je tweede kant in de was zet. Zowel commerieel beschikbare was als natuurlijke bijenwas zijn erg geschikt. [[File:FFP wax strand.jpeg|center|thumb|300px|Zet de uiteinden goed in de was zodat de draden goed samen kleven. Dit werkt gemakkelijker. De was in het voorbeeld is natuurlijke bijenwas met hars. Het recept hiervoor staat ook op deze site.]]
# Herhaal stap 1-9 voor de andere bundel(s)[[File:FFP wax three strands.jpeg|center|thumb|300px|Doe dit voor alle bundels.]]
# Plaats een wasknijper op elke bundel net boven het deel dat je in de was gezet hebt.
## Je zou kunnen overwegen, vooral dan voor pezen met een klein aantal draden, om de pees aan de nokken iets dikker te maken (=padding). Hiervoor kan je in de lussen extra draden inwerken. Je kan hier B50 voor gebruiken of hetzelfde materiaal als je voor je pees gebruikt. Leg de extra draden samen met de bundels en zorg dat ze 1) aan de kant van de tapering korter zijn dan je andere draden en 2) dat je aan de kant van je pees ook een tapering inbouwt rond de 11" (longbow) of 12" (recurve).
# Meet 8" af op de bundels. 9" voor een recurve. Dit wordt de eerste lus van de pees. Maak deze ruim genoeg zodat je deze over de boog kan schuiven.
## Longbow:
### Bovenste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 7½” van einde, draai 2” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
## Recurve:
### Bovenste lus: meet 9” van einde, draai 3½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
# Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger met het langste stuk naar links, en het uiteinde (het deel dat je gaat opdraaien) naar rechts.[[File:VP Pees DSC 6512.JPG|center|thumb|300px|Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger en draai een stukje (1-1.5 cm) op.]]
# Leg de bundels naast elkaar en hou ze tussen duim en wijsvinger van je linker hand. Begin met de bundel die het verst van je verwijderd is.
# Draai een stukje (1.5 cm) van de eerste bundel op. Draai weg van jou (draai met duim en wijsvinger van je rechterhand de kabel op) totdat je voelt dat de bundel strak opgedraaid is. Het is belangrijk dat je dit vrij strak doet. Wanneer je dit stuk vrij strak doet, past de pees gemakkelijk in de nokgroeve van je boog. Draai niet een te lang stuk van een van de bundels op: 1 cm tot 1.5 cm is perfect en hou de spanning in de bundel.[[File:Pees maken opdraaien DSC 8410.png|center|thumb|300px|Draai eerst (1) een bundel op, weg van jou en draai dan de hele bundel in een tweede stap (2) over de andere bundels naar je toe. Dit is een voorbeeld van een pees met 3 bundels.]]
# Plooi dan de opgedraaide bundel strak over de andere bundel naar je toe en klem deze tussen duim en wijsvingers van je linker hand. Zorg er voor dat de bundel tijdens het wisselen niet los draait. Hou de spanning in de bundel terwijl je die over de pees naar je toe brengt. Met wat oefening slaag je er in om met je ringvinger en middenvingen van je rechterhand de andere bundel(s) strak te houden wanneer je met je duim en wijsvinger van je rechterhand de opgedraaide bundel naar je toe haalt.
# Herhaal stap 13 en 14 voor de andere bundel(s) en blijf dit doen todat je (2-2.5" longbow / 3.5" recurve; zie boven) inch gemaakt hebt. Zorg dat dit over je boog past zodat je die een 6-10 tal inch over je boog kan schuiven zodat je de pees gemakkelijk op de boog kan aanbrengen.
# Plooi dit stuk dubbel en breng de bundels van dezelfde kleur bij elkaar. Zorg dat de spanning op de bungel behouden blijft, dit zorgt ervoor dat het gevlochten deel vast blijft zitten.
# Zorg dat de strengen mooi parallel naast elkaar liggen en bevestig met een wasknijper alle strengen samen voor je de lus sluit en aan de splice begint. Dit is nodig voor later. (zie verder). Je hebt nu voor een pees met 2 bundels in totaal 3 wasknijpers aan een uiteinde.
# Voer nu hetzelfde proces van stap 12-14 tot je 4.5 inch gemaakt hebt om de eerste splice te vormen. Draai de strengen vrij strak op, het is de kracht in deze winding die de pees mee bijeen houdt. Controleer dat de lus mooi taps versmalt naar binnen toe.[[File:VP Pees DSC 6513.JPG|center|thumb|300px|Werkt het deel onder de lus (zo'n 4.5 inch) af.]][[File:FFP finished splice.jpeg|center|thumb|300px|Een afgewerkte 3 bundel splice.]]
# Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel (eerste splice) zodat dit niet kan afrollen.[[File:VP Pees DSC 6516.JPG|center|thumb|300px|Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel zodat dit niet kan afrollen.]]
# Zorg dat beide bundels evenwijdig liggen naast elkaar, even lang zijn en niet verward zitten. Wanneer een van de bundels nog getorst is, zullen de strengen niet mooi in elkaar passen wanneer je de pees opdraait.. Door het mooi parallel leggen van de strengen in de bundels krijg je tijdens het opdraaien een mooi ronde pees.
## Omdat tijdens het vormen van een lus de bundels getwist worden en omdat voor de tweede lus het uiteinde vast is, zullen tijdens dit proces de bungels getorst geraken. Dit is nadelig omdat je dan voor de pees (middenstuk) kabels rond elkaar moet draaien ipv dunne vezels. Een oplossing hiervoor is om tijdens het maken van de bovenste lus de onderkant samengeklemd te houden. De kabels onder de lus zullen dan opgedraaid zijn. De reden dat we de onderkant (andere kant dan waar we de lus aan het vormen zijn) vast hebben gemaakt met bv een wasspeld is dat we nu zorgvuldig kunnen tellen hoeveel keer we de bundels moeten draaien om alle torsie er uit te halen. Wanneer alle torie uit een bundel uit is, ga dan verder in dezelfde richting en draai hetzelfde aantal windingen verder op zodat de bundel terug opgedraaid wordt. Meestal zal dit rond de 30-35 windingen liggen. Voor dunnere pezen kan dit gemakkelijk oplopen tot 60 volledige windingen. Wanneer we dan de tweede lus gaan vormen zal tijdens het twisten van de bundels deze torsie langzaam terug gecompenseerd worden zodat wanneer de lus af is alle vezels mooi parallel liggen. Dit is een erg belangrijke stap om een mooi ronde pees te bekomen. Hou dus tijdens het maken van de tweede lus de torsie in de bundels goed in het oog en stop wanneer alle torsie uit de bundels uit is.
## Vooral wanneer je met 3 kleuren werkt, is het wenselijk en vaak ook erg mooi dat de 3 kleuren bij het opdraaien van de pees (zie verder) ook mooi naast elkaar in de pees zullen liggen. Echter, omdat voor een optimaal resultaat de strengen in de bundels parallel moeten liggen in dus niet getorst mogen zijn, zullen de strengen met elkaar mengen wanneer de pees opgedraaid wordt waardoor je niet een perfect resultaat bekomt. De splice boven en onder aan de pees zorgt wel voor een aanzet, maar dat is niet voldoende. Om dit te verhelpen kan je de bundels apart over de hele lengte in de was zetten voor je de pees opdraait.. op die manier beginnen de bundels bij elkaar en is de kan groter dat ze ook in de uiteindelijke pees mooi naast elkaar zullen liggen.
# Maak nu de tweede lus door stap 11-18 te herhalen. Deze lus (onderkant van de boog) mag kleiner zijn: Longbow: 7.5" afmeten, 2" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken. Recurve: 8" afmeten, 2.5" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken.
# Alhoewel ideaal het aantal windingen in de tweede splice exact even veel is als in in de eerste, is dit in de praktijk niet altijd even gemakkelijk. Na het "afdraaien" en "verder draaien" van de bundels kan je best tegen het einde van de splice goed in 't oog houden wanneer je strengen terug mooi afgewonden zijn en terug parallel liggen. Hoe beter je dit lukt, hoe mooier rond je pees zal zijn.
# Het loont zeker de moeite om na het maken van het eerste oog en plice om:
## Het aantal windingen te tellen die nodig zijn om de strengen in de bundels parallel te krijgen.
## Per bundel, de strengen van elkaar los te maken, netjes parallel te leggen en terug in de was te zetten. Als je met verschillende kleuren werkt kan je hier heel de bundel in de was zetten.
## Het aantal extra windingen aanbrengen in elke bundel
## Tweede oog/splice maken... en stoppen met het verlengen van de splice wanneer je ziet dat de bundels parallel zijn.
# Zorg dat de strengen niet verward zitten en mooi even lang en evenwijdig aan elkaar zijn voor je deze op de boog aanbrengt.[[File:VP Pees DSC 6515.JPG|center|thumb|300px|Door rechtstaand te werken is het gemakkelijk om te zorgen dat de strengen niet verward geraken.]]
# BELANGRIJK: controleer dubbel dat je zeker bent dat je de splice in de juiste richting hebt opgedraaid. De reden is namelijk dat wanneer je het maken van de splice in de verdeerde richting doet dat deze op het moment dat je die op je boog opspant zich volledig los trekt. Je houdt dan enkel de lussen nog over en die zijn onvoldoende om de pees veilig op de boog te houden. Dit is uiteraard gevaarlijk voor je boog. Controleer dit dus vooraf zowel visueel als door de pees tussen je duimen op te spannen.
# Schuif de grootste lus over de bovenkant van de boog op de lat.
# Draai de onderkant van de pees TEGENWIJZERSZIN op totdat je de pees voldoende hebt ingekort en voldoende windingen per inch hebt bekomen. Hou de pees goed strak wanneer je dit doet.. dit zorgt voor een gelijkmatige winding. Eén winding per 2-3" pees is ideaal.
## Let hier goed op: wanneer de pees zich afwind wanneer je de pees op de boog zet, wil dit zeggen dat je de splice in de verkeerde richting opgedraaid hebt (alterneren bundel van de wegdraaien en nadien bundel over de pees naar je toe brengen).
## Je kan dus best, nadat je een aantal windingen in de pees hebt aangebracht, zelf wat kracht op de pees zetten om te zien hoe die zich gedraagd. Wanneer de splices zichzelf strakker trekken, heb je het goed gedaan.[[File:FFP on bow.jpeg|center|thumb|300px|De pees voor de eerste keer op de boog. Ze dient nu nog ingewaxt te worden en uitgerokken.]]
# Span de pees op je boog en breng was aan. Wrijf de was uit met een stukje leder of stevig papier zodat deze smelt en tussen de vezels komt.
## Neem een stukje B50 draad, maak één winding rond de pees, bovenaan je boog, en trek het touwtje strak over de pees naar beneden. De overtollige was zal er nu afgehaald worden en je houdt een mooie ronde pees over als resultaat.
# Rek de pees uit door op de nokken van je boog te drukken (voorzichtig). Pas de standhoogte telkens opnieuw aan door de pees verder op te draaien indien nodig.
# Wanneer je de pees opdraait en je merkt dat de pees eigenlijk op zichzelf begint op de draaien omdat er teveel torsie op zit, dan moet je de pees zelf korter maken. Een te sterk opgedraaide pees is een risico om te breken omdat de krachten die door de torsie en de spanning ontstaan extreem hoog zijn.
# Volgens een aantal bronnen (The Archer's Craft, Adrian Eliot Hodgkin, 1951) is het ideaal voor een pees om een Vlaamse pees op te draaien tot je 1 omwinding hebt per inch. Brownell raadt aan om 1 winding in de pees aan te brengen voor elke 2-3" pees. Je kan dit op je pees afmeten. Indien je er over gaat weet je dat je eigenlijk al te ver aan het opdraaien bent.
# De opgegeven lengtes zijn indicatief en er is een marge: iemand die de bundels harder opdraait tijdens het maken zal een kortere pees bekomen. Door de splice iets langer te maken aan beide kanten (bv 5" ipv 4.5"), maak je je pees korter. De splice korter maken dan 4.5" raadt ik zeker af.
# Wanneer je een Vlaamse pees maakt met 3 bundels is het resultaat mooier rond en maakt de pees een beter geluid. De procedure is gelijk, wind de bundel op weg van jou en draai de bundel over de pees naar je toe. Herhaal dit voor elke bundel. [[File:3 Bundels DSC 6517.JPG|300px|center|thumb|Door voor de 3 bundels ook 3 verschillende kleuren te nemen geeft dit niet alleen een mooi resultaat maar is het ook gemakkelijker om te werken. Op deze foto zijn de 3 bundels samengesteld uit: 5x Geel, 3x Zwart+2x Geel en 5x Zwart.]]

=== De serving aanbrengen ===
Breng de serving pas aan op de pees nadat de pees zich gezet heeft en niet meer uitrekt. Je kan eventueel een tijdelijke korte serving aanbrengen op het nokpunt en de pees een tijdje rekken/inschieten. Breng pas nadien de definitieve serving aan. Anders gaat het nokpunt verschuiven en de serving los komen.
Als algemene regel geldt dat de serving 3" boven het nokpunt en 5" onder het nokpunt moet aangebracht worden. Beter is het dat je de meetlat (die waar je de brace height en het nokpunt mee bepaald)op je pees zet. Dan markeer je het het punt op de pees net boven de meetlat (bv met een stift of touwtje en meet je de afstand tot aan de nok. Dan meet je dezelfde afstand van de andere nok richting meetlat en die markeer je ook. De serving breng je dan aan tussen beide punten. Op die manier is de serving mooi in het midden. Dit zou ongeveer zo'n 7-8" moeten zijn.

* Belangrijk om een goede serving te leggen is dat je de draairichtng juist kiest. Ik neem meestal de boog op m'n knieën met de bovenkant aan de linker kant... Ik begin dan aan de bovenkant van de serving en draai de klos onder de pees van me weg en boven de pees naar me toe. Op die manier volgt dit de beweging van mijn hand wanneer ik de pees aantrek/los. Een even goede manier is om onderaan de serving te beginnen maar dan omgekeerd te werken: boven de pees van je weg en onder de pees naar je toe. Dat geeft hetzelfde resultaat.
* De spanning die je op de serving zet is erg belangrijk voor een goed groepement van je pijlen. Zowel te slap (serving komt los) als te strak (bijna een hard stuk) is niet goed. Ideaal is het dat bij het aanbrengen van de serving de klos niet terugspringt bij het opwinden.. dat wil zeggen dat die te strak staat. Experimenteer een beetje tot je met je vingers aanvoelt dat de spanning juist is.

# Breng 1" servingdraad plat op de pees (knoopje) aan en begin de servingdraad over dit stuk te leggen, ongeveer op 6-7" onder het nokpunt. Of begin op een van de punten hierboven beschreven.
# Breng ongeveer een halve inch servingdraad aan en snij dan het resterende stuk (dat op de pees ligt en waarover je de serving aan het leggen bent) af.
# Maak de serving over een afstand van 7" - 9". Hoe minder hoe beter omdat een langere serving een groter gewicht is op je pees. De serving moet voldoende zijn om je pees te beschermen.
## Ideaal zet je je peeshaak (meetstuk) op de pees en markeer je 0.5 cm boven peeshaak (bv stukje draad). Je meet de afstand van dat punt tot aan de nok van je boog, diezelfde afstand meet je af op de onderkant van je pees. (vanaf onderste nokpunt). Op die manier zit je server mooi in het midden van je pees en past je peeshaak steeds mooi op de serving. Dat is nodig om het nokpunt steeks goed te kunnen bepalen.
# Hou op het einde nog een stuk van minimaal 12" serverdraad over en snij het af. De handigen onder ons trekken ongeveer 12" serving draad van de spoel zonder het af te snijden.
# Start de reverse-serving.
## Breng het midden van de servingdraad op de andere kant van de pees aan (Figuur A) en breng een 20-tal windingen aan in de omgekeerde richting dan waarin je de rest van de serving aangebracht hebt. (Figuur B)
## Leg het uiteinde van de serving draad over de pees en op de aangebrachte serving. (Figuur C)
## Begin nu de lus af te winden waarbij je aan de andere kant de serving verlengt, over het stukje uiteinde. (Figuur D)
## Wanneer je alle windingen los gemaakt hebt, heb je nog een lus in je handen. Hou die strak en trek die klein en onder de serving door aan het uiteinde van de servingdraad te trekken. (Figuur E)
## Snij het uitstekende stuk servingdraad af.[[File:Reverse serving.jpg|300px|center]]
# Zorg dat de serving niet extreem strak gewonden is daar dit een oorzaak kan zijn van het breken van de pees.
# Let goed op tijdens het aanbrengen van de serving dat de windingen netjes naast elkaar liggen.

=== Youtube links ===
Tijdens de cursus van de Vlaamse Trainer School (VTS/BLOSO) vermeldde de lesgever/expert in "materiaal" dat er toen in Vlaanderen geen enkele persoon meer was die nog wist hoe dat een echte Vlaamse Pees gemaakt dient te worden. Luc Krols, de auteur van deze website was aanwezig en had zich al een paar jaar verdiept in deze materie. Hij stelde voor om onmiddelijk een demonstratie te geven. Deze demonstratie Vlaamse Pezen maken werd gefilmd door een van de cursisten en op Youtube geplaatst. Hieronder alle stappen:
==== Deel 1: ====
<youtube>CIypBfcodYM</youtube>

==== Deel 2: ====
<youtube>DReDZiZcJrw</youtube>

==== Deel 3: ====
<youtube>8wMylyvCULM</youtube>

==== Deel 4: ====
<youtube>FgIE8ocUpRs</youtube>

=== Enkele voorbeelden ===
Omwille van een aantal parameters zoals brace height, graad van recurve, enz. het bepalen van de lengte van de pees nogal kan varieren zijn hieronder een aantal voorbeelden.
* '''Hoyt Dorado'''
** Lengte boog gemeten via rugzijde: 59"
** DynaFlight 97
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x5 draden Dynaflight97.
*** 5" splice
** 8125
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x6 draden BCY 8125
*** 4.5" splice
** 8910
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve voor 7" brace height, 55" voor 8" brace height.
*** 3x7 draden BCY 8910
*** 4.5" splice
* '''Covert Hunter Border standaard pees'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 65" Recurve
*** STILLE PEES!: 3x 4 draden Fast Flight Plus + 3x 1 draad B55. Dit geeft een heel stille en stabiele pees.
*** 3x 5 draden Fast Flight Plus. Voor mijn tweede pees heb ik 3x6 draden FF+ gebruikt en als lengte 65" Recurve genomen. De dikkere pees schiet heel stabiel en blijft super snel.
*** Oogjes en splice
**** 9" --> 3" --> 4.5" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
**** 8" --> 2.5" --> 4.5" splice
*** 163 cm lang na maken, 169 cm na uitrekken en ingeschoten.
* '''Covert Hunter Border verstevigde pees / lange splice'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 68" Recurve
*** 3x 6 draden Fast Flight Plus.
*** Oogjes en splice
**** Starten voor grote lus/oogje op 10" --> 3" opdraaien --> 7.0" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
*** Ongeveer 75 halve windingen er uit halen en terug extra bij op zetten voor de tweede splice gemaakt wordt.
**** Voor de kleine lus, starten op 9" --> 2.5" opdraaien --> 7.0" splice
*** Afwerken op normale manier. Serving met 0.19 serving draad geeft perfecte nock fit.
* '''Hoyt Buffalo'''
** Lengte op pezenbank: 58" Recurve, 5" splice.
** Volgens video aanbevolen brace height 8.125" ("eight and one eighth").
** 3x5 draden Dynaflight97.
*** Dit geeft als resultaat wanneer de pees net gemaakt is een lengte van 57", na opspannen en oprekken wordt dat 58". Dan inwaxen, opwrijven en inschieten wordt dat 59.25", wat ideaal is voor de Buffalo.
*** Brace heigt is voor het opspannen 9", na aandrukken wordt dat 8.5". Na waxen en inschieten wordt dat exact 8.125".
*** De windingen zijn 2.25 inch van elkaar. Close to perfection.
*** Voor 8125 draad: 3x6, 59" Recurve op pezenbank.
* '''Bickerstaffe longbow:'''
** Lengte boog: 71" (6.5" brace height)
** Lengte op pezenbank: 70" Longbow
* '''Bearpaw Quickstick''': 60" opgegeven lengte
** Lengte op pezenbank: 56" recurve
** 3x5 draden Dynaflight97.
** 3x6 draden BCY-X
* '''Bearpaw Little stick'''
** AMo: 58", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 58.39"
** Lengte van de pees: 54.72"
** Op pezenplank: 54" longbow, 5" splice
** 3x4 B55
* '''Bearpaw Raven: 64"'''
** Lengte op pezenbank: 61" Longbow
** 3x5 dragen Dynaflight97
** eerste oog: 8.5", 3" opdraaien, 4.5" splice, tweede oog 8", 2.5" opdraaien, splice tot strengen in bundels parallel lopen.
* '''Bearpaw Mingo:'''
** Lengte op pezenbank: 45" Recurve
* '''Bearpaw Bearstick, 50#'''
** Opgegeven lengte van boog: 66"
** Gemeten lengte van peesgroeve tot peesgroeve over de achterkant van de boog: 66.5" (L=66.5")
** De peeslengte zou dus 66.5"-3"=63.5" moeten zijn. We hebben geopteerd voor een pees van 64", volgens de "longbow" instellingen.(eerste markering in punt "D"=70").
** Door de spanning bij het opdraaien van de lussen aan te passen en wat harder te maken, wordt de pees iets korter.
** 3x5 strengen Fast Flight Plus.
* '''Bearpaw Kodiak Hunter'''
** AMO: 60", 30#
** lengte boog (peesgroeve tot peesgroeve): 60.875"
** lengte pees: 58.06"
** Lengte op pezenbank: 56" Recurve (57" was net iets te lang voor een brace height van 8".. normaal moet brace height daar 7"-7.5" zijn.
** 3x 5 strengen Dynaflight97 of 3x 6 strengen 8125
** 5" splice
* '''Hoyt 'Rogue''''
** 62" longbow op pezenbank.
** 61" geeft 1 winding per 3". (61.5 zou perfect zijn).
** 3x 5 bundels (Dynaflight97 of XCEL)
* '''Bearpaw Redman 64"'''
** AMO: 64", 45#
** let op, deze boog is 2" langer dan de standaard Redman van Bearpaw.
** lengte pees gemeten: 61".
** Lengte op pezenbank 60", 5" splice
*** 3x 5 Dynaflight97
* '''Bear Kodiak Cub'''
** 44" op pezenbank.
** 3x2 B55
** 3x2 14" padding in lussen (misschien iets te lang, 12" zou beter zijn)
* '''Bearpaw Kiowa'''
** AMO: 52", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 52"
** Lengte van de pees: 49.50"
** Op pezenplank: 47" Recurve, 5" splice
** 3x 6 BCY 8125 of 3x 6 XCel
* '''70" Recurve bow'''
** AMO: 70", 28#
** boog (groeve tot groeve): 67.91"
** pees: 63.39"
** op pezenplank: 63" recurve
** 3x6 8125
* '''Samick Leopard'''
** AMO: 60", 30#
** boog: (groeve tot groeve): 60.23"
** pees: 56.49"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Samick Lightning'''
** AMO: 60", 40#
** boog: (groeve tot groeve): 59.84"
** pees: 54.92"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Raven Safari'''
** Boog: (groeve tot groeve): 59.5"
** AMO: 60"
** Pezenbank: 54" recurve
** 3x5 B55
* '''Paul vV'''
** Pezenbank: 61"
** 3x7 8190
** 4.5" splice
* '''Scythian Horsebow'''
** B55 (3x 5)= 15 draden
** 52" longbow op pezenplank, gemaakt volgens longbow instellingen (pees van 53")
* '''Border Covert Hunter 62”, 35#, 19 inch riser, medium limbs, Hex7.5'''
** 3 strengen van telkens 5 draden fast flight plus (Brownell)
** op de plank gemaakt op 60” recurve

== Eindeloze lus ==
Hieronder een bestand met erg veel informatie over verschillende manieren om pezen te maken, voornamelijk van het type "eindeloze lus".
[[Media:EwPR pezen maken.pdf]]
Het is een eindwerk van een B-trainer.... er staan een aantal erg nuttige tabellen in, sommige van zijn conclusies zijn niet helemaal correct. Toch is het een werk waar erg nuttige zaken in vermeld staan. Filter dus het goede er uit.

Zelf Vlaamse pezen maken

2025-09-05T17:23:29Z

Luc: /* Enkele voorbeelden */

= Zelf pezen maken =
== Enkele beschouwingen in verband met Pezen ==
* De pees is een zeer belangrijk onderdeel van de boog en dient aangepast te zijn aan het type boog.
** Niet elk peesmateriaal is geschikt voor elke boog. Veel moderne materialen die ontwikkeld zijn voor maximale snelheid op compound bogen zijn helemaal niet geschikt en soms zelfs schadelijk voor sommige recurve bogen!
** Verifiëer daarom steeds welk materiaal van peesdraad geschikt is voor je boog. Bij twijfel kies Dacron (B50), een materiaal met nog voldoende elastische rek.
** Het aantal windingen in je pees heeft ook een sterke invloed op de totale elasticiteit: hoe meer windingen hoe meer schok-absorberend een pees is. Voor oudere bogen is het dus best om meer windingen in je pees te hebben. Hier op de pagina wordt één winding per 2-3" aangeraden. Dit is voor bogen die het kunnen verdragen, beschouw dit als een minimum. Een goed gemiddelde is 1 windwing per inch.
** Hoe hoger het aantal draden in je pees, hoe minder elastisch en hoe harder de pees is. Oudere bogen kunnen hier heer gevoelig aan zijn. Let hier goed voor op en volg de richtlijnen van de frabrikant. Vraag hoeveel draden er nodig zijn en welk materiaal aangeraden wordt. Vraag naar de elastic elongation (in %) die het pezenmateriaal dient te hebben. Elke fiber in de pees is een beetje elastisch dus beeld je je in dat elke fiber een veer (mechanisch; niet van een vogel) is die uitgerokken wordt. Wanneer je 1 veer hebt kan je die elastisch ver uittrekken.. Wanneer je 2 veren in parallel hebt zal het straffer aanvoelen kan je minder ver uittrekken enz... beeld je dan in wanneer je 21 veren hebt in parallel, dat het geheel veel minder elastisch zal zijn. Bij een toenemend aantal strengen zal de elastic elongation van de totale pees afnemen.
* De kwaliteit van je pees moet steeds perfect zijn. Bij twijfel vervang je de pees onmiddelijk.
* Hou steeds een ingeschoten reservepees op zak. Neem die mee naar de wedstrijden en hou die op zak tijdens bv. een 3D ronde.
* Wanneer je een accidentele "Dry fire" met een boog gedaan hebt, vervang de pees.. de impact is veel te hard en binnen in de bundels zullen er waarschijnlijk teveel (micro)-scheurtjes aanwezig zijn.. je merkt dit misschien niet direct.. niet twijfelen: direct vervangen.
* Inspecteer regelmatig de kwaliteit van de pees, zeker aan de nokken... de pezen die ik al heb weten stuk gaan waren steeds aan de nokken of middenin op de plaats waar je de pijl nokt.
* Bij het in gebruik nemen van een nieuwe boog, inspecteer je pees na elke reeks pijlen...zeker aan de nokken.
* Bij het inschieten van een nieuwe pees, controleer elke 3-4 pijlen de hoogte van de pees en pas die aan. Schiet niet buiten de range van brace height opgegeven door de fabrikant.
* 'Wax and relax'.. maak er een gewoonte van om elke keer voor het schieten je pees te inspecteren en in te waxen... vooral aan de oogjes, die krijgen het meest te verduren...
* Inspecteer elke keer voor je je boog opspant de staat van de oogjes van je pees.... bij beschadiging of twijfel direct vervangen.
** Opmerking: wanneer je een nieuwe boog hebt controleer dan de afwerking van de tippen zeer goed en kijk na (voelen) of er geen scherpe randjes aan zijn... indien zo laat dan de winkelier het polijsten. Indien het buiten garantie valt, kan je het zelf doen met tandpasta of een mengsel van tandpasta met een super fijn polijstmiddel (Aluminium oxide) in.
* Je ziet in de industrie een tendens om de diameter van de draad om pezen te maken steeds dunner te maken. Je ziet dit omdat er meer feet per lbs op een spoel zit. Dat is logisch want dat geeft betere pezen. In de middeleeuwen wisten ze dat al: toen werd een pees rechtstreeks van de spinrok gemaakt... m.a.w. er werd niet eerst een draad gemaakt die nadien in een pees verwerkt werd. Door rechtstreeks met de dunne vezels te starten kregen ze de beste pezen.
* '''Hoyt en W&W raden af om voor recurves of longbows pezenmateriaal te gebruiken waar Vectran in verwerkt zit'''. Producten zoals 452X, BCY-X enz. waarin vectran verwerkt zit hebben weinig of geen elasticiteit en kan je beter niet gebruiken voor recurve/longbow. Neem voor zulke bogen pezenmateriaal dat minstens 3% elestic elongation heeft zoals Fast Flight Plus, 652 spectra enz.
* TIP: Om een fluisterstille pees te maken vervang je een aantal Fast Flight draden door een B50 of B55 draad. Hierdoor wordt de pees gevoelig stiller. Bv wanneer je normaal 15 draden FastFlight gebruikt, kan je gerust 3 draden vervangen door B50 of B55. De pees wordt door het minder aantal FastFlight draden iets elastischer en dus vriendelijke bij het toeslaan voor je boog; door het toevoegen van de B50/B55 worden trillingen mee geabsorbeerd en is de pees stiller. Ook is het soms raadzaam om extra draden te verwerken in de lussen van de pees en deze zo dikker te maken zodat ze 1) sterker zijn en 2) minder insnijden in de nokken van de boog. Ook, wanneer je een dunne pees hebt, kan je in het gedeelte van de middenserving een aantal extra draden leggen om zo de serving iets dikker te maken.

== Materiaal ==

Traditionele materialen zijn linnen, hennep, andere plantaardige vezels, pees (sinew), zijde en huid (rawhide). Hoewel deze materialen de laatste 35.000 jaar hun dienst bewezen hebben worden ze vandaag de dag niet meer gebruikt. De synthetische vezels zijn veel sterker, duurzamer en vooral, zijn resistent aan water.

* Dacron B50: (sterkte per streng = 22.5 kg. , stretch = 2.6%), een polyester ([http://en.wikipedia.org/wiki/Polyethylene_terephthalate Polyethylene terephthalate (PET)]). Omdat het zo sterk is en omwille van de rekbaarheid wordt Dacron veelal gebruikt op houten en oude bogen. Het is gemakkelijk te onderhouden en houdt verschillende jaren.
[[File:Polyethylene terephthalate.png|400px|center|Structuur van Dacron/PET]]
* Kevlar 7-11 - (sterkte per streng = 31.8 kg. , stretch = 0.8%), ook bekend als Aramide, is een vloeibare polymeer met een hogere densiteit en kleinere diameter dan Dacron, hetgeen resulteert is een grotere snelheid van de pijl. (ongeveer +2 m/s = +6.5 fps sneller). Er zijn een aantal problemen met dit materiaal: 1) door de erg beperkte stretch geeft het een erg hoge belasting op de werparmen van de boog en 2) een Kevlar pees gaat maar een 1000-tal schoten mee voor het breekt omdat het snel slijtage krijgt door het buigen aan de nokken. Zo'n pees breekt snel en meestal zonder (zichtbare) waarschuwing.
[[File:800px-Kevlar chemical structure H-bonds.png|400px|center|Structuur van Kevlar.]]
* Fastflight - (sterkte per streng = 45.5 kg. , stretch = 1.0%), geintroduceerd in de 1990's. Dit is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal, ook bekend als Spectra. Het is een erg glad materiaal dus de serving moet er erg strak op aangebracht worden. Er is speciaal serving materiaal beschikbaar om dit probleem op te lossen. Fastflight is duurzamer dan Kevlar en verslijt gradueel, m.a.w. je kan aan de pees zien dat ze vervangen dient te worden. Een pees is eenvoudig te maken en is niet duur, dus bij twijfel: direct vervangen! In 2006 werd de productie en export van Fastflight producten verboden door de US regering omdat Spectra ook gebruikt kan worden in kogelvrije vesten. Brownell heeft ondertussen een alternatief zoals het Dyneema-gebaseerde Fastflight Plus.

* Fastflight S4 - (sterkte per streng = 73 kg. , stretch = minder dan 1.0%) wordt gemaakt van 50% Fastflight en 50% Vectran waardoor de strengen sterker zijn. Omwille van de hoge sterkte zijn maar de helft van het aantal strengen nodig dan voor een gewone Fastflight pees. Vectran is een vloeibaar kristal polymeer gelijkaardig aan Kevlar. Door het mengen met Fastflight worden de typische slijtage problemen van typische vloeibare kristal polymeren vermeden.

* Dyneema is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal (polyolefin). Het heeft erg gelijkaardige karakteristieken als Fastflight, maar met een beetje meer stretch. Om deze reden verkiezen veel recurve schutters Dyneema en vinden het meer "vergevingsgezind" dan Fastflight. Dyneema D75 (Brownell) heeft een sterkte per streng van 62.5 kg, Dyneema D75 Thin een sterkte van 50 Kg. Dynaflight97 (BCY) zou 10 fps sneller zijn dan fastflight. FastFlight Plus wordt gemaakt van dyneema.[[File:Polyethene monomer.png||center|200px|Structuur van UHMWPE, met n groter dan 100000]]
Dyneema bestaat nog in verschillende versies: SK75, SK78, SK90 en SK99 waar de opeenvolgende nummers volgens de fabrikant een betere kwaliteit zouden zijn. SK75 en SK78 zijn erg gelijkaardig qua eigenschappen, het grootste verschil is creep (creep is het langer worden onder constante hoge belasting). SK75 heeft een beetje creep and SK78 een verwaarloosbare creep. De SK90 variant is, zoals DSM zelf aangeeft, 13% sterker en lichter dan vorige versies van Dyneema. Ook de SK90 vertoont zo goed als geen creep. De code SK is een interne naamgeving van DSM en zou afkomstig zijn van Shish-Kebab: de macromoleculaire structuur die Dyneema aanneemt bij productie en gelijkend op een shish-kebab en die het ook z'n stevige eigenschappen geeft.

* [http://en.wikipedia.org/wiki/Vectran Vectran] is een polymeer gekend voor een hoge sterkte en lage creep. [[File:Molecular structure vectran.png|center|Structuur van Vectran]]

* Gore: deze vezel is gemaakt van expandeerde polytetrafluoretheen, beter bekend onder de merknaam Teflon. Teflon heeft de laagste wrijvingscoëfficient van alle plastics en wordt toegevoegd aan pezenmateriaal om de interne wrijving tussen de vezels te verminderen.
[[File:Polytetrafluoroethylene.png|200px|center|Structuur van Teflon]][[File:PTFE-3D-vdW.png|200px|center|3D structuur van Teflon]]

* Xcel zou de voordelen van Vectran en Dyneema combineren met een stiller en sneller schot als resultaat. (Dit moet nog onafhankelijk bevestigd worden.)
** Eigen experimenten om de sterkte van de XCel draad te testen waren een eye-opener...een paar eenvoudige proeven laat zien dat zo'n draad al bij 36 lbs belasting kan breken!! Extreme voorzichtigheid is geboden bij het gebruik van XCel voor dunne/snelle pezen. 18 dradan is volgens mij het minimum aantal draden voor een boog van >40#.

* 8125 zou voor recurve en longbow het snelste materiaal zijn met de beste trade-off tussen geluid, snelheid, stabiliteit enz. Per draad is de sterkte minder dan Dynaflight, daarom dat 18 strengen aangeraden wordt. De 8125G is een verbeterde versie omdat de 8125 op zich snel slijtage (vezeltjes op pees) vertoont.

* BCY-X zou green creep hebben en erg resistent zijn tegen slijtage en wordt aangeraden voor zowel recurve als compound.
* BCY X-99 zou alle goede eigenschappen van BCY-X hebben en het voordeel hebben om een kleinere diameter te hebben wat bij het goed maken van een pees een kwalitatief betere pees geeft.

=== Overzichtstabel ===

{| border="1" cellpadding="2" align="center" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Product'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Fabrikant'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Sterkte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Vezelsoort'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Flex. Verlies'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Rek'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Creep'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Ft/lb*'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''diam.'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''# strands'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Comments'''
|-
| B50||Brownell||48 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||0.018||10-16 (frabrikant 12-18)||elastic elongation of 10%.
|-
| B55||BCY||40 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16||Gelijkaardig aan Dacron maar betere duurzaamheid
|-
| B500||BCY||40 lbs||polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16 (recurve)||
|-
| B75||Brownell||55 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4200||Allied polyester||||||
|-
| PENN 65||BCY||57 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4300||Allied polyester||||||
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| Fast Flight||Brownell||95 lbs||Spectra||5%||+||++||8700||UHMWPE||||||
|-
| Rampage||Brownell||.... lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 28-32, Recurve 20-22, kruisboog 46-48||Low creep, vervangt Fury
|-
| Rhino||Brownell||122 lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 18-20, Recurve 14-16, kruisboog 26-28||Next Generation D75 – Geschikt voor kruisbogen
|-
| Vantage||Brownell||.... lbs||Blended HMPE and Vectran||...%||...||...||...||HMPE + vectran||||Compound 24-28, recurve 16-20, kruisboog 38-42||Kruisbogen en compound bogen. Omwille van de vectran naar mijn mening niet geschikt voor recurve.
|-
| Fast Flight Plus||Brownell||75 lbs||High Modulus PolyEthelyne (100% HMPE)|| ||+||++|| ||HMPE||0.014||18-20 strands, 14-16 for recurve (Fabrikant: 28-32 Compound, 20-22 recurve, 44-46 kruisboog||Elastic elongation: 3.5%!
|-
| Dyna Flight||BCY||120 lbs||Dyneema||5%||+||++||8900||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 10||BCY||115 lbs||Dyneema 100% SK 78||||||||6700||UHMWPE||||16||
|-
| Fast Flight 2000||Brownell||135 lbs||Spectra 2000||5%||+||+||6750||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 97||BCY||110 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||6700||UHMWPE||0.015||14-16||
|-
| ASB||Angel||110 lbs (?)||Dyneema||4%||+||+||-||UHMWPE||||||
|-
| Angel Majesty||BCY||78 lbs||100% Dyneema||||||||6560||UHMWPE||||16-18 (recurve)||
|-
| D75||Brownell||130 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||7511||UHMWPE||||||
|-
| Astro Flight||Brownell||106 lbs||100% HMPE || || || || ||UHMWPE||||16 recurve|| no creep, 20% sterker
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| 450Plus||BCY||135 lbs||Vectran + Dyneema||8%||-||-||4500||Samengesteld||||12||
|-
| Trophy||BCY||82 lbs||452X gemengd met GORE||||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||
|-
| 452X||BCY||78 lbs||67% SK75 Dyneema, 33% Vectran.||2.5%||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||452X has an elastic elongation of only 2.5%
|-
| 652 Spectra||BCY||90 lbs||Spectra 1000||||-||-||8200||||||18 voor recurve||Hetzelfde materiaal als de originele Fast Flight
|-
| S4||Brownell||160 lbs||Vectran + Spectra||7%||-||-||4020||Samengesteld||||||
|-
| Xcel||Brownell||(?)<50!!!||1/3 Vectran + 2/3 Dyneema SK 75||-||-||-||-||Samengesteld||0.014||22 voor recurve||
|-
| 8125||BCY||95 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% SK65 fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Excellent materiaal, perfecte pezen, sterke vezels||
|-
| 8125G||BCY||>90 lbs; 110-120 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% GORE fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Is slijtvaster dan BCY 8125 omwille van Gore||
|-
| 8190||BCY|| ? lbs; ||100% made from DSM's SK90 Dyneema + x% GORE fiber||-||-||-||-|9500||Samengesteld||0.0105||21 (recurve)||Kleinere diameter geeft hogere snelheid, slijtvaster omwille van Gore
Dunner dan XCEL en veel sterker!
|-
| BCY-X||BCY|| ? lbs; ||83% SK90 Dyneema - 17% Vectran||-||-||-||-|9500||Samengesteld||?||21 (recurve),24 compound||Is nog beter dan 8190! Heel goed pezenmateriaal. Heel geschikt voor compound.
|-
| X-99||BCY|| ? lbs; ||80% SK99 Highest Quality Dyneema - 20% Vectran||-||-||No Creep||-|11000||Samengesteld||?||24 (recurve),28 compound||Alle goede eigenschappen van BCY-X. Vergeleken met BCY-X geeft de kleinere diameter van de draad een groot voordeel; je dient wel 2 tot 4 draden meer te nemen voor je pees. Houd er rekening mee dat het toepassen van te veel spanning schadelijk kan zijn voor sommige boogpeesmaterialen, met name X99. Omdat het een kleinere diameter heeft, heeft het minder spanning nodig dan 452Xtra. Voor X99 wordt niet meer dan 150 lbs aanbevolen. Omwille van vectran niet echt aanbevolen voor recurve.
|-
| Mercury||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|13000||UHMWPE||?||32 (recurve),34 compound||Rondere gladde pees.
|-
| Mercury 2||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|6500||UHMWPE||?||14-16 (compound)||Een dikkere versie van Mercury. Geschikt voor compound en kruisbogen.
|-
| 452Xtra||BCY|| ? lbs; ||67% SK75 Dyneema, 33% + verbeterde Vectran||2.5%||-||-||8800||Samengesteld||||20 - 24 voor Compound||452Xtra zou omwille van de verbeterde Vectran beter bestand zijn tegen slijtage/abrasion
|-
|}

En nog een bestand, ontvangen van BCY, met gegevens van hun pezenmateriaal. [[File:BCY bowstrings breaking strength.pdf]]

=== Vergelijking boog pezen materiaal tussen BCY fibers en Brownell ===
Onderstaande tabel (bron [https://www.bcyfibers.com/BCYvsBrownell.pdf BCY Fibers] [[Media:BCYvsBrownell.pdf|download PDF]]) geeft vergelijkbare pezenmateriaal voor Brownell en BCY fibers.

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Rampage || Mercury
|-
| Vantage || 452 X
|-
| Rhino || Force 10
|-
| Fast Flight + (Plus) || 8125 Dyneema
|-
| Fast Flight (Spectra) || 652 Spectra
|-
| D-75 || Dynaflight 97
|-
| Fury (Discontinued) || 8190F (also Discontinued) Replaced by Mercury
|-
| B50 || B55
|}

En voor serving materiaal:

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Bull Whip || .014 Halo
|-
| Crown ||Halo
|-
| 1D ||3D
|-
| Mini ||2X
|-
| DiamondBack ||62 Braid or 62 XS (Higher Grade)
|-
| DuraGrip ||.007 Halo
|-
| Crossbow ||Crossbow
|-
| #4 Twisted ||400 Nylon
|-
| Fusion 2 Ply ||2X
|-
| Fusion 3 Ply ||3D
|-
| Cable Fix ||1200X
|-
| Braid Fast Flight ||.025 62 XS
|-
| RCT ||Power Grip
|}

== Vlaamse pees ==
Het maken van een Vlaamse pees.

De Vlaamse pees is een fantastisch ontwerp...er komen geen knopen aan te pas om ze te maken... de hele pees, waar toch enorme spanningen op komen te staan wordt bijeengehouden door samengewonden draden.

=== De lengte bepalen. ===
Meet de lengte (L) in inch op de rug van de boog van peesgroeve tot peesgroeve en trek er 4" af voor een recurve (L-4) en 3" er af (L-3) voor een longbow. Dit (L-3 of L-4) wordt de lengte van de pees.

Wanneer je een pees voorhanden hebt van de juiste lengte, meet dan de lengte van de top van de bovenste tot de top van de onderste lus. Trek daar 1" voor af en zet die afstand in als lengte op de pezenbank.

=== Het aantal strengen bepalen die nodig zijn voor je pees ===
* Het aantal draden/strengen per pees is afhankelijk van de sterkte van het materiaal en de kracht van je boog. Als vuistregel zou je kunnen stellen dat je pees 10x-12x de kracht van je boog moet aankunnen.
Bv. voor Dacron D50 (50 pond per streng) en een 40#-50# boog worden 12 strengen aangeraden. Voor 50#-70: 14 strengen, voor 70#-80#: 18 strengen.
* Het aantal draden per pees beïnvloedt ook de totale veerkracht van een pees. Hoe meer draden per pees, hoe harder en minder veerkrachtig de pees wordt. Dit is erg belangrijk om in het oog te houden. Sommige bogen vereisen dat materiaal met een hoge elastische rek gebruikt wordt zoals bv Dacron, echter, wanneer je dan het aantal draden in de pees opvoert, doe je het elastisch effect van de Dacron teniet! Let hiervoor op!

=== Het aantal bundels in je pees ===
Een Vlaamse pees kan je maken met 2, 3 of meer bundels. Verdeel dus het aantal strengen gelijk over het aantal bundels. 3 bundels geeft een mooie ronde pees en is aan te raden omdat die sneller en stiller is. Voor je eerste pees neem je best 2 bundels omdat het dan gemakkelijker is om de stappen te volgen.
Indien mogelijk is 3 bundels zeker aan te bevelen omdat op die manier de bundels beter in elkaar passen (zie tekening hieronder) 7 bundels is nog beter maar moeilijker te maken.. In de middeleeuwen werd een 2-bundelpees (terecht) als minderwaardig beschouwd.
[[File:Bundels 1 2 3 7 19.png|600px|center|thumb|1,2,3,7 en 19 bundels. Op de tekening is het totaal oppervlak van de cirkels gelijk voor elk van de situaties.]]
Let wel, dit is enkel van belang in de lussen en splice...voor het middendeel van de pees, als ze goed gemaakt is, komen alle strengen terug perfect parallel te liggen..dus daar geldt: hoe meer draden per gelijke diameter, hoe beter.

=== Manueel ===
* Opmerking: de getallen hieronder zijn voor recurve en longbow.. Kies de juiste info. Met dank aan Peter om deze data aan te leveren en en de oude formule te corrigeren.
* Neem de gewenste lengte van je pees.
* Tel daar dan nog eens 14.1" (35.8 cm) bij op voor longbow en 15.1" (38.4 cm) voor recurve. Dit is de lengte van je langste streng. Deze waarden zijn bekomen door de lengte van de strengen op de pezenbank in een grafiek uit te zetten t.o.v. de gewenste lengte van de pees. Dit is een lineair verband met als formule= y=x+14.1 (inch) of y=x+35.8 (cm) voor longbow en y=x+15.1 (inch) of y=x+38.4 (cm) voor recurve. [[File:Lengte pees draad 300dpi.png|center|1000px]]
* Snij het gewenste aantal strengen af op deze lengte, plaats ze in een bundel en zorg dat ze allemaal netjes parallel naast elkaar liggen op dezelfde lengte.
* Om een mooi taps toelopen van de pees te bekomen trim je deze strengen. Een streng laat je in de volle lengte, de volgende trim je aan beide zijden door aan beide zijden 1 cm af te knippen. De volgende streng knip je 2 cm aan elke kan er af, enz. tot de laatste streng.
** Je kan ook gewoon elke streng apart vast nemen en de volgende 1 cm onder de eerste plaatsen en zo een bundel vormen. Op deze manier krijg je vanzelf dit taps toelopend effect. Echter, je pees wordt dan iets langer. Om dit te compenseren moet je van al je strengen evenveel cm afsnijden als dat je strengen hebt min 1.
* Zorg dat ze mooi parallel blijven en niet verschuiven.
* De rest van de proceduce is zoals onder beschreven, maar dan zonder pezenbank.

=== Pezenbank (String jig) ===
Een pezenbank is een plankje dat het afmeten en taps doen toelopen van een pees vereenvoudigt. Je kan ook perfect een vlaamse pees maken zonder string jig. Zo'n plankje helpt. Je kan er de lengte van de pees mee varieren door punt D op de pezenbank te verplaatsen en zo de lengte van de windingen langer te maken.[[File:Pezenbank NL 20100703 print.pdf|PDF schema op ware grootte van een pezenbank.]][[File:Pezenbank NL 20100703.jpg|120px|thumb|Schema voor een handige pezenbank.]]

Bij het maken van het pezenplankje, zorg dat de nageltjes, best zonder platte kop en enkel met een verdikking bovenaan, nog minstens 12 mm uitsteken. Tussen 12 mm en 15 mm is goed. Dus nageltjes van ongeveer 25 mm lang en 1.5 mm diameter zijn geschikt.
[[File:Nageltjes 20201009 160902.jpg|120px|center|Nageltjes voor de pezenplank]]

* Instructies:

Stel de plug in op de gewenste lengte van de pees. De bovenste positie is voor een 69" pees voor een recurve boog of 70" voor een longbow. Per positie naar onder wordt de pees 1" korter.

* Engelstalige instructies: [[Media:Vlaamse Pees instructies Engels.pdf| PDF met engelstalige instructies voor het gebruik van de pezenbank.]]

=== Een Vlaamse pees maken: Stap voor stap ===
# Onderstaande procedure legt uit hoe je een Vlaamse pees (Flemish Splice) kan maken. In het voorbeeld wordt een pees gemaakt met 2 bundels. Dit is goed om het process te leren, maar een 2-bundel pees is inferieur aan een 3-bundel pees. Leer de basis techniek en stap zo snel mogelijk over op het maken van een 3-bundel pees.
# Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.[[File:VL Pees DSC 6502.JPG|center|thumb|300px|Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.]][[File:Fast Flight plus.jpeg|center|thumb|300px|3 spoelen Fast Flight Plus. Wanneer je een pees met 3 bundels wil maken, gebruik je best verschillende kleuren zodat je altijd goed weet met welke bundel je bezig bent.]]
# Stel de string jig in op de juiste lengte.
# Knoop de draad vast aan punt A op de string jig.[[File:VP Pees DSC 6503.JPG|center|thumb|300px|Knoop de draad vast aan punt A. Cassandra haar fijne vingers komen hier heel goed van pas.]]
# Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E[[File:VP Pees DSC 6505.JPG|center|thumb|300px|Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E]][[File:FFP string jig.jpeg|center|thumb|300px|In dit voorbeeld, 5 draden per bundel.]]
# De tweede winding start je in punt A': het tweede nageltje op de pezenbank onder punt A.
# Herhaal dit tot je het gewenst aantal draden hebt.[[File:VP Pees DSC 6506.JPG|center|thumb|300px|Bepaal en tel zorgvuldig het aantal draden in je bundel.]]
# De laatste draad breng je terug naar punt A (bovenaan) en span je strak over punt B.
## Zorg dat de verschillende windingen mooi naast elkaar liggen en elkaar niet overlappen.. dat maakt het nadien gemakkelijker om de strengen parallel te houden.
# Hou de bundels op hun plaats en snij met een scherp mes of schaar de draden in het midden tussen de nageltjes door.[[File:VP Pees DSC 6508.JPG|center|thumb|300px|Snij met een scherp mes de draden door.]]
# Zet aan beide uiteinden 10" goed in de was. Zorg ervoor dat de strengen mooi parallel gestrekt liggen voor je tweede kant in de was zet. Zowel commerieel beschikbare was als natuurlijke bijenwas zijn erg geschikt. [[File:FFP wax strand.jpeg|center|thumb|300px|Zet de uiteinden goed in de was zodat de draden goed samen kleven. Dit werkt gemakkelijker. De was in het voorbeeld is natuurlijke bijenwas met hars. Het recept hiervoor staat ook op deze site.]]
# Herhaal stap 1-9 voor de andere bundel(s)[[File:FFP wax three strands.jpeg|center|thumb|300px|Doe dit voor alle bundels.]]
# Plaats een wasknijper op elke bundel net boven het deel dat je in de was gezet hebt.
## Je zou kunnen overwegen, vooral dan voor pezen met een klein aantal draden, om de pees aan de nokken iets dikker te maken (=padding). Hiervoor kan je in de lussen extra draden inwerken. Je kan hier B50 voor gebruiken of hetzelfde materiaal als je voor je pees gebruikt. Leg de extra draden samen met de bundels en zorg dat ze 1) aan de kant van de tapering korter zijn dan je andere draden en 2) dat je aan de kant van je pees ook een tapering inbouwt rond de 11" (longbow) of 12" (recurve).
# Meet 8" af op de bundels. 9" voor een recurve. Dit wordt de eerste lus van de pees. Maak deze ruim genoeg zodat je deze over de boog kan schuiven.
## Longbow:
### Bovenste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 7½” van einde, draai 2” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
## Recurve:
### Bovenste lus: meet 9” van einde, draai 3½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
# Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger met het langste stuk naar links, en het uiteinde (het deel dat je gaat opdraaien) naar rechts.[[File:VP Pees DSC 6512.JPG|center|thumb|300px|Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger en draai een stukje (1-1.5 cm) op.]]
# Leg de bundels naast elkaar en hou ze tussen duim en wijsvinger van je linker hand. Begin met de bundel die het verst van je verwijderd is.
# Draai een stukje (1.5 cm) van de eerste bundel op. Draai weg van jou (draai met duim en wijsvinger van je rechterhand de kabel op) totdat je voelt dat de bundel strak opgedraaid is. Het is belangrijk dat je dit vrij strak doet. Wanneer je dit stuk vrij strak doet, past de pees gemakkelijk in de nokgroeve van je boog. Draai niet een te lang stuk van een van de bundels op: 1 cm tot 1.5 cm is perfect en hou de spanning in de bundel.[[File:Pees maken opdraaien DSC 8410.png|center|thumb|300px|Draai eerst (1) een bundel op, weg van jou en draai dan de hele bundel in een tweede stap (2) over de andere bundels naar je toe. Dit is een voorbeeld van een pees met 3 bundels.]]
# Plooi dan de opgedraaide bundel strak over de andere bundel naar je toe en klem deze tussen duim en wijsvingers van je linker hand. Zorg er voor dat de bundel tijdens het wisselen niet los draait. Hou de spanning in de bundel terwijl je die over de pees naar je toe brengt. Met wat oefening slaag je er in om met je ringvinger en middenvingen van je rechterhand de andere bundel(s) strak te houden wanneer je met je duim en wijsvinger van je rechterhand de opgedraaide bundel naar je toe haalt.
# Herhaal stap 13 en 14 voor de andere bundel(s) en blijf dit doen todat je (2-2.5" longbow / 3.5" recurve; zie boven) inch gemaakt hebt. Zorg dat dit over je boog past zodat je die een 6-10 tal inch over je boog kan schuiven zodat je de pees gemakkelijk op de boog kan aanbrengen.
# Plooi dit stuk dubbel en breng de bundels van dezelfde kleur bij elkaar. Zorg dat de spanning op de bungel behouden blijft, dit zorgt ervoor dat het gevlochten deel vast blijft zitten.
# Zorg dat de strengen mooi parallel naast elkaar liggen en bevestig met een wasknijper alle strengen samen voor je de lus sluit en aan de splice begint. Dit is nodig voor later. (zie verder). Je hebt nu voor een pees met 2 bundels in totaal 3 wasknijpers aan een uiteinde.
# Voer nu hetzelfde proces van stap 12-14 tot je 4.5 inch gemaakt hebt om de eerste splice te vormen. Draai de strengen vrij strak op, het is de kracht in deze winding die de pees mee bijeen houdt. Controleer dat de lus mooi taps versmalt naar binnen toe.[[File:VP Pees DSC 6513.JPG|center|thumb|300px|Werkt het deel onder de lus (zo'n 4.5 inch) af.]][[File:FFP finished splice.jpeg|center|thumb|300px|Een afgewerkte 3 bundel splice.]]
# Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel (eerste splice) zodat dit niet kan afrollen.[[File:VP Pees DSC 6516.JPG|center|thumb|300px|Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel zodat dit niet kan afrollen.]]
# Zorg dat beide bundels evenwijdig liggen naast elkaar, even lang zijn en niet verward zitten. Wanneer een van de bundels nog getorst is, zullen de strengen niet mooi in elkaar passen wanneer je de pees opdraait.. Door het mooi parallel leggen van de strengen in de bundels krijg je tijdens het opdraaien een mooi ronde pees.
## Omdat tijdens het vormen van een lus de bundels getwist worden en omdat voor de tweede lus het uiteinde vast is, zullen tijdens dit proces de bungels getorst geraken. Dit is nadelig omdat je dan voor de pees (middenstuk) kabels rond elkaar moet draaien ipv dunne vezels. Een oplossing hiervoor is om tijdens het maken van de bovenste lus de onderkant samengeklemd te houden. De kabels onder de lus zullen dan opgedraaid zijn. De reden dat we de onderkant (andere kant dan waar we de lus aan het vormen zijn) vast hebben gemaakt met bv een wasspeld is dat we nu zorgvuldig kunnen tellen hoeveel keer we de bundels moeten draaien om alle torsie er uit te halen. Wanneer alle torie uit een bundel uit is, ga dan verder in dezelfde richting en draai hetzelfde aantal windingen verder op zodat de bundel terug opgedraaid wordt. Meestal zal dit rond de 30-35 windingen liggen. Voor dunnere pezen kan dit gemakkelijk oplopen tot 60 volledige windingen. Wanneer we dan de tweede lus gaan vormen zal tijdens het twisten van de bundels deze torsie langzaam terug gecompenseerd worden zodat wanneer de lus af is alle vezels mooi parallel liggen. Dit is een erg belangrijke stap om een mooi ronde pees te bekomen. Hou dus tijdens het maken van de tweede lus de torsie in de bundels goed in het oog en stop wanneer alle torsie uit de bundels uit is.
## Vooral wanneer je met 3 kleuren werkt, is het wenselijk en vaak ook erg mooi dat de 3 kleuren bij het opdraaien van de pees (zie verder) ook mooi naast elkaar in de pees zullen liggen. Echter, omdat voor een optimaal resultaat de strengen in de bundels parallel moeten liggen in dus niet getorst mogen zijn, zullen de strengen met elkaar mengen wanneer de pees opgedraaid wordt waardoor je niet een perfect resultaat bekomt. De splice boven en onder aan de pees zorgt wel voor een aanzet, maar dat is niet voldoende. Om dit te verhelpen kan je de bundels apart over de hele lengte in de was zetten voor je de pees opdraait.. op die manier beginnen de bundels bij elkaar en is de kan groter dat ze ook in de uiteindelijke pees mooi naast elkaar zullen liggen.
# Maak nu de tweede lus door stap 11-18 te herhalen. Deze lus (onderkant van de boog) mag kleiner zijn: Longbow: 7.5" afmeten, 2" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken. Recurve: 8" afmeten, 2.5" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken.
# Alhoewel ideaal het aantal windingen in de tweede splice exact even veel is als in in de eerste, is dit in de praktijk niet altijd even gemakkelijk. Na het "afdraaien" en "verder draaien" van de bundels kan je best tegen het einde van de splice goed in 't oog houden wanneer je strengen terug mooi afgewonden zijn en terug parallel liggen. Hoe beter je dit lukt, hoe mooier rond je pees zal zijn.
# Het loont zeker de moeite om na het maken van het eerste oog en plice om:
## Het aantal windingen te tellen die nodig zijn om de strengen in de bundels parallel te krijgen.
## Per bundel, de strengen van elkaar los te maken, netjes parallel te leggen en terug in de was te zetten. Als je met verschillende kleuren werkt kan je hier heel de bundel in de was zetten.
## Het aantal extra windingen aanbrengen in elke bundel
## Tweede oog/splice maken... en stoppen met het verlengen van de splice wanneer je ziet dat de bundels parallel zijn.
# Zorg dat de strengen niet verward zitten en mooi even lang en evenwijdig aan elkaar zijn voor je deze op de boog aanbrengt.[[File:VP Pees DSC 6515.JPG|center|thumb|300px|Door rechtstaand te werken is het gemakkelijk om te zorgen dat de strengen niet verward geraken.]]
# BELANGRIJK: controleer dubbel dat je zeker bent dat je de splice in de juiste richting hebt opgedraaid. De reden is namelijk dat wanneer je het maken van de splice in de verdeerde richting doet dat deze op het moment dat je die op je boog opspant zich volledig los trekt. Je houdt dan enkel de lussen nog over en die zijn onvoldoende om de pees veilig op de boog te houden. Dit is uiteraard gevaarlijk voor je boog. Controleer dit dus vooraf zowel visueel als door de pees tussen je duimen op te spannen.
# Schuif de grootste lus over de bovenkant van de boog op de lat.
# Draai de onderkant van de pees TEGENWIJZERSZIN op totdat je de pees voldoende hebt ingekort en voldoende windingen per inch hebt bekomen. Hou de pees goed strak wanneer je dit doet.. dit zorgt voor een gelijkmatige winding. Eén winding per 2-3" pees is ideaal.
## Let hier goed op: wanneer de pees zich afwind wanneer je de pees op de boog zet, wil dit zeggen dat je de splice in de verkeerde richting opgedraaid hebt (alterneren bundel van de wegdraaien en nadien bundel over de pees naar je toe brengen).
## Je kan dus best, nadat je een aantal windingen in de pees hebt aangebracht, zelf wat kracht op de pees zetten om te zien hoe die zich gedraagd. Wanneer de splices zichzelf strakker trekken, heb je het goed gedaan.[[File:FFP on bow.jpeg|center|thumb|300px|De pees voor de eerste keer op de boog. Ze dient nu nog ingewaxt te worden en uitgerokken.]]
# Span de pees op je boog en breng was aan. Wrijf de was uit met een stukje leder of stevig papier zodat deze smelt en tussen de vezels komt.
## Neem een stukje B50 draad, maak één winding rond de pees, bovenaan je boog, en trek het touwtje strak over de pees naar beneden. De overtollige was zal er nu afgehaald worden en je houdt een mooie ronde pees over als resultaat.
# Rek de pees uit door op de nokken van je boog te drukken (voorzichtig). Pas de standhoogte telkens opnieuw aan door de pees verder op te draaien indien nodig.
# Wanneer je de pees opdraait en je merkt dat de pees eigenlijk op zichzelf begint op de draaien omdat er teveel torsie op zit, dan moet je de pees zelf korter maken. Een te sterk opgedraaide pees is een risico om te breken omdat de krachten die door de torsie en de spanning ontstaan extreem hoog zijn.
# Volgens een aantal bronnen (The Archer's Craft, Adrian Eliot Hodgkin, 1951) is het ideaal voor een pees om een Vlaamse pees op te draaien tot je 1 omwinding hebt per inch. Brownell raadt aan om 1 winding in de pees aan te brengen voor elke 2-3" pees. Je kan dit op je pees afmeten. Indien je er over gaat weet je dat je eigenlijk al te ver aan het opdraaien bent.
# De opgegeven lengtes zijn indicatief en er is een marge: iemand die de bundels harder opdraait tijdens het maken zal een kortere pees bekomen. Door de splice iets langer te maken aan beide kanten (bv 5" ipv 4.5"), maak je je pees korter. De splice korter maken dan 4.5" raadt ik zeker af.
# Wanneer je een Vlaamse pees maakt met 3 bundels is het resultaat mooier rond en maakt de pees een beter geluid. De procedure is gelijk, wind de bundel op weg van jou en draai de bundel over de pees naar je toe. Herhaal dit voor elke bundel. [[File:3 Bundels DSC 6517.JPG|300px|center|thumb|Door voor de 3 bundels ook 3 verschillende kleuren te nemen geeft dit niet alleen een mooi resultaat maar is het ook gemakkelijker om te werken. Op deze foto zijn de 3 bundels samengesteld uit: 5x Geel, 3x Zwart+2x Geel en 5x Zwart.]]

=== De serving aanbrengen ===
Breng de serving pas aan op de pees nadat de pees zich gezet heeft en niet meer uitrekt. Je kan eventueel een tijdelijke korte serving aanbrengen op het nokpunt en de pees een tijdje rekken/inschieten. Breng pas nadien de definitieve serving aan. Anders gaat het nokpunt verschuiven en de serving los komen.
Als algemene regel geldt dat de serving 3" boven het nokpunt en 5" onder het nokpunt moet aangebracht worden. Beter is het dat je de meetlat (die waar je de brace height en het nokpunt mee bepaald)op je pees zet. Dan markeer je het het punt op de pees net boven de meetlat (bv met een stift of touwtje en meet je de afstand tot aan de nok. Dan meet je dezelfde afstand van de andere nok richting meetlat en die markeer je ook. De serving breng je dan aan tussen beide punten. Op die manier is de serving mooi in het midden. Dit zou ongeveer zo'n 7-8" moeten zijn.

* Belangrijk om een goede serving te leggen is dat je de draairichtng juist kiest. Ik neem meestal de boog op m'n knieën met de bovenkant aan de linker kant... Ik begin dan aan de bovenkant van de serving en draai de klos onder de pees van me weg en boven de pees naar me toe. Op die manier volgt dit de beweging van mijn hand wanneer ik de pees aantrek/los. Een even goede manier is om onderaan de serving te beginnen maar dan omgekeerd te werken: boven de pees van je weg en onder de pees naar je toe. Dat geeft hetzelfde resultaat.
* De spanning die je op de serving zet is erg belangrijk voor een goed groepement van je pijlen. Zowel te slap (serving komt los) als te strak (bijna een hard stuk) is niet goed. Ideaal is het dat bij het aanbrengen van de serving de klos niet terugspringt bij het opwinden.. dat wil zeggen dat die te strak staat. Experimenteer een beetje tot je met je vingers aanvoelt dat de spanning juist is.

# Breng 1" servingdraad plat op de pees (knoopje) aan en begin de servingdraad over dit stuk te leggen, ongeveer op 6-7" onder het nokpunt. Of begin op een van de punten hierboven beschreven.
# Breng ongeveer een halve inch servingdraad aan en snij dan het resterende stuk (dat op de pees ligt en waarover je de serving aan het leggen bent) af.
# Maak de serving over een afstand van 7" - 9". Hoe minder hoe beter omdat een langere serving een groter gewicht is op je pees. De serving moet voldoende zijn om je pees te beschermen.
## Ideaal zet je je peeshaak (meetstuk) op de pees en markeer je 0.5 cm boven peeshaak (bv stukje draad). Je meet de afstand van dat punt tot aan de nok van je boog, diezelfde afstand meet je af op de onderkant van je pees. (vanaf onderste nokpunt). Op die manier zit je server mooi in het midden van je pees en past je peeshaak steeds mooi op de serving. Dat is nodig om het nokpunt steeks goed te kunnen bepalen.
# Hou op het einde nog een stuk van minimaal 12" serverdraad over en snij het af. De handigen onder ons trekken ongeveer 12" serving draad van de spoel zonder het af te snijden.
# Start de reverse-serving.
## Breng het midden van de servingdraad op de andere kant van de pees aan (Figuur A) en breng een 20-tal windingen aan in de omgekeerde richting dan waarin je de rest van de serving aangebracht hebt. (Figuur B)
## Leg het uiteinde van de serving draad over de pees en op de aangebrachte serving. (Figuur C)
## Begin nu de lus af te winden waarbij je aan de andere kant de serving verlengt, over het stukje uiteinde. (Figuur D)
## Wanneer je alle windingen los gemaakt hebt, heb je nog een lus in je handen. Hou die strak en trek die klein en onder de serving door aan het uiteinde van de servingdraad te trekken. (Figuur E)
## Snij het uitstekende stuk servingdraad af.[[File:Reverse serving.jpg|300px|center]]
# Zorg dat de serving niet extreem strak gewonden is daar dit een oorzaak kan zijn van het breken van de pees.
# Let goed op tijdens het aanbrengen van de serving dat de windingen netjes naast elkaar liggen.

=== Youtube links ===
Tijdens de cursus van de Vlaamse Trainer School (VTS/BLOSO) vermeldde de lesgever/expert in "materiaal" dat er toen in Vlaanderen geen enkele persoon meer was die nog wist hoe dat een echte Vlaamse Pees gemaakt dient te worden. Luc Krols, de auteur van deze website was aanwezig en had zich al een paar jaar verdiept in deze materie. Hij stelde voor om onmiddelijk een demonstratie te geven. Deze demonstratie Vlaamse Pezen maken werd gefilmd door een van de cursisten en op Youtube geplaatst. Hieronder alle stappen:
==== Deel 1: ====
<youtube>CIypBfcodYM</youtube>

==== Deel 2: ====
<youtube>DReDZiZcJrw</youtube>

==== Deel 3: ====
<youtube>8wMylyvCULM</youtube>

==== Deel 4: ====
<youtube>FgIE8ocUpRs</youtube>

=== Enkele voorbeelden ===
Omwille van een aantal parameters zoals brace height, graad van recurve, enz. het bepalen van de lengte van de pees nogal kan varieren zijn hieronder een aantal voorbeelden.
* '''Hoyt Dorado'''
** Lengte boog gemeten via rugzijde: 59"
** DynaFlight 97
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x5 draden Dynaflight97.
*** 5" splice
** 8125
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x6 draden BCY 8125
*** 4.5" splice
** 8910
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve voor 7" brace height, 55" voor 8" brace height.
*** 3x7 draden BCY 8910
*** 4.5" splice
* '''Covert Hunter Border standaard pees'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 65" Recurve
*** STILLE PEES!: 3x 4 draden Fast Flight Plus + 3x 1 draad B55. Dit geeft een heel stille en stabiele pees.
*** 3x 5 draden Fast Flight Plus. Voor mijn tweede pees heb ik 3x6 draden FF+ gebruikt en als lengte 65" Recurve genomen. De dikkere pees schiet heel stabiel en blijft super snel.
*** Oogjes en splice
**** 9" --> 3" --> 4.5" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
**** 8" --> 2.5" --> 4.5" splice
*** 163 cm lang na maken, 169 cm na uitrekken en ingeschoten.
* '''Covert Hunter Border verstevigde pees / lange splice'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 68" Recurve
*** 3x 6 draden Fast Flight Plus.
*** Oogjes en splice
**** Starten voor grote lus/oogje op 10" --> 3" opdraaien --> 7.0" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
*** Ongeveer 75 halve windingen er uit halen en terug extra bij op zetten voor de tweede splice gemaakt wordt.
**** Voor de kleine lus, starten op 9" --> 2.5" opdraaien --> 7.0" splice
*** Afwerken op normale manier. Serving met 0.19 serving draad geeft perfecte nock fit.
* '''Hoyt Buffalo'''
** Lengte op pezenbank: 58" Recurve, 5" splice.
** Volgens video aanbevolen brace height 8.125" ("eight and one eighth").
** 3x5 draden Dynaflight97.
*** Dit geeft als resultaat wanneer de pees net gemaakt is een lengte van 57", na opspannen en oprekken wordt dat 58". Dan inwaxen, opwrijven en inschieten wordt dat 59.25", wat ideaal is voor de Buffalo.
*** Brace heigt is voor het opspannen 9", na aandrukken wordt dat 8.5". Na waxen en inschieten wordt dat exact 8.125".
*** De windingen zijn 2.25 inch van elkaar. Close to perfection.
*** Voor 8125 draad: 3x6, 59" Recurve op pezenbank.
* '''Bickerstaffe longbow:'''
** Lengte boog: 71" (6.5" brace height)
** Lengte op pezenbank: 70" Longbow
* '''Bearpaw Quickstick''': 60" opgegeven lengte
** Lengte op pezenbank: 56" recurve
** 3x5 draden Dynaflight97.
** 3x6 draden BCY-X
* '''Bearpaw Little stick'''
** AMo: 58", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 58.39"
** Lengte van de pees: 54.72"
** Op pezenplank: 54" longbow, 5" splice
** 3x4 B55
* '''Bearpaw Raven: 64"'''
** Lengte op pezenbank: 61" Longbow
** 3x5 dragen Dynaflight97
** eerste oog: 8.5", 3" opdraaien, 4.5" splice, tweede oog 8", 2.5" opdraaien, splice tot strengen in bundels parallel lopen.
* '''Bearpaw Mingo:'''
** Lengte op pezenbank: 45" Recurve
* '''Bearpaw Bearstick, 50#'''
** Opgegeven lengte van boog: 66"
** Gemeten lengte van peesgroeve tot peesgroeve over de achterkant van de boog: 66.5" (L=66.5")
** De peeslengte zou dus 66.5"-3"=63.5" moeten zijn. We hebben geopteerd voor een pees van 64", volgens de "longbow" instellingen.(eerste markering in punt "D"=70").
** Door de spanning bij het opdraaien van de lussen aan te passen en wat harder te maken, wordt de pees iets korter.
** 3x5 strengen Fast Flight Plus.
* '''Bearpaw Kodiak Hunter'''
** AMO: 60", 30#
** lengte boog (peesgroeve tot peesgroeve): 60.875"
** lengte pees: 58.06"
** Lengte op pezenbank: 56" Recurve (57" was net iets te lang voor een brace height van 8".. normaal moet brace height daar 7"-7.5" zijn.
** 3x 5 strengen Dynaflight97 of 3x 6 strengen 8125
** 5" splice
* '''Hoyt 'Rogue''''
** 62" longbow op pezenbank.
** 61" geeft 1 winding per 3". (61.5 zou perfect zijn).
** 3x 5 bundels (Dynaflight97 of XCEL)
* '''Bearpaw Redman 64"'''
** AMO: 64", 45#
** let op, deze boog is 2" langer dan de standaard Redman van Bearpaw.
** lengte pees gemeten: 61".
** Lengte op pezenbank 60", 5" splice
*** 3x 5 Dynaflight97
* '''Bear Kodiak Cub'''
** 44" op pezenbank.
** 3x2 B55
** 3x2 14" padding in lussen (misschien iets te lang, 12" zou beter zijn)
* '''Bearpaw Kiowa'''
** AMO: 52", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 52"
** Lengte van de pees: 49.50"
** Op pezenplank: 47" Recurve, 5" splice
** 3x 6 BCY 8125 of 3x 6 XCel
* '''70" Recurve bow'''
** AMO: 70", 28#
** boog (groeve tot groeve): 67.91"
** pees: 63.39"
** op pezenplank: 63" recurve
** 3x6 8125
* '''Samick Leopard'''
** AMO: 60", 30#
** boog: (groeve tot groeve): 60.23"
** pees: 56.49"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Samick Lightning'''
** AMO: 60", 40#
** boog: (groeve tot groeve): 59.84"
** pees: 54.92"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Raven Safari'''
** Boog: (groeve tot groeve): 59.5"
** AMO: 60"
** Pezenbank: 54" recurve
** 3x5 B55
* '''Paul vV'''
** Pezenbank: 61"
** 3x7 8190
** 4.5" splice
* '''Scythian Horsebow'''
** B55 (3x 5)= 15 draden
** 52" longbow op pezenplank, gemaakt volgens longbow instellingen (pees van 53")
* '''Border Covert Hunter 62”, 35#, 19 inch riser, medium limbs, Hex7.5'''
** 3 strengen van telkens 5 draden fast flight plus (Brownell)
** op de plank gemaakt op 60” recurve

== Eindeloze lus ==
Hieronder een bestand met erg veel informatie over verschillende manieren om pezen te maken, voornamelijk van het type "eindeloze lus".
[[Media:EwPR pezen maken.pdf]]
Het is een eindwerk van een B-trainer.... er staan een aantal erg nuttige tabellen in, sommige van zijn conclusies zijn niet helemaal correct. Toch is het een werk waar erg nuttige zaken in vermeld staan. Filter dus het goede er uit.

Zelf Vlaamse pezen maken

2025-09-05T17:21:36Z

Luc: /* Enkele voorbeelden */

= Zelf pezen maken =
== Enkele beschouwingen in verband met Pezen ==
* De pees is een zeer belangrijk onderdeel van de boog en dient aangepast te zijn aan het type boog.
** Niet elk peesmateriaal is geschikt voor elke boog. Veel moderne materialen die ontwikkeld zijn voor maximale snelheid op compound bogen zijn helemaal niet geschikt en soms zelfs schadelijk voor sommige recurve bogen!
** Verifiëer daarom steeds welk materiaal van peesdraad geschikt is voor je boog. Bij twijfel kies Dacron (B50), een materiaal met nog voldoende elastische rek.
** Het aantal windingen in je pees heeft ook een sterke invloed op de totale elasticiteit: hoe meer windingen hoe meer schok-absorberend een pees is. Voor oudere bogen is het dus best om meer windingen in je pees te hebben. Hier op de pagina wordt één winding per 2-3" aangeraden. Dit is voor bogen die het kunnen verdragen, beschouw dit als een minimum. Een goed gemiddelde is 1 windwing per inch.
** Hoe hoger het aantal draden in je pees, hoe minder elastisch en hoe harder de pees is. Oudere bogen kunnen hier heer gevoelig aan zijn. Let hier goed voor op en volg de richtlijnen van de frabrikant. Vraag hoeveel draden er nodig zijn en welk materiaal aangeraden wordt. Vraag naar de elastic elongation (in %) die het pezenmateriaal dient te hebben. Elke fiber in de pees is een beetje elastisch dus beeld je je in dat elke fiber een veer (mechanisch; niet van een vogel) is die uitgerokken wordt. Wanneer je 1 veer hebt kan je die elastisch ver uittrekken.. Wanneer je 2 veren in parallel hebt zal het straffer aanvoelen kan je minder ver uittrekken enz... beeld je dan in wanneer je 21 veren hebt in parallel, dat het geheel veel minder elastisch zal zijn. Bij een toenemend aantal strengen zal de elastic elongation van de totale pees afnemen.
* De kwaliteit van je pees moet steeds perfect zijn. Bij twijfel vervang je de pees onmiddelijk.
* Hou steeds een ingeschoten reservepees op zak. Neem die mee naar de wedstrijden en hou die op zak tijdens bv. een 3D ronde.
* Wanneer je een accidentele "Dry fire" met een boog gedaan hebt, vervang de pees.. de impact is veel te hard en binnen in de bundels zullen er waarschijnlijk teveel (micro)-scheurtjes aanwezig zijn.. je merkt dit misschien niet direct.. niet twijfelen: direct vervangen.
* Inspecteer regelmatig de kwaliteit van de pees, zeker aan de nokken... de pezen die ik al heb weten stuk gaan waren steeds aan de nokken of middenin op de plaats waar je de pijl nokt.
* Bij het in gebruik nemen van een nieuwe boog, inspecteer je pees na elke reeks pijlen...zeker aan de nokken.
* Bij het inschieten van een nieuwe pees, controleer elke 3-4 pijlen de hoogte van de pees en pas die aan. Schiet niet buiten de range van brace height opgegeven door de fabrikant.
* 'Wax and relax'.. maak er een gewoonte van om elke keer voor het schieten je pees te inspecteren en in te waxen... vooral aan de oogjes, die krijgen het meest te verduren...
* Inspecteer elke keer voor je je boog opspant de staat van de oogjes van je pees.... bij beschadiging of twijfel direct vervangen.
** Opmerking: wanneer je een nieuwe boog hebt controleer dan de afwerking van de tippen zeer goed en kijk na (voelen) of er geen scherpe randjes aan zijn... indien zo laat dan de winkelier het polijsten. Indien het buiten garantie valt, kan je het zelf doen met tandpasta of een mengsel van tandpasta met een super fijn polijstmiddel (Aluminium oxide) in.
* Je ziet in de industrie een tendens om de diameter van de draad om pezen te maken steeds dunner te maken. Je ziet dit omdat er meer feet per lbs op een spoel zit. Dat is logisch want dat geeft betere pezen. In de middeleeuwen wisten ze dat al: toen werd een pees rechtstreeks van de spinrok gemaakt... m.a.w. er werd niet eerst een draad gemaakt die nadien in een pees verwerkt werd. Door rechtstreeks met de dunne vezels te starten kregen ze de beste pezen.
* '''Hoyt en W&W raden af om voor recurves of longbows pezenmateriaal te gebruiken waar Vectran in verwerkt zit'''. Producten zoals 452X, BCY-X enz. waarin vectran verwerkt zit hebben weinig of geen elasticiteit en kan je beter niet gebruiken voor recurve/longbow. Neem voor zulke bogen pezenmateriaal dat minstens 3% elestic elongation heeft zoals Fast Flight Plus, 652 spectra enz.
* TIP: Om een fluisterstille pees te maken vervang je een aantal Fast Flight draden door een B50 of B55 draad. Hierdoor wordt de pees gevoelig stiller. Bv wanneer je normaal 15 draden FastFlight gebruikt, kan je gerust 3 draden vervangen door B50 of B55. De pees wordt door het minder aantal FastFlight draden iets elastischer en dus vriendelijke bij het toeslaan voor je boog; door het toevoegen van de B50/B55 worden trillingen mee geabsorbeerd en is de pees stiller. Ook is het soms raadzaam om extra draden te verwerken in de lussen van de pees en deze zo dikker te maken zodat ze 1) sterker zijn en 2) minder insnijden in de nokken van de boog. Ook, wanneer je een dunne pees hebt, kan je in het gedeelte van de middenserving een aantal extra draden leggen om zo de serving iets dikker te maken.

== Materiaal ==

Traditionele materialen zijn linnen, hennep, andere plantaardige vezels, pees (sinew), zijde en huid (rawhide). Hoewel deze materialen de laatste 35.000 jaar hun dienst bewezen hebben worden ze vandaag de dag niet meer gebruikt. De synthetische vezels zijn veel sterker, duurzamer en vooral, zijn resistent aan water.

* Dacron B50: (sterkte per streng = 22.5 kg. , stretch = 2.6%), een polyester ([http://en.wikipedia.org/wiki/Polyethylene_terephthalate Polyethylene terephthalate (PET)]). Omdat het zo sterk is en omwille van de rekbaarheid wordt Dacron veelal gebruikt op houten en oude bogen. Het is gemakkelijk te onderhouden en houdt verschillende jaren.
[[File:Polyethylene terephthalate.png|400px|center|Structuur van Dacron/PET]]
* Kevlar 7-11 - (sterkte per streng = 31.8 kg. , stretch = 0.8%), ook bekend als Aramide, is een vloeibare polymeer met een hogere densiteit en kleinere diameter dan Dacron, hetgeen resulteert is een grotere snelheid van de pijl. (ongeveer +2 m/s = +6.5 fps sneller). Er zijn een aantal problemen met dit materiaal: 1) door de erg beperkte stretch geeft het een erg hoge belasting op de werparmen van de boog en 2) een Kevlar pees gaat maar een 1000-tal schoten mee voor het breekt omdat het snel slijtage krijgt door het buigen aan de nokken. Zo'n pees breekt snel en meestal zonder (zichtbare) waarschuwing.
[[File:800px-Kevlar chemical structure H-bonds.png|400px|center|Structuur van Kevlar.]]
* Fastflight - (sterkte per streng = 45.5 kg. , stretch = 1.0%), geintroduceerd in de 1990's. Dit is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal, ook bekend als Spectra. Het is een erg glad materiaal dus de serving moet er erg strak op aangebracht worden. Er is speciaal serving materiaal beschikbaar om dit probleem op te lossen. Fastflight is duurzamer dan Kevlar en verslijt gradueel, m.a.w. je kan aan de pees zien dat ze vervangen dient te worden. Een pees is eenvoudig te maken en is niet duur, dus bij twijfel: direct vervangen! In 2006 werd de productie en export van Fastflight producten verboden door de US regering omdat Spectra ook gebruikt kan worden in kogelvrije vesten. Brownell heeft ondertussen een alternatief zoals het Dyneema-gebaseerde Fastflight Plus.

* Fastflight S4 - (sterkte per streng = 73 kg. , stretch = minder dan 1.0%) wordt gemaakt van 50% Fastflight en 50% Vectran waardoor de strengen sterker zijn. Omwille van de hoge sterkte zijn maar de helft van het aantal strengen nodig dan voor een gewone Fastflight pees. Vectran is een vloeibaar kristal polymeer gelijkaardig aan Kevlar. Door het mengen met Fastflight worden de typische slijtage problemen van typische vloeibare kristal polymeren vermeden.

* Dyneema is een [http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_high_molecular_weight_polyethylene Ultra High Molecular Weight Polyethylene UHMWPE] materiaal (polyolefin). Het heeft erg gelijkaardige karakteristieken als Fastflight, maar met een beetje meer stretch. Om deze reden verkiezen veel recurve schutters Dyneema en vinden het meer "vergevingsgezind" dan Fastflight. Dyneema D75 (Brownell) heeft een sterkte per streng van 62.5 kg, Dyneema D75 Thin een sterkte van 50 Kg. Dynaflight97 (BCY) zou 10 fps sneller zijn dan fastflight. FastFlight Plus wordt gemaakt van dyneema.[[File:Polyethene monomer.png||center|200px|Structuur van UHMWPE, met n groter dan 100000]]
Dyneema bestaat nog in verschillende versies: SK75, SK78, SK90 en SK99 waar de opeenvolgende nummers volgens de fabrikant een betere kwaliteit zouden zijn. SK75 en SK78 zijn erg gelijkaardig qua eigenschappen, het grootste verschil is creep (creep is het langer worden onder constante hoge belasting). SK75 heeft een beetje creep and SK78 een verwaarloosbare creep. De SK90 variant is, zoals DSM zelf aangeeft, 13% sterker en lichter dan vorige versies van Dyneema. Ook de SK90 vertoont zo goed als geen creep. De code SK is een interne naamgeving van DSM en zou afkomstig zijn van Shish-Kebab: de macromoleculaire structuur die Dyneema aanneemt bij productie en gelijkend op een shish-kebab en die het ook z'n stevige eigenschappen geeft.

* [http://en.wikipedia.org/wiki/Vectran Vectran] is een polymeer gekend voor een hoge sterkte en lage creep. [[File:Molecular structure vectran.png|center|Structuur van Vectran]]

* Gore: deze vezel is gemaakt van expandeerde polytetrafluoretheen, beter bekend onder de merknaam Teflon. Teflon heeft de laagste wrijvingscoëfficient van alle plastics en wordt toegevoegd aan pezenmateriaal om de interne wrijving tussen de vezels te verminderen.
[[File:Polytetrafluoroethylene.png|200px|center|Structuur van Teflon]][[File:PTFE-3D-vdW.png|200px|center|3D structuur van Teflon]]

* Xcel zou de voordelen van Vectran en Dyneema combineren met een stiller en sneller schot als resultaat. (Dit moet nog onafhankelijk bevestigd worden.)
** Eigen experimenten om de sterkte van de XCel draad te testen waren een eye-opener...een paar eenvoudige proeven laat zien dat zo'n draad al bij 36 lbs belasting kan breken!! Extreme voorzichtigheid is geboden bij het gebruik van XCel voor dunne/snelle pezen. 18 dradan is volgens mij het minimum aantal draden voor een boog van >40#.

* 8125 zou voor recurve en longbow het snelste materiaal zijn met de beste trade-off tussen geluid, snelheid, stabiliteit enz. Per draad is de sterkte minder dan Dynaflight, daarom dat 18 strengen aangeraden wordt. De 8125G is een verbeterde versie omdat de 8125 op zich snel slijtage (vezeltjes op pees) vertoont.

* BCY-X zou green creep hebben en erg resistent zijn tegen slijtage en wordt aangeraden voor zowel recurve als compound.
* BCY X-99 zou alle goede eigenschappen van BCY-X hebben en het voordeel hebben om een kleinere diameter te hebben wat bij het goed maken van een pees een kwalitatief betere pees geeft.

=== Overzichtstabel ===

{| border="1" cellpadding="2" align="center" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Product'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Fabrikant'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Sterkte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Vezelsoort'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Flex. Verlies'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Rek'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Creep'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Ft/lb*'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''diam.'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''# strands'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Comments'''
|-
| B50||Brownell||48 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||0.018||10-16 (frabrikant 12-18)||elastic elongation of 10%.
|-
| B55||BCY||40 lbs||100% polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16||Gelijkaardig aan Dacron maar betere duurzaamheid
|-
| B500||BCY||40 lbs||polyester||0%||++++||++++||4300||Polyester||||12-16 (recurve)||
|-
| B75||Brownell||55 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4200||Allied polyester||||||
|-
| PENN 65||BCY||57 lbs||allied polyester||0%||+++||+++||4300||Allied polyester||||||
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| Fast Flight||Brownell||95 lbs||Spectra||5%||+||++||8700||UHMWPE||||||
|-
| Rampage||Brownell||.... lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 28-32, Recurve 20-22, kruisboog 46-48||Low creep, vervangt Fury
|-
| Rhino||Brownell||122 lbs||100% UHMWPE Dyneema||...%||...||...||...||UHMWPE||||Compound 18-20, Recurve 14-16, kruisboog 26-28||Next Generation D75 – Geschikt voor kruisbogen
|-
| Vantage||Brownell||.... lbs||Blended HMPE and Vectran||...%||...||...||...||HMPE + vectran||||Compound 24-28, recurve 16-20, kruisboog 38-42||Kruisbogen en compound bogen. Omwille van de vectran naar mijn mening niet geschikt voor recurve.
|-
| Fast Flight Plus||Brownell||75 lbs||High Modulus PolyEthelyne (100% HMPE)|| ||+||++|| ||HMPE||0.014||18-20 strands, 14-16 for recurve (Fabrikant: 28-32 Compound, 20-22 recurve, 44-46 kruisboog||Elastic elongation: 3.5%!
|-
| Dyna Flight||BCY||120 lbs||Dyneema||5%||+||++||8900||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 10||BCY||115 lbs||Dyneema 100% SK 78||||||||6700||UHMWPE||||16||
|-
| Fast Flight 2000||Brownell||135 lbs||Spectra 2000||5%||+||+||6750||UHMWPE||||||
|-
| Dyna Flight 97||BCY||110 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||6700||UHMWPE||0.015||14-16||
|-
| ASB||Angel||110 lbs (?)||Dyneema||4%||+||+||-||UHMWPE||||||
|-
| Angel Majesty||BCY||78 lbs||100% Dyneema||||||||6560||UHMWPE||||16-18 (recurve)||
|-
| D75||Brownell||130 lbs||Dyneema SK 75||5%||+||+||7511||UHMWPE||||||
|-
| Astro Flight||Brownell||106 lbs||100% HMPE || || || || ||UHMWPE||||16 recurve|| no creep, 20% sterker
|-
| ||||||||||||||||||||||
|-
| 450Plus||BCY||135 lbs||Vectran + Dyneema||8%||-||-||4500||Samengesteld||||12||
|-
| Trophy||BCY||82 lbs||452X gemengd met GORE||||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||
|-
| 452X||BCY||78 lbs||67% SK75 Dyneema, 33% Vectran.||2.5%||-||-||8000||Samengesteld||||22 voor Compound||452X has an elastic elongation of only 2.5%
|-
| 652 Spectra||BCY||90 lbs||Spectra 1000||||-||-||8200||||||18 voor recurve||Hetzelfde materiaal als de originele Fast Flight
|-
| S4||Brownell||160 lbs||Vectran + Spectra||7%||-||-||4020||Samengesteld||||||
|-
| Xcel||Brownell||(?)<50!!!||1/3 Vectran + 2/3 Dyneema SK 75||-||-||-||-||Samengesteld||0.014||22 voor recurve||
|-
| 8125||BCY||95 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% SK65 fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Excellent materiaal, perfecte pezen, sterke vezels||
|-
| 8125G||BCY||>90 lbs; 110-120 lbs||92% SK75 Dyneema, 8% GORE fiber||-||-||-||-|8200||Samengesteld||0.014||18||Is slijtvaster dan BCY 8125 omwille van Gore||
|-
| 8190||BCY|| ? lbs; ||100% made from DSM's SK90 Dyneema + x% GORE fiber||-||-||-||-|9500||Samengesteld||0.0105||21 (recurve)||Kleinere diameter geeft hogere snelheid, slijtvaster omwille van Gore
Dunner dan XCEL en veel sterker!
|-
| BCY-X||BCY|| ? lbs; ||83% SK90 Dyneema - 17% Vectran||-||-||-||-|9500||Samengesteld||?||21 (recurve),24 compound||Is nog beter dan 8190! Heel goed pezenmateriaal. Heel geschikt voor compound.
|-
| X-99||BCY|| ? lbs; ||80% SK99 Highest Quality Dyneema - 20% Vectran||-||-||No Creep||-|11000||Samengesteld||?||24 (recurve),28 compound||Alle goede eigenschappen van BCY-X. Vergeleken met BCY-X geeft de kleinere diameter van de draad een groot voordeel; je dient wel 2 tot 4 draden meer te nemen voor je pees. Houd er rekening mee dat het toepassen van te veel spanning schadelijk kan zijn voor sommige boogpeesmaterialen, met name X99. Omdat het een kleinere diameter heeft, heeft het minder spanning nodig dan 452Xtra. Voor X99 wordt niet meer dan 150 lbs aanbevolen. Omwille van vectran niet echt aanbevolen voor recurve.
|-
| Mercury||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|13000||UHMWPE||?||32 (recurve),34 compound||Rondere gladde pees.
|-
| Mercury 2||BCY|| ? lbs; ||100% SK99 Dyneema||-||-||Weinig Creep||-|6500||UHMWPE||?||14-16 (compound)||Een dikkere versie van Mercury. Geschikt voor compound en kruisbogen.
|-
| 452Xtra||BCY|| ? lbs; ||67% SK75 Dyneema, 33% + verbeterde Vectran||2.5%||-||-||8800||Samengesteld||||20 - 24 voor Compound||452Xtra zou omwille van de verbeterde Vectran beter bestand zijn tegen slijtage/abrasion
|-
|}

En nog een bestand, ontvangen van BCY, met gegevens van hun pezenmateriaal. [[File:BCY bowstrings breaking strength.pdf]]

=== Vergelijking boog pezen materiaal tussen BCY fibers en Brownell ===
Onderstaande tabel (bron [https://www.bcyfibers.com/BCYvsBrownell.pdf BCY Fibers] [[Media:BCYvsBrownell.pdf|download PDF]]) geeft vergelijkbare pezenmateriaal voor Brownell en BCY fibers.

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Rampage || Mercury
|-
| Vantage || 452 X
|-
| Rhino || Force 10
|-
| Fast Flight + (Plus) || 8125 Dyneema
|-
| Fast Flight (Spectra) || 652 Spectra
|-
| D-75 || Dynaflight 97
|-
| Fury (Discontinued) || 8190F (also Discontinued) Replaced by Mercury
|-
| B50 || B55
|}

En voor serving materiaal:

{| class="wikitable"
! Brownell !! BCY Fibers
|-
| Bull Whip || .014 Halo
|-
| Crown ||Halo
|-
| 1D ||3D
|-
| Mini ||2X
|-
| DiamondBack ||62 Braid or 62 XS (Higher Grade)
|-
| DuraGrip ||.007 Halo
|-
| Crossbow ||Crossbow
|-
| #4 Twisted ||400 Nylon
|-
| Fusion 2 Ply ||2X
|-
| Fusion 3 Ply ||3D
|-
| Cable Fix ||1200X
|-
| Braid Fast Flight ||.025 62 XS
|-
| RCT ||Power Grip
|}

== Vlaamse pees ==
Het maken van een Vlaamse pees.

De Vlaamse pees is een fantastisch ontwerp...er komen geen knopen aan te pas om ze te maken... de hele pees, waar toch enorme spanningen op komen te staan wordt bijeengehouden door samengewonden draden.

=== De lengte bepalen. ===
Meet de lengte (L) in inch op de rug van de boog van peesgroeve tot peesgroeve en trek er 4" af voor een recurve (L-4) en 3" er af (L-3) voor een longbow. Dit (L-3 of L-4) wordt de lengte van de pees.

Wanneer je een pees voorhanden hebt van de juiste lengte, meet dan de lengte van de top van de bovenste tot de top van de onderste lus. Trek daar 1" voor af en zet die afstand in als lengte op de pezenbank.

=== Het aantal strengen bepalen die nodig zijn voor je pees ===
* Het aantal draden/strengen per pees is afhankelijk van de sterkte van het materiaal en de kracht van je boog. Als vuistregel zou je kunnen stellen dat je pees 10x-12x de kracht van je boog moet aankunnen.
Bv. voor Dacron D50 (50 pond per streng) en een 40#-50# boog worden 12 strengen aangeraden. Voor 50#-70: 14 strengen, voor 70#-80#: 18 strengen.
* Het aantal draden per pees beïnvloedt ook de totale veerkracht van een pees. Hoe meer draden per pees, hoe harder en minder veerkrachtig de pees wordt. Dit is erg belangrijk om in het oog te houden. Sommige bogen vereisen dat materiaal met een hoge elastische rek gebruikt wordt zoals bv Dacron, echter, wanneer je dan het aantal draden in de pees opvoert, doe je het elastisch effect van de Dacron teniet! Let hiervoor op!

=== Het aantal bundels in je pees ===
Een Vlaamse pees kan je maken met 2, 3 of meer bundels. Verdeel dus het aantal strengen gelijk over het aantal bundels. 3 bundels geeft een mooie ronde pees en is aan te raden omdat die sneller en stiller is. Voor je eerste pees neem je best 2 bundels omdat het dan gemakkelijker is om de stappen te volgen.
Indien mogelijk is 3 bundels zeker aan te bevelen omdat op die manier de bundels beter in elkaar passen (zie tekening hieronder) 7 bundels is nog beter maar moeilijker te maken.. In de middeleeuwen werd een 2-bundelpees (terecht) als minderwaardig beschouwd.
[[File:Bundels 1 2 3 7 19.png|600px|center|thumb|1,2,3,7 en 19 bundels. Op de tekening is het totaal oppervlak van de cirkels gelijk voor elk van de situaties.]]
Let wel, dit is enkel van belang in de lussen en splice...voor het middendeel van de pees, als ze goed gemaakt is, komen alle strengen terug perfect parallel te liggen..dus daar geldt: hoe meer draden per gelijke diameter, hoe beter.

=== Manueel ===
* Opmerking: de getallen hieronder zijn voor recurve en longbow.. Kies de juiste info. Met dank aan Peter om deze data aan te leveren en en de oude formule te corrigeren.
* Neem de gewenste lengte van je pees.
* Tel daar dan nog eens 14.1" (35.8 cm) bij op voor longbow en 15.1" (38.4 cm) voor recurve. Dit is de lengte van je langste streng. Deze waarden zijn bekomen door de lengte van de strengen op de pezenbank in een grafiek uit te zetten t.o.v. de gewenste lengte van de pees. Dit is een lineair verband met als formule= y=x+14.1 (inch) of y=x+35.8 (cm) voor longbow en y=x+15.1 (inch) of y=x+38.4 (cm) voor recurve. [[File:Lengte pees draad 300dpi.png|center|1000px]]
* Snij het gewenste aantal strengen af op deze lengte, plaats ze in een bundel en zorg dat ze allemaal netjes parallel naast elkaar liggen op dezelfde lengte.
* Om een mooi taps toelopen van de pees te bekomen trim je deze strengen. Een streng laat je in de volle lengte, de volgende trim je aan beide zijden door aan beide zijden 1 cm af te knippen. De volgende streng knip je 2 cm aan elke kan er af, enz. tot de laatste streng.
** Je kan ook gewoon elke streng apart vast nemen en de volgende 1 cm onder de eerste plaatsen en zo een bundel vormen. Op deze manier krijg je vanzelf dit taps toelopend effect. Echter, je pees wordt dan iets langer. Om dit te compenseren moet je van al je strengen evenveel cm afsnijden als dat je strengen hebt min 1.
* Zorg dat ze mooi parallel blijven en niet verschuiven.
* De rest van de proceduce is zoals onder beschreven, maar dan zonder pezenbank.

=== Pezenbank (String jig) ===
Een pezenbank is een plankje dat het afmeten en taps doen toelopen van een pees vereenvoudigt. Je kan ook perfect een vlaamse pees maken zonder string jig. Zo'n plankje helpt. Je kan er de lengte van de pees mee varieren door punt D op de pezenbank te verplaatsen en zo de lengte van de windingen langer te maken.[[File:Pezenbank NL 20100703 print.pdf|PDF schema op ware grootte van een pezenbank.]][[File:Pezenbank NL 20100703.jpg|120px|thumb|Schema voor een handige pezenbank.]]

Bij het maken van het pezenplankje, zorg dat de nageltjes, best zonder platte kop en enkel met een verdikking bovenaan, nog minstens 12 mm uitsteken. Tussen 12 mm en 15 mm is goed. Dus nageltjes van ongeveer 25 mm lang en 1.5 mm diameter zijn geschikt.
[[File:Nageltjes 20201009 160902.jpg|120px|center|Nageltjes voor de pezenplank]]

* Instructies:

Stel de plug in op de gewenste lengte van de pees. De bovenste positie is voor een 69" pees voor een recurve boog of 70" voor een longbow. Per positie naar onder wordt de pees 1" korter.

* Engelstalige instructies: [[Media:Vlaamse Pees instructies Engels.pdf| PDF met engelstalige instructies voor het gebruik van de pezenbank.]]

=== Een Vlaamse pees maken: Stap voor stap ===
# Onderstaande procedure legt uit hoe je een Vlaamse pees (Flemish Splice) kan maken. In het voorbeeld wordt een pees gemaakt met 2 bundels. Dit is goed om het process te leren, maar een 2-bundel pees is inferieur aan een 3-bundel pees. Leer de basis techniek en stap zo snel mogelijk over op het maken van een 3-bundel pees.
# Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.[[File:VL Pees DSC 6502.JPG|center|thumb|300px|Plaats de spoel met draad op een pin die je in een bankvijs plaatst. Dit maakt het werken gemakkelijk.]][[File:Fast Flight plus.jpeg|center|thumb|300px|3 spoelen Fast Flight Plus. Wanneer je een pees met 3 bundels wil maken, gebruik je best verschillende kleuren zodat je altijd goed weet met welke bundel je bezig bent.]]
# Stel de string jig in op de juiste lengte.
# Knoop de draad vast aan punt A op de string jig.[[File:VP Pees DSC 6503.JPG|center|thumb|300px|Knoop de draad vast aan punt A. Cassandra haar fijne vingers komen hier heel goed van pas.]]
# Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E[[File:VP Pees DSC 6505.JPG|center|thumb|300px|Ga met de draad van punt A --> B --> C --> D --> E]][[File:FFP string jig.jpeg|center|thumb|300px|In dit voorbeeld, 5 draden per bundel.]]
# De tweede winding start je in punt A': het tweede nageltje op de pezenbank onder punt A.
# Herhaal dit tot je het gewenst aantal draden hebt.[[File:VP Pees DSC 6506.JPG|center|thumb|300px|Bepaal en tel zorgvuldig het aantal draden in je bundel.]]
# De laatste draad breng je terug naar punt A (bovenaan) en span je strak over punt B.
## Zorg dat de verschillende windingen mooi naast elkaar liggen en elkaar niet overlappen.. dat maakt het nadien gemakkelijker om de strengen parallel te houden.
# Hou de bundels op hun plaats en snij met een scherp mes of schaar de draden in het midden tussen de nageltjes door.[[File:VP Pees DSC 6508.JPG|center|thumb|300px|Snij met een scherp mes de draden door.]]
# Zet aan beide uiteinden 10" goed in de was. Zorg ervoor dat de strengen mooi parallel gestrekt liggen voor je tweede kant in de was zet. Zowel commerieel beschikbare was als natuurlijke bijenwas zijn erg geschikt. [[File:FFP wax strand.jpeg|center|thumb|300px|Zet de uiteinden goed in de was zodat de draden goed samen kleven. Dit werkt gemakkelijker. De was in het voorbeeld is natuurlijke bijenwas met hars. Het recept hiervoor staat ook op deze site.]]
# Herhaal stap 1-9 voor de andere bundel(s)[[File:FFP wax three strands.jpeg|center|thumb|300px|Doe dit voor alle bundels.]]
# Plaats een wasknijper op elke bundel net boven het deel dat je in de was gezet hebt.
## Je zou kunnen overwegen, vooral dan voor pezen met een klein aantal draden, om de pees aan de nokken iets dikker te maken (=padding). Hiervoor kan je in de lussen extra draden inwerken. Je kan hier B50 voor gebruiken of hetzelfde materiaal als je voor je pees gebruikt. Leg de extra draden samen met de bundels en zorg dat ze 1) aan de kant van de tapering korter zijn dan je andere draden en 2) dat je aan de kant van je pees ook een tapering inbouwt rond de 11" (longbow) of 12" (recurve).
# Meet 8" af op de bundels. 9" voor een recurve. Dit wordt de eerste lus van de pees. Maak deze ruim genoeg zodat je deze over de boog kan schuiven.
## Longbow:
### Bovenste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 7½” van einde, draai 2” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
## Recurve:
### Bovenste lus: meet 9” van einde, draai 3½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
### Onderste lus: meet 8” van einde, draai 2½” op, plooi dubbel en draai 4½” op.
# Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger met het langste stuk naar links, en het uiteinde (het deel dat je gaat opdraaien) naar rechts.[[File:VP Pees DSC 6512.JPG|center|thumb|300px|Neem de bundels in je linker hand tussen duim en wijsvinger en draai een stukje (1-1.5 cm) op.]]
# Leg de bundels naast elkaar en hou ze tussen duim en wijsvinger van je linker hand. Begin met de bundel die het verst van je verwijderd is.
# Draai een stukje (1.5 cm) van de eerste bundel op. Draai weg van jou (draai met duim en wijsvinger van je rechterhand de kabel op) totdat je voelt dat de bundel strak opgedraaid is. Het is belangrijk dat je dit vrij strak doet. Wanneer je dit stuk vrij strak doet, past de pees gemakkelijk in de nokgroeve van je boog. Draai niet een te lang stuk van een van de bundels op: 1 cm tot 1.5 cm is perfect en hou de spanning in de bundel.[[File:Pees maken opdraaien DSC 8410.png|center|thumb|300px|Draai eerst (1) een bundel op, weg van jou en draai dan de hele bundel in een tweede stap (2) over de andere bundels naar je toe. Dit is een voorbeeld van een pees met 3 bundels.]]
# Plooi dan de opgedraaide bundel strak over de andere bundel naar je toe en klem deze tussen duim en wijsvingers van je linker hand. Zorg er voor dat de bundel tijdens het wisselen niet los draait. Hou de spanning in de bundel terwijl je die over de pees naar je toe brengt. Met wat oefening slaag je er in om met je ringvinger en middenvingen van je rechterhand de andere bundel(s) strak te houden wanneer je met je duim en wijsvinger van je rechterhand de opgedraaide bundel naar je toe haalt.
# Herhaal stap 13 en 14 voor de andere bundel(s) en blijf dit doen todat je (2-2.5" longbow / 3.5" recurve; zie boven) inch gemaakt hebt. Zorg dat dit over je boog past zodat je die een 6-10 tal inch over je boog kan schuiven zodat je de pees gemakkelijk op de boog kan aanbrengen.
# Plooi dit stuk dubbel en breng de bundels van dezelfde kleur bij elkaar. Zorg dat de spanning op de bungel behouden blijft, dit zorgt ervoor dat het gevlochten deel vast blijft zitten.
# Zorg dat de strengen mooi parallel naast elkaar liggen en bevestig met een wasknijper alle strengen samen voor je de lus sluit en aan de splice begint. Dit is nodig voor later. (zie verder). Je hebt nu voor een pees met 2 bundels in totaal 3 wasknijpers aan een uiteinde.
# Voer nu hetzelfde proces van stap 12-14 tot je 4.5 inch gemaakt hebt om de eerste splice te vormen. Draai de strengen vrij strak op, het is de kracht in deze winding die de pees mee bijeen houdt. Controleer dat de lus mooi taps versmalt naar binnen toe.[[File:VP Pees DSC 6513.JPG|center|thumb|300px|Werkt het deel onder de lus (zo'n 4.5 inch) af.]][[File:FFP finished splice.jpeg|center|thumb|300px|Een afgewerkte 3 bundel splice.]]
# Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel (eerste splice) zodat dit niet kan afrollen.[[File:VP Pees DSC 6516.JPG|center|thumb|300px|Plaats een wasknijper op het einde van het opgewonden deel zodat dit niet kan afrollen.]]
# Zorg dat beide bundels evenwijdig liggen naast elkaar, even lang zijn en niet verward zitten. Wanneer een van de bundels nog getorst is, zullen de strengen niet mooi in elkaar passen wanneer je de pees opdraait.. Door het mooi parallel leggen van de strengen in de bundels krijg je tijdens het opdraaien een mooi ronde pees.
## Omdat tijdens het vormen van een lus de bundels getwist worden en omdat voor de tweede lus het uiteinde vast is, zullen tijdens dit proces de bungels getorst geraken. Dit is nadelig omdat je dan voor de pees (middenstuk) kabels rond elkaar moet draaien ipv dunne vezels. Een oplossing hiervoor is om tijdens het maken van de bovenste lus de onderkant samengeklemd te houden. De kabels onder de lus zullen dan opgedraaid zijn. De reden dat we de onderkant (andere kant dan waar we de lus aan het vormen zijn) vast hebben gemaakt met bv een wasspeld is dat we nu zorgvuldig kunnen tellen hoeveel keer we de bundels moeten draaien om alle torsie er uit te halen. Wanneer alle torie uit een bundel uit is, ga dan verder in dezelfde richting en draai hetzelfde aantal windingen verder op zodat de bundel terug opgedraaid wordt. Meestal zal dit rond de 30-35 windingen liggen. Voor dunnere pezen kan dit gemakkelijk oplopen tot 60 volledige windingen. Wanneer we dan de tweede lus gaan vormen zal tijdens het twisten van de bundels deze torsie langzaam terug gecompenseerd worden zodat wanneer de lus af is alle vezels mooi parallel liggen. Dit is een erg belangrijke stap om een mooi ronde pees te bekomen. Hou dus tijdens het maken van de tweede lus de torsie in de bundels goed in het oog en stop wanneer alle torsie uit de bundels uit is.
## Vooral wanneer je met 3 kleuren werkt, is het wenselijk en vaak ook erg mooi dat de 3 kleuren bij het opdraaien van de pees (zie verder) ook mooi naast elkaar in de pees zullen liggen. Echter, omdat voor een optimaal resultaat de strengen in de bundels parallel moeten liggen in dus niet getorst mogen zijn, zullen de strengen met elkaar mengen wanneer de pees opgedraaid wordt waardoor je niet een perfect resultaat bekomt. De splice boven en onder aan de pees zorgt wel voor een aanzet, maar dat is niet voldoende. Om dit te verhelpen kan je de bundels apart over de hele lengte in de was zetten voor je de pees opdraait.. op die manier beginnen de bundels bij elkaar en is de kan groter dat ze ook in de uiteindelijke pees mooi naast elkaar zullen liggen.
# Maak nu de tweede lus door stap 11-18 te herhalen. Deze lus (onderkant van de boog) mag kleiner zijn: Longbow: 7.5" afmeten, 2" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken. Recurve: 8" afmeten, 2.5" opdraaien, plooien, 4.5" afwerken.
# Alhoewel ideaal het aantal windingen in de tweede splice exact even veel is als in in de eerste, is dit in de praktijk niet altijd even gemakkelijk. Na het "afdraaien" en "verder draaien" van de bundels kan je best tegen het einde van de splice goed in 't oog houden wanneer je strengen terug mooi afgewonden zijn en terug parallel liggen. Hoe beter je dit lukt, hoe mooier rond je pees zal zijn.
# Het loont zeker de moeite om na het maken van het eerste oog en plice om:
## Het aantal windingen te tellen die nodig zijn om de strengen in de bundels parallel te krijgen.
## Per bundel, de strengen van elkaar los te maken, netjes parallel te leggen en terug in de was te zetten. Als je met verschillende kleuren werkt kan je hier heel de bundel in de was zetten.
## Het aantal extra windingen aanbrengen in elke bundel
## Tweede oog/splice maken... en stoppen met het verlengen van de splice wanneer je ziet dat de bundels parallel zijn.
# Zorg dat de strengen niet verward zitten en mooi even lang en evenwijdig aan elkaar zijn voor je deze op de boog aanbrengt.[[File:VP Pees DSC 6515.JPG|center|thumb|300px|Door rechtstaand te werken is het gemakkelijk om te zorgen dat de strengen niet verward geraken.]]
# BELANGRIJK: controleer dubbel dat je zeker bent dat je de splice in de juiste richting hebt opgedraaid. De reden is namelijk dat wanneer je het maken van de splice in de verdeerde richting doet dat deze op het moment dat je die op je boog opspant zich volledig los trekt. Je houdt dan enkel de lussen nog over en die zijn onvoldoende om de pees veilig op de boog te houden. Dit is uiteraard gevaarlijk voor je boog. Controleer dit dus vooraf zowel visueel als door de pees tussen je duimen op te spannen.
# Schuif de grootste lus over de bovenkant van de boog op de lat.
# Draai de onderkant van de pees TEGENWIJZERSZIN op totdat je de pees voldoende hebt ingekort en voldoende windingen per inch hebt bekomen. Hou de pees goed strak wanneer je dit doet.. dit zorgt voor een gelijkmatige winding. Eén winding per 2-3" pees is ideaal.
## Let hier goed op: wanneer de pees zich afwind wanneer je de pees op de boog zet, wil dit zeggen dat je de splice in de verkeerde richting opgedraaid hebt (alterneren bundel van de wegdraaien en nadien bundel over de pees naar je toe brengen).
## Je kan dus best, nadat je een aantal windingen in de pees hebt aangebracht, zelf wat kracht op de pees zetten om te zien hoe die zich gedraagd. Wanneer de splices zichzelf strakker trekken, heb je het goed gedaan.[[File:FFP on bow.jpeg|center|thumb|300px|De pees voor de eerste keer op de boog. Ze dient nu nog ingewaxt te worden en uitgerokken.]]
# Span de pees op je boog en breng was aan. Wrijf de was uit met een stukje leder of stevig papier zodat deze smelt en tussen de vezels komt.
## Neem een stukje B50 draad, maak één winding rond de pees, bovenaan je boog, en trek het touwtje strak over de pees naar beneden. De overtollige was zal er nu afgehaald worden en je houdt een mooie ronde pees over als resultaat.
# Rek de pees uit door op de nokken van je boog te drukken (voorzichtig). Pas de standhoogte telkens opnieuw aan door de pees verder op te draaien indien nodig.
# Wanneer je de pees opdraait en je merkt dat de pees eigenlijk op zichzelf begint op de draaien omdat er teveel torsie op zit, dan moet je de pees zelf korter maken. Een te sterk opgedraaide pees is een risico om te breken omdat de krachten die door de torsie en de spanning ontstaan extreem hoog zijn.
# Volgens een aantal bronnen (The Archer's Craft, Adrian Eliot Hodgkin, 1951) is het ideaal voor een pees om een Vlaamse pees op te draaien tot je 1 omwinding hebt per inch. Brownell raadt aan om 1 winding in de pees aan te brengen voor elke 2-3" pees. Je kan dit op je pees afmeten. Indien je er over gaat weet je dat je eigenlijk al te ver aan het opdraaien bent.
# De opgegeven lengtes zijn indicatief en er is een marge: iemand die de bundels harder opdraait tijdens het maken zal een kortere pees bekomen. Door de splice iets langer te maken aan beide kanten (bv 5" ipv 4.5"), maak je je pees korter. De splice korter maken dan 4.5" raadt ik zeker af.
# Wanneer je een Vlaamse pees maakt met 3 bundels is het resultaat mooier rond en maakt de pees een beter geluid. De procedure is gelijk, wind de bundel op weg van jou en draai de bundel over de pees naar je toe. Herhaal dit voor elke bundel. [[File:3 Bundels DSC 6517.JPG|300px|center|thumb|Door voor de 3 bundels ook 3 verschillende kleuren te nemen geeft dit niet alleen een mooi resultaat maar is het ook gemakkelijker om te werken. Op deze foto zijn de 3 bundels samengesteld uit: 5x Geel, 3x Zwart+2x Geel en 5x Zwart.]]

=== De serving aanbrengen ===
Breng de serving pas aan op de pees nadat de pees zich gezet heeft en niet meer uitrekt. Je kan eventueel een tijdelijke korte serving aanbrengen op het nokpunt en de pees een tijdje rekken/inschieten. Breng pas nadien de definitieve serving aan. Anders gaat het nokpunt verschuiven en de serving los komen.
Als algemene regel geldt dat de serving 3" boven het nokpunt en 5" onder het nokpunt moet aangebracht worden. Beter is het dat je de meetlat (die waar je de brace height en het nokpunt mee bepaald)op je pees zet. Dan markeer je het het punt op de pees net boven de meetlat (bv met een stift of touwtje en meet je de afstand tot aan de nok. Dan meet je dezelfde afstand van de andere nok richting meetlat en die markeer je ook. De serving breng je dan aan tussen beide punten. Op die manier is de serving mooi in het midden. Dit zou ongeveer zo'n 7-8" moeten zijn.

* Belangrijk om een goede serving te leggen is dat je de draairichtng juist kiest. Ik neem meestal de boog op m'n knieën met de bovenkant aan de linker kant... Ik begin dan aan de bovenkant van de serving en draai de klos onder de pees van me weg en boven de pees naar me toe. Op die manier volgt dit de beweging van mijn hand wanneer ik de pees aantrek/los. Een even goede manier is om onderaan de serving te beginnen maar dan omgekeerd te werken: boven de pees van je weg en onder de pees naar je toe. Dat geeft hetzelfde resultaat.
* De spanning die je op de serving zet is erg belangrijk voor een goed groepement van je pijlen. Zowel te slap (serving komt los) als te strak (bijna een hard stuk) is niet goed. Ideaal is het dat bij het aanbrengen van de serving de klos niet terugspringt bij het opwinden.. dat wil zeggen dat die te strak staat. Experimenteer een beetje tot je met je vingers aanvoelt dat de spanning juist is.

# Breng 1" servingdraad plat op de pees (knoopje) aan en begin de servingdraad over dit stuk te leggen, ongeveer op 6-7" onder het nokpunt. Of begin op een van de punten hierboven beschreven.
# Breng ongeveer een halve inch servingdraad aan en snij dan het resterende stuk (dat op de pees ligt en waarover je de serving aan het leggen bent) af.
# Maak de serving over een afstand van 7" - 9". Hoe minder hoe beter omdat een langere serving een groter gewicht is op je pees. De serving moet voldoende zijn om je pees te beschermen.
## Ideaal zet je je peeshaak (meetstuk) op de pees en markeer je 0.5 cm boven peeshaak (bv stukje draad). Je meet de afstand van dat punt tot aan de nok van je boog, diezelfde afstand meet je af op de onderkant van je pees. (vanaf onderste nokpunt). Op die manier zit je server mooi in het midden van je pees en past je peeshaak steeds mooi op de serving. Dat is nodig om het nokpunt steeks goed te kunnen bepalen.
# Hou op het einde nog een stuk van minimaal 12" serverdraad over en snij het af. De handigen onder ons trekken ongeveer 12" serving draad van de spoel zonder het af te snijden.
# Start de reverse-serving.
## Breng het midden van de servingdraad op de andere kant van de pees aan (Figuur A) en breng een 20-tal windingen aan in de omgekeerde richting dan waarin je de rest van de serving aangebracht hebt. (Figuur B)
## Leg het uiteinde van de serving draad over de pees en op de aangebrachte serving. (Figuur C)
## Begin nu de lus af te winden waarbij je aan de andere kant de serving verlengt, over het stukje uiteinde. (Figuur D)
## Wanneer je alle windingen los gemaakt hebt, heb je nog een lus in je handen. Hou die strak en trek die klein en onder de serving door aan het uiteinde van de servingdraad te trekken. (Figuur E)
## Snij het uitstekende stuk servingdraad af.[[File:Reverse serving.jpg|300px|center]]
# Zorg dat de serving niet extreem strak gewonden is daar dit een oorzaak kan zijn van het breken van de pees.
# Let goed op tijdens het aanbrengen van de serving dat de windingen netjes naast elkaar liggen.

=== Youtube links ===
Tijdens de cursus van de Vlaamse Trainer School (VTS/BLOSO) vermeldde de lesgever/expert in "materiaal" dat er toen in Vlaanderen geen enkele persoon meer was die nog wist hoe dat een echte Vlaamse Pees gemaakt dient te worden. Luc Krols, de auteur van deze website was aanwezig en had zich al een paar jaar verdiept in deze materie. Hij stelde voor om onmiddelijk een demonstratie te geven. Deze demonstratie Vlaamse Pezen maken werd gefilmd door een van de cursisten en op Youtube geplaatst. Hieronder alle stappen:
==== Deel 1: ====
<youtube>CIypBfcodYM</youtube>

==== Deel 2: ====
<youtube>DReDZiZcJrw</youtube>

==== Deel 3: ====
<youtube>8wMylyvCULM</youtube>

==== Deel 4: ====
<youtube>FgIE8ocUpRs</youtube>

=== Enkele voorbeelden ===
Omwille van een aantal parameters zoals brace height, graad van recurve, enz. het bepalen van de lengte van de pees nogal kan varieren zijn hieronder een aantal voorbeelden.
* '''Hoyt Dorado'''
** Lengte boog gemeten via rugzijde: 59"
** DynaFlight 97
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x5 draden Dynaflight97.
*** 5" splice
** 8125
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve
*** 3x6 draden BCY 8125
*** 4.5" splice
** 8910
*** Lengte op pezenbank: 56" recurve voor 7" brace height, 55" voor 8" brace height.
*** 3x7 draden BCY 8910
*** 4.5" splice
* '''Covert Hunter Border standaard pees'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 65" Recurve
*** STILLE PEES!: 3x 4 draden Fast Flight Plus + 3x 1 draad B55. Dit geeft een heel stille en stabiele pees.
*** 3x 5 draden Fast Flight Plus. Voor mijn tweede pees heb ik 3x6 draden FF+ gebruikt en als lengte 65" Recurve genomen. De dikkere pees schiet heel stabiel en blijft super snel.
*** Oogjes en splice
**** 9" --> 3" --> 4.5" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
**** 8" --> 2.5" --> 4.5" splice
*** 163 cm lang na maken, 169 cm na uitrekken en ingeschoten.
* '''Covert Hunter Border verstevigde pees / lange splice'''
** 21" riser, XL limbs, Hex 7.5, 68" bow
** Fast Flight Plus (Brownell)
*** Lengte op pezenbank: 68" Recurve
*** 3x 6 draden Fast Flight Plus.
*** Oogjes en splice
**** Starten voor grote lus/oogje op 10" --> 3" opdraaien --> 7.0" splice (let op, dit oogje is korter dan normaal!)
**** Voor de kleine lus, starten op 9" --> 2.5" opdraaien --> 7.0" splice
*** Afwerken op normale manier. Serving met 0.19 serving draad geeft perfecte nock fit.
* '''Hoyt Buffalo'''
** Lengte op pezenbank: 58" Recurve, 5" splice.
** Volgens video aanbevolen brace height 8.125" ("eight and one eighth").
** 3x5 draden Dynaflight97.
*** Dit geeft als resultaat wanneer de pees net gemaakt is een lengte van 57", na opspannen en oprekken wordt dat 58". Dan inwaxen, opwrijven en inschieten wordt dat 59.25", wat ideaal is voor de Buffalo.
*** Brace heigt is voor het opspannen 9", na aandrukken wordt dat 8.5". Na waxen en inschieten wordt dat exact 8.125".
*** De windingen zijn 2.25 inch van elkaar. Close to perfection.
*** Voor 8125 draad: 3x6, 59" Recurve op pezenbank.
* '''Bickerstaffe longbow:'''
** Lengte boog: 71" (6.5" brace height)
** Lengte op pezenbank: 70" Longbow
* '''Bearpaw Quickstick''': 60" opgegeven lengte
** Lengte op pezenbank: 56" recurve
** 3x5 draden Dynaflight97.
** 3x6 draden BCY-X
* '''Bearpaw Little stick'''
** AMo: 58", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 58.39"
** Lengte van de pees: 54.72"
** Op pezenplank: 54" longbow, 5" splice
** 3x4 B55
* '''Bearpaw Raven: 64"'''
** Lengte op pezenbank: 61" Longbow
** 3x5 dragen Dynaflight97
** eerste oog: 8.5", 3" opdraaien, 4.5" splice, tweede oog 8", 2.5" opdraaien, splice tot strengen in bundels parallel lopen.
* '''Bearpaw Mingo:'''
** Lengte op pezenbank: 45" Recurve
* '''Bearpaw Bearstick, 50#'''
** Opgegeven lengte van boog: 66"
** Gemeten lengte van peesgroeve tot peesgroeve over de achterkant van de boog: 66.5" (L=66.5")
** De peeslengte zou dus 66.5"-3"=63.5" moeten zijn. We hebben geopteerd voor een pees van 64", volgens de "longbow" instellingen.(eerste markering in punt "D"=70").
** Door de spanning bij het opdraaien van de lussen aan te passen en wat harder te maken, wordt de pees iets korter.
** 3x5 strengen Fast Flight Plus.
* '''Bearpaw Kodiak Hunter'''
** AMO: 60", 30#
** lengte boog (peesgroeve tot peesgroeve): 60.875"
** lengte pees: 58.06"
** Lengte op pezenbank: 56" Recurve (57" was net iets te lang voor een brace height van 8".. normaal moet brace height daar 7"-7.5" zijn.
** 3x 5 strengen Dynaflight97 of 3x 6 strengen 8125
** 5" splice
* '''Hoyt 'Rogue''''
** 62" longbow op pezenbank.
** 61" geeft 1 winding per 3". (61.5 zou perfect zijn).
** 3x 5 bundels (Dynaflight97 of XCEL)
* '''Bearpaw Redman 64"'''
** AMO: 64", 45#
** let op, deze boog is 2" langer dan de standaard Redman van Bearpaw.
** lengte pees gemeten: 61".
** Lengte op pezenbank 60", 5" splice
*** 3x 5 Dynaflight97
* '''Bear Kodiak Cub'''
** 44" op pezenbank.
** 3x2 B55
** 3x2 14" padding in lussen (misschien iets te lang, 12" zou beter zijn)
* '''Bearpaw Kiowa'''
** AMO: 52", 25#
** Lengte boog, langs rug gemeten van string groeve tot string groeve: 52"
** Lengte van de pees: 49.50"
** Op pezenplank: 47" Recurve, 5" splice
** 3x 6 BCY 8125 of 3x 6 XCel
* '''70" Recurve bow'''
** AMO: 70", 28#
** boog (groeve tot groeve): 67.91"
** pees: 63.39"
** op pezenplank: 63" recurve
** 3x6 8125
* '''Samick Leopard'''
** AMO: 60", 30#
** boog: (groeve tot groeve): 60.23"
** pees: 56.49"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Samick Lightning'''
** AMO: 60", 40#
** boog: (groeve tot groeve): 59.84"
** pees: 54.92"
** pezenplank: 55" Recurve, 5" splice
** 3x 6 XCel
* '''Raven Safari'''
** Boog: (groeve tot groeve): 59.5"
** AMO: 60"
** Pezenbank: 54" recurve
** 3x5 B55
* '''Paul vV'''
** Pezenbank: 61"
** 3x7 8190
** 4.5" splice
* '''Scythian Horsebow'''
** B55 (3x 5)= 15 draden
** 52" longbow op pezenplank, gemaakt volgens longbow instellingen (pees van 53")
* '''Border Covert Hunter 62”, 35#, 19 inch riser, medium limbs, Hex7.5'''
** 3 strengen van telkens 5 draden fast flight plus (Brownell)
** op de plank gemaakt op 60” recurve

== Eindeloze lus ==
Hieronder een bestand met erg veel informatie over verschillende manieren om pezen te maken, voornamelijk van het type "eindeloze lus".
[[Media:EwPR pezen maken.pdf]]
Het is een eindwerk van een B-trainer.... er staan een aantal erg nuttige tabellen in, sommige van zijn conclusies zijn niet helemaal correct. Toch is het een werk waar erg nuttige zaken in vermeld staan. Filter dus het goede er uit.

Carbon en Aluminium pijlen maken

2025-08-20T11:51:46Z

Luc: /* Veren beschermen door het aanbrengen van een klein duppeltje lijm */

= Carbon en Aluminium pijlen maken =

== Inleiding ==
Over het algemeen is het maken van carbon of aluminium pijlen veel gemakkelijker dan het maken van houten pijlen omdat ipv het uitzoeken van de juiste spine van de schacht, je bij carbon of aluminium steeds de juiste [[De spine waarde|spine]] koopt.
Dit deel handelt over het correct monteren van de pijl en geldt voor zowel carbon als aluminium pijlen.
=== De keuze van de lijm ===
Elke fabrikant gebruikt een ander materiaal voor de carbon van de schachten en raden meestal ook een andere lijm aan om te gebruiken. Lees daarom zeker de gebruiksaanwijzing bij de carbon pijlen.
Courante lijmen zijn:
* Zachte smeltlijm: deze lijm smelt bij een lagere temperatuur dan de klassieke hars. Carbon verdraagt namelijk geen hoge temperaturen.
* Harde smeltlijm (ook wel hars genoemd) is zeer geschikt voor het verlijmen van inserts in aluminium schachten.
* 2 componentenlijm: hier is het belangrijk om het juiste type van de fabrikant te gebruiken. De langzaam uithardende lijm (24 uur) is de beste. Goede resultaten met Bison Kombi Snel-Rapide (3148631/02) en Bison Kombi Metaal (3148581/02) voor aluminium schachten.
* Flexibele superlijm zoals bv "[https://www.loctite-consument.nl/nl/products/super-glue3-power-flex/super-glue3-power-flex-universal.html Loctite Super Glue Flex Control]"
* GoldTip Tip Grip en DragonSpit zouden ook erg goed zijn, echter je dient heel snel je insert in de schacht te drukken omdat de secondenlijm zich echt binnen enkele seconden vast zet. Ik heb al een aantal vrienden zien vloeken met een insert dat nog niet helemaal tot op het einde in de schacht geraakte omdat de lijm zich te snel vast zette.. De harsen hebben het voordeel dat het reversibel is.

== Nokken aanbrengen ==
Nokken komen in verschillende formaten.
Easton heeft een eigen benaming voor de diameter van de nokken:

* GT past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.246" voor GoldTip.
* S past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.244" of 6.5 mm. (Standard diameter)
* H past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.233" of 6 mm. (Reduced diameter)
* X past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.204" of 5 mm. (Micro diameter)
* G past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.165" of 4 mm. (Ultra-micro diameter)

[[File:EastonMetricDimensions 4000xb.jpg|500px|center]]

Hier in het voorbeeld is het de "EASTON Super Nock". Er wordt meestal een hulpmiddel mee verkocht waarmee je de nokken goed kan aligneren t.o.v. de index veer. Het hulpmiddel past net over de nock.
[[File:EASTON Super Nock plus tool.jpg|300px|center]]
De nock is op het gedeelte dat in de schacht gaat voorzien van een aantal oneffenheden die er voor zorgen dat nok erg goed vast zit in de schacht... echter, wanneer je nadien de nok verdraaid of er terug uit haalt, zal die de volgende keren niet meer goed vast zitten. Dus aligneer de nok, wanneer je die vervangt, goed met de indexveer en druk die dan met het hulpmiddel aan.
[[File:EASTON Super Nock in shaft.jpg|300px|center]]
Zorg er voor dat de nock steeds goed aansluit op de schacht.
[[File:EASTON Super Nock completely in shaft.jpg|300px|center]]
Een goede alignering van de nok met de as van de pijl is erg belangrijk.

== Schachten op lengte zagen ==
Meet de lengte van de schachten zorgvuldig af. Een handige manier is om een dunnen nagel in een plank te slagen en de nok daar tegen te zetten.. als de nagel dun genoeg is past de nok er mooi rond en is het heel gemakkelijk om de juiste lengte af te meten. Markeer de lengte over heel de omtrek van de pijl.
[[File:Lengte markeren.jpg|300px|center]]
Carbon is niet onschuldig... draag bij het zagen van carbon steeds een goed stofmasker en werk bij voorkeur buiten waar de wind het stof van je wegblaast... Plaats eventueel een ventilator zodat het stof niet naar jou komt.
Een pijlensnijder, zoals bv de Arrow cutter saw van Decut is echt aan te bevelen. Indien die niet voorhanden is, is een Dremel ook te gebruiken, zij het iets omslachtiger, om carbon pijlen in te korten. Gewone zagen, of buizensnijders die je rond een buis moet draaien zijn niet goed.
Leg de schachten goed stevig en plat neer. Zorg er voor dat de dremel niet kan wegschieten wanneer je door de buis zaagt..het vraagt wat handigheid maar het resultaat is erg goed.
[[File:Dremel zaagblad.jpg|300px|center]]
Na het zagen plaats de schachten vertikaal op een P600 schuurpapiertje om het oppervlak perfect recht te maken door cirkelvormige bewegingen te maken. Dit is nodig opdat de inserts goed zouden aansluiten tegen de schacht. Bekijk het schacht voor en tijdens het schuren en bepaal waar er nog wat afgevlakt dient te worden. Hou de schacht steeds perfect vertikaal tijdens het schuren. Wees voorzichtig met het stof dat gemaakt wordt en vermijd alle contact hiermee.
[[File:Schacht voor opschuren.jpg|300px|center]][[File:Schacht na opschuren.jpg|300px|center]]

== Schachten zorgvuldig proper maken ==
* Let op, aceton kan de schacht beschadigen en gebruik enkel aceton bij schachten die dit verdragen. Idem voor MEK (Methyl-Ethyl-Keton). De meeste fabrikanten raden het gebruik van een zeepoplossing aan.
[[File:Aceton oorstaafjes.jpg|300px|center]]
Maak met een wattenstaafje gedoopt in aceton de binnenkant van de schachten volledig proper. Dit is erg belangrijk.. zorg dat er geen stof noch vet achterblijft in de schacht. Breng wat aceton aan op het wattenstaafje en ga goed diep met het wattenstaafje en maak zowel een draaiende beweging met de schacht als met het wattenstaafje.. Maak elke schacht 3x zuiver en gebruik telkens een nieuwe kant van een wattenstaafje.
[[File:Oorstaafje uit Schacht.jpg|300px|center]]
Je zal versteld staan hoeveel vuil er uit komt.
[[File:Vuil uit Schacht oorstaafje.jpg|300px|center]]
Blijf dit proces herhalen tot de wattenstaafjes perfect proper blijven.
Laat de schachten goed uitdrogen.

== Inserts ontvetten ==
Breng de punten aan in de inserts. De punten zijn meestal bedekt door een olie afkomstig van het fabrikageprocess. Let hier voor op en zorg dat je de inserts steeds met bv. je linker hand neemt en de punten steeds met je rechterhand, dit om te verwijden dat er extra vet op de inserts komt.
De inserts dienen altijd goed ontvet te worden. Dit is belangrijk opdat de lijm goed zou kunnen hechten. Bevochtig een doek (bv keukenrol) met een voldoende hoeveelheid aceton en wrijf de inserts proper totdat er geen vuil meer af komt.
Leg de inserts op een zuivere plaats (bv keulenrol) en laat ze drogen indien nodig.
Raak de inserts niet meer met blote handen aan. Neem ze bij de punt vast zodat er zeker geen vet meer op komt.
[[File:Propere inserts en punten.jpg|300px|center]]

== Inserts en punten aanbrengen ==
Neem de punt vast met een tang en verwarm de insert een 6-8 tal tellen in de brander. Hou de insert steeds op dezelfde plaats in de vlam en zorg dat beide kanten even lang verwarm worden. Het puntje van het centrale deel van de vlam is een goed referentiepunt en is tevens het warmste deel van de vlam.

[[File:Insert in brander verwarmen.jpg|300px|center]]

Verwarm nadien de top van de smeltlijm een 2-tal seconden in de brander.
[[File:Soft hot glue verwarmen.jpg|300px|center]]
Breng overal een goede laag lijm aan.. werk snel zodat alles goed op temperatuur blijft..
[[File:Insert met hot glue.jpg|300px|center]]
Plaats de punt stevig in de tang geklemd en plaats de punt op een stukje hout. Breng de schacht in een draaiende beweging over de insert.
Druk de punt goed aan en laat de lijm koud worden.
[[File:Punt goed aandrukken hars laten opdrogen.jpg|300px|center]]
Zorg er voor dat de schachten elkaar niet kunnen raken en dat de hars mooi ongestoord kan uitharden.
[[File:Hars koud laten worden.jpg|300px|center]]
Na een tijdje is de hars voldoende koud en kan je die met je duim losduwen van de schacht. Dit geeft een mooi en proper resultaat. Soms lees je dat je de overtollige hars met een vochtige doek snel dient af te vegen zo lang die nog vloeibaar is, echter dit geeft geen proper resultaat.. zeker de zachte hars is nadien erg gemakkelijk te verwijderen. Wanneer je de hars afveegt wanneer die nog warm is, smeer je die gedeeltelijk over de schacht en punt uit en zal de stramiet aan de pijl blijven kleven wanneer je er mee schiet.

== Schachten ontvetten ==
Voor het aanbrengen van de veren dien je de schacht goed te ontvetten. Je kan dit doen met een solvent zoals Aceton, methanol, ether, isopropyl alcohol of MEK (MethylEthylKeton). Belangrijk is dat je vooraf nakijkt of het product de schacht niet aantast. Je kan best met het solvent niet tegen de nok komen omdat die er meestal door opgelost worden. Gebruik geen ontsmettingsalcohol omdat die soms olie bevat. Ook dissolvant voor de nagels is niet goed, dat is aceton met olie...
Breng een voldoende hoeveelheid solvent (bv Acetone) aan en wrijf goed over het deel van de schacht waar je de veren gaat kleven.
[[File:Schacht ontvetten met Aceton.jpg|300px|center]]

== Veren aanbrengen ==
=== Veren voorzien van dubbelzijdige tape ===
[[File:Veren Wit fluo geel.jpg|300px|center]]
Neem per schacht 3 veren, best van 2 or 3 verschillende kleuren.
[[File:Bohning Fletching tape.jpg|300px|center]]
Als dubbelzijdige tape is de Bohning fletching tape erg goed..
[[File:Tape tussen de vingers.jpg|300px|center]]
Wanneer je de tape vast neemt, zorg er voor dan je met je vingers de onderkant (klevende kant) van de tape niet aanraakt.. je kan best de tape met de zijkanten tussen duim en wijsvinger houden.
[[File:Veer met tape start.jpg|300px|center]]
Breng de tape zorgvildig aan op de onderkant van het voetje van de veer. Zorg dat je goed recht blijft. Doe kleine stukjes per keer zodat je niet van het middan afwijkt.
[[File:Veer met tape verder.jpg|300px|center]]
Breng de tape aan over heel de veer.
[[File:Veer met tape einde.jpg|300px|center]]
Wanneer je op het einde best, knip je met een scherp schaartje de tape af.
* TIP: om sneller te werken, voorzie eerst alle veren van dubbelzijdige tape en kleeft ze direct na elkaar, zonder ze eerst los te knippen. Dit versnelt het process. Nadien knip je netjes de tape door tussen de veren. Belangrijk, wanneer je de veren voorzien van tape in de verenhouder plaatst, wrijf, met bv de achterkant van een schaartje, de tape goed vast op de veer zodat deze goed houdt.

=== Schacht in verenplakker plaatsen ===
Plaats de schacht in de verenplakker. Zorg ervoor dat het lijntje op de nok overeen komt met het lijntje op de verenplakken. Dit is de plaats van de index-veer. De meeste verenplakkers hebben één of ander systeem om de indexveer aan te duiden.
Controleer of de alignering van de verenplakker goed is. Maak een bewuste keuze of je je veren recht, geschrankt, of helicoidaal wil plaatsen. De veren recht is het beste voor doelschieten. Een beetje ofset mag, maar zorg er dan voor dat dit volgens de regels van kunst bebeurt zoals beschreven in het hoofdstuk over de [[veren]].

Zorg dat er minstens 25 tot 38 mm is tussen het uiteinde van de nok en de plaats waar de veer start. Op die manier heb je voldoende ruimte voor je vingers bij de los. Indien je de veren te dicht bij de nok plaatst zullen je vingers tijdens de los de veren raken en de pijl doen afwijken.

Voor een overzicht hoe je de veren (Left Wing / Right Wing) dient te plaatsen verwijs ik naar onderstaande tabel.

{| class="wikitable"
! Beschrijving !! Left wing !! Right wing
|-
! Positie voetje van veer (bekeken vanuit de nok)
| Voetje van de veer is aan de rechter kant || Voetje van de veer is aan de linker kant
|-
! Benaming van de veer in België
| Rechtse veer || Linkse veer
|-
! Vleugel
| Linker vleugel || Rechter vleugel
|-
! Plaatsing in offset (bekeken vanuit de nok) (1°-3°)
| Frontaal deel van de veer naar links t.o.v. midden van de schacht. Gebruik enkel de rechte klem van de fletching jig. || Frontaal deel van de veer naar rechts t.o.v. midden van de schacht. Gebruik enkel de rechte klem van de fletching jig.
|-
! Plaatsing in helical (bekeken vanuit de nok) (1°-3°)
| Frontaal deel van de veer naar links t.o.v. midden van de schacht. Gebruik enkel de fletching jig waar LH op staat. || Frontaal deel van de veer naar rechts t.o.v. midden van de schacht. Gebruik enkel de fletching jig waar RH op staat.
|-
! Rotatie van de pijl zoals bekeken vanuit de nok van de pijl.
| Tegenwijzerszin (counterclockwise) || Wijzerszin (clockwise)
|}

=== Veer in verenplakken plaatsen en aanbrengen op schacht ===
Wanneer je de veer in de klem van de verenplakker plaatst, zorg ervoor dat je steeds exact dezelfde positie neemt. Wrijf met de botte kant van een schaartje over de tape zodat die vaster op de veer gedrukt wordt. Dit zorgt er tevens ook voor dat de veer gelijkmatig in de verenplakker zit. Haal de beschermfolie van de dubbelzijdige tape van de veer en zet de klem met de veer in de verenplakker. Zorg ervoor dat de alignering goed is. Dwz. plaats de klem steeds aan de onderkant van de verenplakker.
[[File:Veer in klem aligned.jpg|300px|center]]

De eerste veer (met het streepje op de verenplakker bovenaan) is de indexveer.
[[File:Index veer geplaatst.jpg|300px|center]]

De andere veren volgen. Draai telkens de verenplakker een stap verder en herhaal de procedure.
[[File:Andere veren volgen.jpg|300px|center]]

=== Veren beschermen door het aanbrengen van een klein duppeltje lijm ===
Op alle veren wordt bovenaan en onderaan een druppeltje lijm gelegd zodat ze niet gemakkelijk kunnen loskomen wanneer ze bv onder het gras gaan of wanneer er een andere pijl langs gaat. De druppel op de foto lijkt groot, maar na het opdrogen blijft er bijna niets meer van over. Een klein druppeltje lijm zoals de Bohning Fletch-Tite Platinum werkt erg goed. Zorg dat er een lijm is op zowel de schacht als het voetje van de veer.
<gallery mode=packed heights=150px>
Veer Druppel boven.jpg
Veer Druppel onder.jpg
Bohning Fletch Tite Platinum glue.png
</gallery>

Hang de pijl vertikaal op en laat de lijm drogen. De pijl is na het drogen klaar voor gebruikt.
Ik maak graag gebruik van een metalen kapstok om de pijlen aan te laten drogen. Wanneer de onderste draad niet dik genoeg is doe ik er in de lengte een dun laagje tape over.
[[File:Veren te drogen hangen.jpg|300px|center]]

=== Meet het totale pijlgewicht ===

Het is belangrijk je totale pijlgewicht te kennen. Dit dient namelijk afgestemd te zijn op de kracht van je boog. De fabrikant van je boog zal je vertellen welk pijlgewicht hij aanraadt. Hoe lichter de pijl, hoe dichter die bij een "dry fire" komt. 8x - 10x het booggewicht in grains is een goed startpunt. Vanaf 7x wordt het al belastend voor de boog en raad ik af. De boog zal dan ook veel meer geluid beginnen maken.

Neem het trekgewicht op je treklengte. Bv. Wanneer je treklengte langer is dan 28" dien je het trekgewicht te meten op jouw treklengte.

{| class="wikitable"
! !! Pijlgewicht in grains !!
|-
! Boog-/trek-gewicht
| Minimum (8x) || Ideaal (10x)
|-
! 30
| 240 || 300
|-
! 35
| 280 || 350
|-
! 40
| 320 || 400
|-
! 45
| 360 || 450
|-
! 50
| 400 || 500
|}

Twee voorbeelden:
* Easton Flatline 400, 125 grains punt, 3x 4" veren: 396.0 grains
* Gold tip Traditional 7795, 125 grains punt, 3x 4" veren: 518.2 grains

Zelf je houten pijlen maken

2025-08-20T11:44:59Z

Luc: /* Veren kleven gebruik makend van een verenplakker */

= Pijlen =
Belangrijke beschouwingen vooraf: neem enkel eerste keus houten schachten waar de groeilijnen volledig parallel lopen van de non tot aan de punt. De cellulosevezels lopen zo door van de nok tot in de punt. Dit bepaalt de sterkte, de levensduur en de veiligheid tijdens het gebruik. Aan de zijkant van de schacht mogen de groeiringen af en toe zichtbaar zijn maar niet dat telkens een andere groeiring doorsneden wordt. Wanneer een pijl breekt gaat dit gemakkelijker in het verlengde van de cellulosevezels, dus wanneer die niet parallel aan de schacht lopen, wordt het gemakkelijker om de pijl doormidden te breken. Let hier goed op bij de aanschaf van houten schachten of pijlen. Vraag echt "eerste keus" schachten. Je betaalt misschien iets meer maar op termijn is dit goedkoper omdat je houten pijlen jaren mee zullen gaan.
== Zelf houten pijlen maken ==
=== Waarom houten pijlen ===
De keuze voor houten pijlen is zowel uit voorliefde voor het mooie hout en het authentieke character als uit eerder practische overwegingen. Er zijn verschillende technieken die je kan gebruiken om zelf pijlen te maken, we geven hieronder alvast enkele beproefde methodes.

=== Belangrijke voorbeschouwing ===
Wanneer je een set pijlen maakt, is het belangrijk dat het gewicht van je pijlen zo dicht mogelijk bij elkaar aansluit. Dit is belangrijker dan spine en FOC%. Het gewicht bepaalt de vorm van het traject dat je pijl aflegt (ballistiek). De parameters die dit traject bepalen (gegeven een zelfde kracht en vorm van pijl) zijn de initiële snelheid, de hoek waarin de pijl afgeschoten wordt en het gewicht van de pijl. Dit gewicht speelt een heel belangrijke rol. In de literatuur wordt aangegeven dat het verschil in gewicht tussen je pijlen (dus de range) niet meer mag zijn dan 10 grain, oftewel 0.64 gram. Je kan dus best tijdens het maken van de pijlen zeer zorgvuldig het gewicht van de schachten bijhouden. Het is nuttig om voor het lijmen eerst het totale gewicht van de schacht, nok en punt te wegen en indien nodig bv extra gewicht in de punt toe te voegen om zo het gewicht van de pijlen dichter bij elkaar te brengen. Dit zal de FOC en spinewaarde lichtjes veranderen, maar dit zal er wel voor zorgen dat je pijlen beter groeperen. De spine van de pijl, die ook zeker juist moet zijn, laat een grotere range toe.

==== Algemene procedure ====
* Schachten wegen en spinen [[File:Boxplot.png|700px|thumb|"Door in de opeenvolgende stappen steeds aanpassingen te doen aan het gewicht (loodjes (tussen stap 2 en stap 3, vernislagen) reduceer je de variatie in het gewicht van je pijlen sterk. Op de boxplot is dit te zien doordat de grootte van de rechthoeken steeds kleiner wordt en de gewichten dus dichter bijeen gaan liggen. Stap 1->2: op lengte zagen; 2->3:loodjes + punten, 3->4:nokken, 4->5->6->7-8:vernissen; stap 8->9: veren er op kleven met een kleine toename van de variate omwille van kleine verschillen in de hoeveelheid lijm die op de punten van de veren aangebracht is.."]]
** Nummer je schachten. Breng met een zacht potlood (BB) in het midden een nummer aan zonder het hout te krassen. Dit kan je later uitgommen.
** Selecteer die schachten die qua gewicht en spine erg dicht bij elkaar liggen. Indien je verkoper je niet toelaat om in de winkel de schachten te wegen en spinen kan je best een paar extra kopen. Indien je 12 pijlen wil bekomen koop je best een 16-tal schachten. Er zitten er regelmatig bij die qua gewicht veel te ver buiten de range liggen. Indien de range 2-3 gram is kan je dit nog compenseren met extra gewicht in de punt of extra vernislagen.
* Rechten van schachten (zie verder)
* Op lengte zagen
** Weeg nu de schachten samen met de punt. Eventueel voeg je in de punt een extra gewicht toe. bv een loodje van het vissen of van een luchtkarabijn. Lijm dit vast in de punt. Indien je teveel lood moet toevoegen om goed in de punt te passen kan je de punt met het lood er in verhitten met een soldeerbrander om zo het lood te smelten in een goed verluchtte ruimte. Nadat de punt is afgekoeld dien je wel de binnenkant van de punt grondig te reinigen zodat de lijm er nadien terug goed op kan hechten.
* Nokken en punten vastlijmen en de pijlen terug wegen. Schijf het gewicht nauwkeurig op. (gebruik van OpenOffice Calc of Excel).
* Breng de nummering aan op de punten en gom de nummer in potlood uit.
* Eerste vernis laag, laten drogen en de pijlen wegen. Schijf het gewicht nauwkeurig op en bereken het verschil. Op die manier weet je hoeveel gewicht er extra bij komt bij elke laag.
* Selecteer een set (of meerdere) die qua gewicht dicht bij elkaar aansluiten. Indien je ze niet allemaal kan groeperen kan je bv 2 of 3 sets maken. Een gemakkelijke visuele manier is om de gewichten van de pijlen te sorteren van klein naar groot. Op die manier zie je gemakkelijk welke pijlen dicht bij elkaar groeperen.
* Breng voldoende (dunne!!) lagen aan zodat het gewicht van de pijlen binnen een set minder dan 0.64 gram verschilt. (verschil tussen zwaarste en lichtste pijl). Laat telkens de pijlen voldoende drogen (24 uur voor Jachtvernis) voor dat je een nieuwe laag aanbrengt.
* Elke pijl geeft je minstens twee lagen, schuur tussen elke laag de pijl op met fijne staalwol (bv. Piwel 000)
* Veren aanbrengen.
* Klaar.
[[File:Pijlen op gewicht brengen.png|700px|thumb|center|"Door eerst de schachten te rangschikken van licht naar zwaar kan je gemakkelijk een aantal subsets uit de reeks van pijlen selecteren dewelke je zonder te veel aanpassingen op hetzelfde gewicht kan brengen. Hiervoor is het gemakkelijke om de punt pas als laatste stap vast te zetten zodat je nog met lood het gewicht in de punt kan compenseren. De onderste reeks op de figuur zijn de pijlen zonder punt, gesorteerd op gewicht, de bovenste reeks geeft het uiteindelijk gewicht aan van de pijlen met punt en met eventueel extra lood. De kleuren geven de groepen aan waarin de pijlen zijn onderverdeeld."]]
[[File:Spine vs gewicht.png|700px|thumb|center|"Door op een plot het gewicht uit te zetten tegenover de spine waarde van de pijl kan je hierin nog een fijnere selectie uit je pijlen maken."]]
[[File:Reduction of variation.png|700px|thumb|center|"Deze boxplot laat duidelijk het verschil zien tussen de variatie in gewicht van de pijlen voor (Schachten) en na (Final) gewichtscorrectie, dit voor de 3 sets van pijlen."]]

=== Methode ===
==== Keuze van het hout ====
===== De spine =====
* De 'spine' is een maat voor de sterkte (weerstand tegen buigen) van de schacht van de pijl. Dit wordt uitgedrukt in de afstand (in inch) die een pijl doorbuigt wanneer er een gewicht van 2 pond (0.90718474 Kg) aan gehangen wordt en wanneer de steunpunten op de pijl 26 inch (66.04 cm) van elkaar verwijderd zijn.

* Selectietabel voor de keuze van Cederhout.

{| {{table}} border="1" cellpadding="10" align="center"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Booggewicht/pijllengte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''24"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''25"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''26"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''27"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''28"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''29"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''30"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''31"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''32"'''
|-
| 25-30||<30||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55
|-
| 30-35||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60
|-
| 35-40||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65
|-
| 40-45||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70
|-
| 45-50||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75
|-
| 50-55||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80
|-
| 55-60||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85
|-
| 60-65||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90
|-
| 65-70||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90||90-95
|-
|}

* Kracht van de boog bij een gegeven treklengte t.o.v. treklengte. Spine waarde uitgedrukt in "spine weight".

{| border="1" cellpadding="10" align="center"
! Kracht !! 25" !! 26" !! 27" !! 28" !! 29" !! 30" !! 31"
|-
| 30 lb || || || 25 || 30 || 35 || 40 || 45
|-
| 35 lb || || 25 || 30 || 35 || 40 || 45 || 50
|-
| 40 lb || 25 || 30 || 35 || 40 || 45 || 50 || 55
|-
| 45 lb || 30 || 35 || 40 || 45 || 50 || 55 || 60
|-
| 50 lb || 35 || 40 || 45 || 50 || 55 || 60 || 65
|-
| 55 lb || 40 || 45 || 50 || 55 || 60 || 65 || 70
|-
| 60 lb || 45 || 50 || 55 || 60 || 65 || 70 || 75
|-
| 65 lb || 50 || 55 || 60 || 65 || 70 || 75 || 80
|-
| 70 lb || 55 || 60 || 65 || 70 || 75 || 80 || 85
|-
| 80 lb || 60 || 65 || 70 || 75 || 80 || 85 || 90
|}

* Dezelfde tabel maar dan in een grafiek:
[[File:Arrow length vs bow force vs spine 4.png|thumb|center|600px|Relatie tussen pijllengte, trekkracht en de daarbij passende spine van de schacht. Zoek het symbool voor de trekkracht van je boog in de kolom rechts, kies de gewenstte pijllengte en lees dan de spine waarde af.]]
* Dit is eigenlijk een 3D relatie:lengte-trakkkracht-spine. [[File:3D Scatter Plot lengte trekkracht spine.png|thumb|center|600px|Relatie tussen pijllengte, trekkracht en de daarbij passende spine van de schacht.]]
* Als standaard is de 'spine weight' van de pijl, het aantal pond dat je boog trekt op 28". Doe daar per inch dat je extra trekt 5 lb bij de spine waarde bij. Voor een snelle jachtboog kan je best ook nog eens extra 5 Lb bij rekenen.
* Dus voor iemand die met een 30 lb jachtboog schiet en een treklengte van 30" heeft wordt de spine-weight van de pijl: 30+2*5+5=45. Voor een meer gedetailleerde bespreking zie het artikel over [[De spine waarde]].

===== De houtsoort =====
====== Ceder ======
Ceder (Port Orford Cedar: [http://www.rosecityarchery.com/POC_Shafts.htm Rose City Archery]) is erg geschikt om schachten van pijlen van te maken. De nerven lopen zeer recht en regelmatig door de hout waardoor het gemakkelijker is om mooie schachten te zagen die netjes de nerven volgen.

====== Berk ======
Saxton Pope ([http://www.pijlenboog.be/index.php/Literatuur_en_externe_links#Boeken_over_instinctief_boogschieten Hunting with the bow and arrow.]) zweert bij schachten gemaakt van berkenhout, waarschijnlijk omdat toen cederhout in de kwaliteit die we vandaag kennen nog niet beschikbaar was.

===== De dikte van de schacht =====
* Zowel 5/16", 11/32" als 23/64" zijn veel gebruikt diameters.

{| border="1" cellpadding="10" align="center"
! Engels !! Metrisch (cm) !! Metrisch (mm) !! spine
|-
| 5/16" || 0.79375 cm || 7.9375 mm || 30-45
|-
| 11/32" || 0.87313 cm || 8.7313 mm || 40-70
|-
| 23/64" || 0.91281 cm || 9.1281 mm || 50-75
|}

* De dikte van de schacht zal ook de spine waarde van de pijl mee beïnvloeden.

===== selectie van schachten =====
Niet elke schacht is even goed. Daarom is het nuttig om bij de aankoop de schachten zorgvuldig te selecteren.
* Rollen van schachten
** Dit is voornamelijk om te kijken of de schacht mooi recht is. Standaard komen de schachten in een lengte van 32".. Indien je pijlen korter zijn kan je een uiteinde dat niet perfect recht is afzagen.
** Indien je de volle 32" nodig hebt, zal je al snel een uurtje bezig zijn om een perfect rechte schacht te vinden. Mijn ervaring is dat je er ongeveer 20 op 400 schachten echt recht zijn. Dus slechts 5%.
** Wanneer je de schachten rolt over een glazen plaat zal je al snel leren dat je alleen al aan het geluid kan horen of ze recht zijn of niet. Dit maakt dat het selectieproces erg snel kan verlopen.

* Spine-en van schachten
** Indien mogelijk vraag je in de winkel om de schachten te mogen spinen. Hoe dichter de spine waarde van de schachten bij elkaar ligt, hoe reproduceerbaarder je schot is.
* Wegen van schachten
** Niet elke 32" schacht weegt even veel. Er zit daar gemakkelijk een aantal gram verschil op. Kies daarom schachten die even zwaar zijn.
* Visuele inspectie van schachten
** Belangrijk is natuurlijk ook de visuele inspectie...
** Kies schachten waar de nerven zo veel mogelijk parallel lopen..ttz... met grote ruimte tussen de "driehoeken" waar de nerver van het hout naar buiten komen. Wanneer er een snelle opeenvolging is van zo'n driehoeken, dan is het erg waarschijnlijk dat zo'n pijl snel zal breken omdat de nerven niet parallel met de pijl lopen.
** sommige boomstammen zijn geinfecteerd door een schimmel. Je kan dit zien door een grijze verkleuring als lijnen/draden doorheen het hout. Alhoewel sommige meubelmakers die mooi vinden in het hout (dit effect wordt "slaap" genoemd; In het Engels: spalted wood), is het voor een pijl niet aan te raden. Je laat deze pijlen beter in de winkel. Ook, wanneer je zo'n pijl zou opschuren of doorzagen is het stof dat daarbij vrij komt giftig, is sterk irriterend voor neusslijmvlies en ogen en kan ernstige langdurige ademhalingsproblemen veroorzaken. Dit zijn meestal onregelmatige lijnen die min of meer de nerven van het hout volgen.

===== rechten van de schachten =====
* Door de schachten te rollen over een perfect vlakke tafel of over een vlak stuk glas of spiegel kan je zien waar de schacht eventueel gebogen is. Markeer het centrum van de bocht in de schacht. Je kan die erg gemakkelijk rechten door die boven een pot kokend water te houden terwijl je de schacht rond draait rond zijn as.. Leg het deksel een beetje scheef op de pot zodat je de stoom enkel langs een smalle strook laat ontsnappen. Daarin draai je de pijl rond. Wanneer de pijl goed warm aanvoelt (maar je kan de temperatuur er van nog gemakkelijk verdragen met je vingers) oefen je druk uit in de tegenovergestelde richting.. Je hoeft helemaal niet veel kracht te zetten. Het gaat erg gemakkelijk.
* Een alternatieve manier is om de schacht helemaal nat te maken en die een nacht in een rechte metalen buis die perfect aansluit aan de schacht te bewaren... Ik heb dit nog niet geprobeerd.

==== Op lengte zagen ====
Hier moet je rekening houden met je minimun pijllengte die je nodig hebt voor je maximale treklengte. 
==== Zwaartepunt / FOC% van de pijl inschatten ====
* Zie voor een gedetailleerde beschrijving bij: [[F.O.C.% van een pijl]]
* Hoe vind je dit zwaartepunt: 
** Je kan dit meten wanneer de pijl klaar is, je baseren op de samenstelling van een eerdere pijl, of vooral bv 1 schacht klaar maken om de FOC% in te schatten.
** Zorg er eerst voor dat de nok, veren, omwikkeling rond de veren, vernis,... al op de pijl is aangebracht.
** Doe dan de pijlpunt op de pijl, maar lijm deze NIET vast.
** Meet de totale pijllengte.
** Zoek dan het zwaartepunt en meet dan de afstand van de nokeinde tot zwaartepunt. 

* formule: 100 x (zwaartepunt - midden )/ totale lengte . (zie verder bij "FOC waarde van een pijl FOC waarde van een pijl" )

** vb: De pijllengte is 81 cm en je zwaartepunt ligt op 46 cm. 
*** 10% van 81 is 8,1 
*** 7% van 81 is 5,67 
*** Het midden van je pijl is 81 / 2 = 40,5 cm 
*** Doe nu het zwaartepunt min het midden: 46 - 40,5 = 5,5cm 
*** Om nu het aantal % te berekenen moet je dit laatste getal delen door de totale lengte: 
**** 5,5 / 81 * 100 = 6,79 % 
*** Dit zwaartepunt is onder de 7 % en dus is de punt te licht.

Nu kun je 2 kanten uit. Of je neemt een zwaardere punt, of je kort je pijl verder in. Dit doe je tot je tussen de 7 à 10 % komt te liggen. 
Handig is wanneer je deze op 7,... % kunt brengen. Wanneer je nu de punt breekt, of je nok kapot schiet en je vervangt deze mits een kleine afkorting van je pijl komt je zwaartepunt anders te liggen. Nu je deze op 7,.. % hebt liggen en je verkort te pijl komt je % hoger te liggen. Had je de pijl al op 10% ingesteld dan bekom je waarschijnlijk een waarde te hoog voor een goed evenwicht te bekomen. ( Hoe korter de pijl, hoe hoger de % komt ) 

* Waarom ligt nu juist dit zwaartepunt voorraan tussen die twee waarden? 
** Ligt hij te zwaar tegen de punt vb 20% dan zal de pijl snel geneigd zijn om hoogte te verliezen. In het begin zal deze dan goed vliegen, maar na een 20 tal meters zal deze ineens snel veel hoogte verliezen. 
Ligt hij te veel naar de nok toe dan is je achterkant niet los genoeg om alle fouten te corrigeren. Dit gebeurt door de veren. Wanneer je pijl vb achteroverslaagt zal er meer druk ontstaan onderaan de achterkant dan bovenaan. Hierdoor zal de pijl de achterkant terug naar boven hellen.

==== Punt comprimeren ====
De punten worden gecomprimeerd door middel van een compressie tool.
Controleer vooraf de gewenste dikte van de schacht en pas dit indien nodig aan.
Op de afbeelding hieronder staat de compressie tool ingesteld op 11/32".

[[File:Compressie tool.jpg|500px|center]]

==== Nok aanscherpen ====
* De kant van de nok wordt door middel van een speciale puntenslijper aangescherp. Deze puntensluiper stopt op de gewenste diepte.
[[File:Nok aanscherpen.jpg|500px|center]]

==== Orientatie van nerven in het hout bepalen ====
==== Nok vastlijmen ====
Gebruik hiervoor een juiste lijm.
Smeer de lijm op de aangescherpte schacht of breng de lijm aan in de nok, plaats dan de nok evenwijdig met de nerven (orientatie is belangrijk voor houten schachten, ook voor de veilidheid!) en duw deze goed aan. Laat deze rusten tot de lijm droog is.
De nok dient goed vast te zitten en in een perfecte alignering met de schacht. Wanneer je de schacht spint, mag de nok tijdens het ronddraaien niet wiebelen. Die moet perfect gecentreerd zijn.
Een tip ivm het verlijmen van de nok, mijn voorkeur gaat er naar om de lijm diep in de nok aan te brengen en met de spitse lijmtube tot helemaal onderaan in de nok te gaan, zodat er geen luchtbel aanwezig is. Controleer dit voor je de nok op de schacht plaatst. Druk dan de nok aan een er dient een beetje lijm langs de randen van de nok uit te komen, zodat je zeker bent dat de nok langs alle kanten goed verlijmd is met de schacht. Verifieer na 24 uur of de nokken goed vast zitten.

[[File:Lijm aanbrengen.JPG|500px|center]]

===== De orientatie van de nok =====
De schacht is zo gekozen dat de nerven van het hout parallel lopen met de pijl. Dit is echter niet altijd perfect. Bij eerste-keus hout zal je zien dat de nerven niet (of bijna niet) "uitvederen". Als je kan koop je best zo'n eerste keus hout. Pijlen waar je de nerven sterk ziet uitvederen (zoals op de foto hieronder) gaan sneller kapot. Je hebt aan je pijl eigenlijk 4 kanten: twee kanten waar je de lange nerven kan zien parallel aan je pijl, een twee kanten waar je de tekening van de doorgesneden nerven kan zien. Zie afbeelding.
[[File:Arrow wood orientation grains half.png|1000px|center|thumb|Voorbeeld van een schacht van slechte kwaliteit waar de groeiringen telkens doorbroken zijn.]]

Op de foto hierboven is de kant zichtbaar waar de nerven/groeiringen doorgesneden zijn. Deze wijzen (op de foto) naar rechts. De nerven vormen eigenlijk een patroon van driehoeken die naar rechts wijzen. Aan de andere kant van deze pijl zal je een gelijkaardig patroon vinden, maar daar wijzen de punten van de doorgesneden nerven naar links.

Waarom is die orientatie nu zo belangrijk? Wel, pijlen breken soms in je boog wanneer je ze af schiet. Wanneer zo'n pijl breekt zullen de breuklijnen zich meestal langs de nerven bevinden. M.a.w. wanneer ik deze pijl op de foto hierboven zou doorbreken zullen de driehoeken van de nerven van het hout los spingen en scherpe uitsteeksels vormen.

We willen eigenlijk dat wanneer de pijl zou breken, dat deze uitsteeksels naar boven en naar onder wijzen wanneer de pijl in de boog is. Zeker niet naar links of rechts want dan gaan ze in je arm. Dit kan je bekomen door de inkeping van de nok dwars op de streping van de nerven aan de achterkant van de pijl te plaatsen. Dus de inkeping loopt van de ene kant met 'driehoeken' naar de andere kant met 'driehoeken. De inkeping dwars op de nerven is ook de manier dat de nok gemaakt dient te worden wanneer je enkel een inkeping zou maken.

[[File:Arrowend.jpg|center]]

De rode lijn geeft de orientatie aan van de inkeping in de nok.

Blijft nog enkel de mogelijkheid dat het hout zich in je hand boort. Dit kan je beperken door er voor te zorgen dat de punten van de nerven aan de bovenzijn van de pijl naar voor wijzen wanneer deze op de boog zit. Omdat het patroon aan de onderkant van de pijl net andersom is, wijzen daar deze punten naar achteren (=naar de nok).
Wanneer de pijl dan breekt zullen scherpe punten onderaan de pijl nog steeds naar achteren wijzen en dus met minimale schade langs je hand gaan. Aan de bovenzijde van de pijl zullen deze nerven driehoeken vormen die naar de punt wijzen, echter, omdat dit aan de bovenzijde van de pijl is, komen die (met wat geluk) niet in je hand terecht.

Linkse schutters: bij linkse schutters wordt de pijl 180 gedraaid rond zijn lengte-as t.o.v. een rechtse schutter... m.a.w. voor linkse schutters moeten de pijlen anders gemaakt worden dan voor rechtse schutters. De regel blijft wel: wanneer de pijl op de boog ligt, moeten de driehoeken van de nerven naar voor wijzen.

==== Punt vastlijmen ====
Er zijn verschillende lijmen en manieren voor een pijlpunt op de pijlschacht te krijgen.
De ouderwetse manier is de schacht vooraan tegen de nerf in te splitsen. De voorkant wat bijschuren zodat je een kegelvorm krijgt. Dan de Vuurstenen pijlpunt erin steken. Nu als lijm neem je hars die je van de bomen hebt gehaald. Stook deze heet totdat deze mooi is gesmolten. Doordat deze hars redelijk hard word bij afkoeling kun je deze best mengen met koolstof van je kampvuur. Nu kun je deze mengeling over je pijlpunt uitsmeren. Hierna kun je stengels zoeken van brandnetels, deze zijn redelijk lang en toch nog redelijk sterk. Deze kun je als touw gebruiken voor bescherming van je hars. Bind deze dus rond de harsverbinding.

De nieuwere manieren zijn Hars vanuit de winkel en 2 componenten lijm. Naargelang de ervaring met deze twee ( of nog een andere ) ga je zelf uitmaken welke je de beste vindt.

Voor hars:
Gelieve ook handschoenen en veiligheidsbril aan te doen (hars durft spatten !!!)
Neem een pijlpunt met een tang vast. Verwarm deze pijlpunt met een bunzenbranden totdat deze wat rood begint te gloeien. Smelt nu wat hars in de pijlpunt totdat deze tot iets minder als de helft is gevuld. Verwarm de pijlpunt nog is even voor zeker te zijn dat je hars vloeibaar is. Houd de punt tegen de tafel (of liever een stuk hout / karton ). Steek nu de pijlschacht in de punt. Neem een natte vod en koel de pijlpunt (maar blijf wel met je schacht duwen in de punt), je zal hier een sissend geluidje hebben. Wanneer dit gedaan is, en de punt voldoende gekoelt, kun je er al mee schieten.

ps: Voor je de eerste keer met de punt gaat schieten kun je best testen of je deze er met de hand kunt afkrijgen, zowel hard trekken als proberen te draaien. Als je de punt er niet afkrijgt dan heb je een goede verbinding. Zoniet kun je de punt verliezen in het doel.

* Vooreerst wordt de schacht gedeeltelijk gecomprimeerd door een comprimeer apparaat. Dit stel je in de op gewenste dikte en met de hulp van een boormachine comprimeer je de top van de schacht. Nadien kan de punt er op (zie boven).
[[File:Punt comprimeren en vastzetten.JPG|500px|center]]

==== Vernissen van pijlen ====
Om het hout van de pijlen tegen vocht te beschermen is het wenselijk om een dunne vernislaag aan te brengen.
* Matriaal
** Jachtvernis
** Sponsje (dit 'leen' je best uit de keuken... zo'n rechthoekig sponje met een zachte en een harde kant (meestal groen) is ideaal.
[[File:229 schuurspons geel groen bewerkt.jpg|center]]

Dop een hoekje van de zachte kant van het sponsje in de vernis en strijk met lange bewegingen de vernis op de pijl. Ideaal ga je in een beweging van boven tot onder waarbij je tussen de bewegingen de pijl telkens een stukje draait. Breng niet teveel aan. Een dunne onderlaag droogt beter en geeft ook een beter resultaat. Laat de pijl volgens instructies van de vernis drogen.

* Je kan je pijlen best hangend laten drogen (zie foto), op die manier blijven de schachten mooi recht. Een erg gemakkelijke manier is om de nokken vast te clicken aan een metalen draad kleerhanger. Die zijn overal gemakkelijk te vinden, goedkoop en zeer sterk. Het voordeel is dat de zwaardere punt de pijl altijd perfect loodrecht naar beneden laat hangen zodat de pijl niet scheef trekt tijdens het drogen.

[[File:Pijlen vernissen drogen.jpg|300px|center]]

* Nadat de eerste laag droog is, zal je voelen dat die lichtjes ruw aanvoelt. Door met de ruwe achterkant van het sponsje of met fijne staalwol de pijl in lange zachte bewegingen op te schuren zal je voelen dat die oneffenheden snel weg gaan. De eerste laag zachtjes opschuren tot de pijl glad aanvoelt. Dit is belangrijk wil je een mooi resultaat bekomen. Het beste resultaat bekom je door tussen de lagen de vernis op te schuren met fijne staalwol (bv. Piwel Nr. 000).
* Verwijder het stof van de pijl en breng een tweede laag aan. Ook hier, in lange bewegingen van boven tot onder in een dunne laag. Laat de eerste laag voldoende lang drogen. Volg hiervoor de instructies van de fabrikant. Voor een jachtvernis is dit minstens 24 uur per laag.

* Opnieuw hangend laten drogen
* Na 24 uur (of volgens instructies van de fabricant) is de pijl klaar om met veren getooid te worden.
==== Je pijlen beschermen met was. ====
* Als alternatief kan je het hout van je pijl ook beschermen met was. Gewoon een aantal keren met een kaars over wrijven (of beter: de pijl over een grote kaars wrijven) todat alle plaatsjes goed bedenkt zijn en nadien opwrijven met een wollen doek. Dit beschermt ook heel goed tegen vocht en voegt minder gewicht toe dan vernissen. Je moet het wel regelmatig herhalen en de waslaag goed onderhouden.

==== Veren plakken ====
===== Keuze van veren =====
* Lengte en vorm
Grote veren zorgen voor snelle stabilisatie van de pijl, kleine veren zijn dan weer beter voor grotere afstanden te overbruggen.
Er is natuurlijk wel een minimum veergrootte die je nodig hebt voor je pijl, dit doe je naargelang testvluchten waar je ziet of de pijl een mooie vlucht maakt.

===== Veren kleven gebruik makend van een verenplakker =====
* Een gemakkelijke en vooral snelle manier om veren vast te kleven is door gebruik te maken van dubbelzijdige tape. Je brengt je veer in de verenhouder en kleeft er netjes over de hele lengte van de veer de dubbelzijdige tape op. Nadien verwijder je de beschermlaag (=rood) en je kan de verenhouden op je pijlenplakker plaatsen.
[[File:DSC 3960 edit.jpg|500px|center]]

* De eerste veer zit vast.
[[File:Eerste veer.jpg|500px|center]]

* Wanneer alle veren aangebracht zijn, is de pijl zo goed als klaar.

[[File:Pijl is klaar.JPG|500px|center]]

* De laatste stap is het aanbrengen van kleine druppeltjes lijm aan het begin en einde van de veren, om er zo voor te zorgen dat wanneer de pijl in het gras of pijlenvangnet terecht komt, dat de veren niet los geraken. Een klein druppeltje lijm zoals de Bohning Fletch-Tite Platinum werkt erg goed. Zorg dat er een lijm is op zowel de schacht als het voetje van de veer.
[[File:Bohning Fletch Tite Platinum glue.png|250px|center]]

==== Onderhoud ====
Er is op zich weinig tot geen onderhoud nodig voor de pijlen. Je hoeft alleen na elk schot is kijken of er geen al te grote schade is aan je pijlen. 
Je zal merken dat elke keer je tegen je pijl schiet er een houtstukje afkomt, zolang deze stukjes niet te groot zijn kan dit allemaal geen kwaad. Bij een barst daarentegen kun je deze beter indien mogelijk afkorten zodat de barst niet meer op de pijl is. Barsten kunnen zich voortzetten tijdens het schieten wat kan resulteren in het kapotspringen van de pijl tijdens het lossen. 
Je kan voor de zekerheid de pijl een paar keer buigen en horen of je niets hoort kraken, zoniet is alles nog in orde. 
Indien je je pijlen vernist kun je af en toe is een nieuwe vernislaag leggen.

== Waarschuwing bij het gebruik van houten pijlen ==
* Houten pijlen kunnen breken. Controleer dus altijd je pijlen wanneer je ze uit het doel trekt en voor je er mee schiet. Je houten pijl moet ook goed afgesteld zijn op de kracht van je boog en je treklengte. Bekijk hiervoor het YouTube filmpje over de Archers paradox waar een schutter dit forceert door een pijl met een te slappe spine af te schieten. [http://www.youtube.com/watch?v=WzWrcpzuAp8 Youtube Link]

File:Bohning Fletch Tite Platinum glue.png

2025-08-20T11:42:10Z

Luc:

Berekenen van de efficientie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog

2025-07-03T22:23:33Z

Luc: /* Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. */

= Berekenen van de efficiëntie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog =
== Opstelling ==
* Boog: Bowtech Experience 64# (60# - 70#)
* Pijlen: Carbon Express Piledrive 350
* Snelheidsmeter
* Boogweegschaal

== Stap 1: meten van de snelheid van de pijl en bepalen van de kinetische energie ==
* Meten van de snelheid.
{| style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" | {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gewicht (grains)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gwicht (grams)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (fps)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Boog gewicht'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Energie (J)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (m/s)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Massa (Kg)'''
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||288||70#||125.3340197||87.7824||0.03253
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350 with Firenock S3||517||33.51||282||70#||123.7862978||85.9536||0.03351
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||278||64#||116.7813751||84.7344||0.03253
|-
|
|}
* Aan de hand van de snelheid kan de kinerische energie berekend worden via de formule
<math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2
</math>
** m is de massa van de pijl, uitgedrukt in Kg
** v is de snelheid van de pijl, uitgedrukt in m/s
* De kinetische energie wordt uitgedrukt in J.
* Dus voor de pijl uit bovenstaande tabel met een massa van 32.53 gram (0.03253 Kg) geschoten met een snelheid van 84.7344 m/s uit een boog afgesteld op 64# wordt dit:
** <math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2 = \frac{1}{2}0.03253.(84.7344)^2 = 116.7813751 J
</math>
= Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. =
* Het opstellen van de FD-curve wordt in detail besproken in [[Opstellen van een F-D curve van een boog|dit artikel: Opstellen van een F-D curve van een boog...]]
** De waarden zijn:
{| border="1" cellpadding="2" style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''D'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''F'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''m'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''N'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ft'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''lbs'''
|-
| 8||0||0.2032||0||0.666666666||0
|-
| 9||10||0.2286||44.48221615||0.75||10
|-
| 10||22.58||0.254||100.4408441||0.833333333||22.58
|-
| 11||36.64||0.2794||162.98284||0.916666666||36.64
|-
| 12||50.05||0.3048||222.6334918||1||50.05
|-
| 13||61.53||0.3302||273.699076||1.083333333||61.53
|-
| 14||65.57||0.3556||291.6698913||1.166666666||65.57
|-
| 15||64.25||0.381||285.7982388||1.25||64.25
|-
| 16||64.29||0.4064||285.9761676||1.333333333||64.29
|-
| 17||64.29||0.4318||285.9761676||1.416666666||64.29
|-
| 18||63.98||0.4572||284.5972189||1.499999999||63.98
|-
| 19||63.72||0.4826||283.4406813||1.583333333||63.72
|-
| 20||63.45||0.508||282.2396615||1.666666666||63.45
|-
| 21||63.32||0.5334||281.6613927||1.749999999||63.32
|-
| 22||63.41||0.5588||282.0617326||1.833333333||63.41
|-
| 23||63.58||0.5842||282.8179303||1.916666666||63.58
|-
| 24||63.67||0.6096||283.2182702||1.999999999||63.67
|-
| 25||63.1||0.635||280.6827839||2.083333333||63.1
|-
| 26||62.92||0.6604||279.882104||2.166666666||62.92
|-
| 27||61.42||0.6858||273.2097716||2.249999999||61.42
|-
| 28||57.63||0.7112||229.661682||2.333333332||57.63
|-
| 29||49.61||0.7366||220.6762743||2.416666666||49.61
|-
| 30||27.52||0.762||122.4150589||2.499999999||27.52
|-
| 30.5||21.65||0.7747||96.30399797||2.541666666||21.65
|-
|
|}

* FD curve voor de BowTech Experience 64# en een Bowtech BTX-31 70.82# @ 30.5 in Comfort mode"
* Berekening van de opgeslagen energie wordt gedaan door het berekenen van de oppervlakte onder de curve.
** [[File:FD curve Bowtech Experience 64lbs.png|600px]][[File:FD curve Bowtech BTX-32 505grain Arrow.png|600px]]
** Via het programma [http://www.r-project.org R] en de functie trapz uit het caTools pakket of via de simpson methode (SciPy, Python) wordt de oppervlakte onder de curve berekend. De oppervlaktes onder de curves op de figuren hierboven zijn met SciPy berekend.

= Stap 3: Vergelijking van de opgeslagen energie en de kinetische energie: bepaling van de efficiëntie. =
* Wanneer alle opgeslagen energie geconverteeld zou kunnen worden naar kinetisch energie zou de boog een efficiëntie van 100% hebben... dit is echter in de praktijk niet mogelijk.
* De efficiëntie van de boog wordt gedefinieerd door <math> Efficientie = \frac {Kinetische\ Energie}{Opgeslagen\ Energie}=\frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}</math>
* De kinetische energie <math>E_{kin}</math> hadden we reeds eerder berekend en die is 116.78 J.
* De efficiëntie van de boog wordt dan:
<math>Efficientie = \frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}= \frac{116.78}{135.70}= 86.06\%</math>

= Besluit =
De BowTech Experience is een heel efficiente boog met een rendement van meer dan 85%.
Lichtjes andere waarden kunnen bekomen worden indien zwaardere of lichtere pijlen gebruikt worden. Een boog kan meer van z'n energie kwijt is een zwaardere pijl, dus dan zal het resultaat hoger liggen. Omgekeerd bij een lichtere pijl. Om de resultaten van bogen met elkaar te kunnen vergelijken dienen pijlen van hetzelfde gewicht en spine (en gaat energie verloren in het buigen van de pijl; energie die dus niet in snelheid wordt omgezet) gebruikt te worden.
De nieuwere Bowtech BTX-31 is net iets efficienter om de opgeslagen energie om te zetten in kinetische energie van de pijl.
Een heel goed artikel over de fysica van het boogschieten is: [[media:HO Meyer Applications of physiscs of archery 1511.02250.pdf| Applications of Physics to Archery, H.O. Meyer, 2015]]

Berekenen van de efficientie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog

2025-07-03T08:33:37Z

Luc: /* Besluit */

= Berekenen van de efficiëntie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog =
== Opstelling ==
* Boog: Bowtech Experience 64# (60# - 70#)
* Pijlen: Carbon Express Piledrive 350
* Snelheidsmeter
* Boogweegschaal

== Stap 1: meten van de snelheid van de pijl en bepalen van de kinetische energie ==
* Meten van de snelheid.
{| style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" | {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gewicht (grains)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gwicht (grams)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (fps)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Boog gewicht'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Energie (J)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (m/s)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Massa (Kg)'''
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||288||70#||125.3340197||87.7824||0.03253
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350 with Firenock S3||517||33.51||282||70#||123.7862978||85.9536||0.03351
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||278||64#||116.7813751||84.7344||0.03253
|-
|
|}
* Aan de hand van de snelheid kan de kinerische energie berekend worden via de formule
<math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2
</math>
** m is de massa van de pijl, uitgedrukt in Kg
** v is de snelheid van de pijl, uitgedrukt in m/s
* De kinetische energie wordt uitgedrukt in J.
* Dus voor de pijl uit bovenstaande tabel met een massa van 32.53 gram (0.03253 Kg) geschoten met een snelheid van 84.7344 m/s uit een boog afgesteld op 64# wordt dit:
** <math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2 = \frac{1}{2}0.03253.(84.7344)^2 = 116.7813751 J
</math>
= Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. =
* Het opstellen van de FD-curve wordt in detail besproken in [[Opstellen van een F-D curve van een boog|dit artikel: Opstellen van een F-D curve van een boog...]]
** De waarden zijn:
{| border="1" cellpadding="2" style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''D'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''F'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''m'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''N'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ft'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''lbs'''
|-
| 8||0||0.2032||0||0.666666666||0
|-
| 9||10||0.2286||44.48221615||0.75||10
|-
| 10||22.58||0.254||100.4408441||0.833333333||22.58
|-
| 11||36.64||0.2794||162.98284||0.916666666||36.64
|-
| 12||50.05||0.3048||222.6334918||1||50.05
|-
| 13||61.53||0.3302||273.699076||1.083333333||61.53
|-
| 14||65.57||0.3556||291.6698913||1.166666666||65.57
|-
| 15||64.25||0.381||285.7982388||1.25||64.25
|-
| 16||64.29||0.4064||285.9761676||1.333333333||64.29
|-
| 17||64.29||0.4318||285.9761676||1.416666666||64.29
|-
| 18||63.98||0.4572||284.5972189||1.499999999||63.98
|-
| 19||63.72||0.4826||283.4406813||1.583333333||63.72
|-
| 20||63.45||0.508||282.2396615||1.666666666||63.45
|-
| 21||63.32||0.5334||281.6613927||1.749999999||63.32
|-
| 22||63.41||0.5588||282.0617326||1.833333333||63.41
|-
| 23||63.58||0.5842||282.8179303||1.916666666||63.58
|-
| 24||63.67||0.6096||283.2182702||1.999999999||63.67
|-
| 25||63.1||0.635||280.6827839||2.083333333||63.1
|-
| 26||62.92||0.6604||279.882104||2.166666666||62.92
|-
| 27||61.42||0.6858||273.2097716||2.249999999||61.42
|-
| 28||57.63||0.7112||229.661682||2.333333332||57.63
|-
| 29||49.61||0.7366||220.6762743||2.416666666||49.61
|-
| 30||27.52||0.762||122.4150589||2.499999999||27.52
|-
| 30.5||21.65||0.7747||96.30399797||2.541666666||21.65
|-
|
|}

* FD curve voor de BowTech Experience 64# en een Bowtech BTX-31 70.82# @ 30.5"
* Berekening van de opgeslagen energie wordt gedaan door het berekenen van de oppervlakte onder de curve.
** [[File:FD curve Bowtech Experience 64lbs.png|600px]][[File:FD curve Bowtech BTX-32 505grain Arrow.png|600px]]
** Via het programma [http://www.r-project.org R] en de functie trapz uit het caTools pakket of via de simpson methode (SciPy, Python) wordt de oppervlakte onder de curve berekend. De oppervlaktes onder de curves op de figuren hierboven zijn met SciPy berekend.

= Stap 3: Vergelijking van de opgeslagen energie en de kinetische energie: bepaling van de efficiëntie. =
* Wanneer alle opgeslagen energie geconverteeld zou kunnen worden naar kinetisch energie zou de boog een efficiëntie van 100% hebben... dit is echter in de praktijk niet mogelijk.
* De efficiëntie van de boog wordt gedefinieerd door <math> Efficientie = \frac {Kinetische\ Energie}{Opgeslagen\ Energie}=\frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}</math>
* De kinetische energie <math>E_{kin}</math> hadden we reeds eerder berekend en die is 116.78 J.
* De efficiëntie van de boog wordt dan:
<math>Efficientie = \frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}= \frac{116.78}{135.70}= 86.06\%</math>

= Besluit =
De BowTech Experience is een heel efficiente boog met een rendement van meer dan 85%.
Lichtjes andere waarden kunnen bekomen worden indien zwaardere of lichtere pijlen gebruikt worden. Een boog kan meer van z'n energie kwijt is een zwaardere pijl, dus dan zal het resultaat hoger liggen. Omgekeerd bij een lichtere pijl. Om de resultaten van bogen met elkaar te kunnen vergelijken dienen pijlen van hetzelfde gewicht en spine (en gaat energie verloren in het buigen van de pijl; energie die dus niet in snelheid wordt omgezet) gebruikt te worden.
De nieuwere Bowtech BTX-31 is net iets efficienter om de opgeslagen energie om te zetten in kinetische energie van de pijl.
Een heel goed artikel over de fysica van het boogschieten is: [[media:HO Meyer Applications of physiscs of archery 1511.02250.pdf| Applications of Physics to Archery, H.O. Meyer, 2015]]

Berekenen van de efficientie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog

2025-07-03T08:32:30Z

Luc: /* Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. */

= Berekenen van de efficiëntie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog =
== Opstelling ==
* Boog: Bowtech Experience 64# (60# - 70#)
* Pijlen: Carbon Express Piledrive 350
* Snelheidsmeter
* Boogweegschaal

== Stap 1: meten van de snelheid van de pijl en bepalen van de kinetische energie ==
* Meten van de snelheid.
{| style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" | {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gewicht (grains)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gwicht (grams)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (fps)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Boog gewicht'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Energie (J)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (m/s)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Massa (Kg)'''
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||288||70#||125.3340197||87.7824||0.03253
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350 with Firenock S3||517||33.51||282||70#||123.7862978||85.9536||0.03351
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||278||64#||116.7813751||84.7344||0.03253
|-
|
|}
* Aan de hand van de snelheid kan de kinerische energie berekend worden via de formule
<math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2
</math>
** m is de massa van de pijl, uitgedrukt in Kg
** v is de snelheid van de pijl, uitgedrukt in m/s
* De kinetische energie wordt uitgedrukt in J.
* Dus voor de pijl uit bovenstaande tabel met een massa van 32.53 gram (0.03253 Kg) geschoten met een snelheid van 84.7344 m/s uit een boog afgesteld op 64# wordt dit:
** <math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2 = \frac{1}{2}0.03253.(84.7344)^2 = 116.7813751 J
</math>
= Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. =
* Het opstellen van de FD-curve wordt in detail besproken in [[Opstellen van een F-D curve van een boog|dit artikel: Opstellen van een F-D curve van een boog...]]
** De waarden zijn:
{| border="1" cellpadding="2" style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''D'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''F'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''m'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''N'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ft'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''lbs'''
|-
| 8||0||0.2032||0||0.666666666||0
|-
| 9||10||0.2286||44.48221615||0.75||10
|-
| 10||22.58||0.254||100.4408441||0.833333333||22.58
|-
| 11||36.64||0.2794||162.98284||0.916666666||36.64
|-
| 12||50.05||0.3048||222.6334918||1||50.05
|-
| 13||61.53||0.3302||273.699076||1.083333333||61.53
|-
| 14||65.57||0.3556||291.6698913||1.166666666||65.57
|-
| 15||64.25||0.381||285.7982388||1.25||64.25
|-
| 16||64.29||0.4064||285.9761676||1.333333333||64.29
|-
| 17||64.29||0.4318||285.9761676||1.416666666||64.29
|-
| 18||63.98||0.4572||284.5972189||1.499999999||63.98
|-
| 19||63.72||0.4826||283.4406813||1.583333333||63.72
|-
| 20||63.45||0.508||282.2396615||1.666666666||63.45
|-
| 21||63.32||0.5334||281.6613927||1.749999999||63.32
|-
| 22||63.41||0.5588||282.0617326||1.833333333||63.41
|-
| 23||63.58||0.5842||282.8179303||1.916666666||63.58
|-
| 24||63.67||0.6096||283.2182702||1.999999999||63.67
|-
| 25||63.1||0.635||280.6827839||2.083333333||63.1
|-
| 26||62.92||0.6604||279.882104||2.166666666||62.92
|-
| 27||61.42||0.6858||273.2097716||2.249999999||61.42
|-
| 28||57.63||0.7112||229.661682||2.333333332||57.63
|-
| 29||49.61||0.7366||220.6762743||2.416666666||49.61
|-
| 30||27.52||0.762||122.4150589||2.499999999||27.52
|-
| 30.5||21.65||0.7747||96.30399797||2.541666666||21.65
|-
|
|}

* FD curve voor de BowTech Experience 64# en een Bowtech BTX-31 70.82# @ 30.5"
* Berekening van de opgeslagen energie wordt gedaan door het berekenen van de oppervlakte onder de curve.
** [[File:FD curve Bowtech Experience 64lbs.png|600px]][[File:FD curve Bowtech BTX-32 505grain Arrow.png|600px]]
** Via het programma [http://www.r-project.org R] en de functie trapz uit het caTools pakket of via de simpson methode (SciPy, Python) wordt de oppervlakte onder de curve berekend. De oppervlaktes onder de curves op de figuren hierboven zijn met SciPy berekend.

= Stap 3: Vergelijking van de opgeslagen energie en de kinetische energie: bepaling van de efficiëntie. =
* Wanneer alle opgeslagen energie geconverteeld zou kunnen worden naar kinetisch energie zou de boog een efficiëntie van 100% hebben... dit is echter in de praktijk niet mogelijk.
* De efficiëntie van de boog wordt gedefinieerd door <math> Efficientie = \frac {Kinetische\ Energie}{Opgeslagen\ Energie}=\frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}</math>
* De kinetische energie <math>E_{kin}</math> hadden we reeds eerder berekend en die is 116.78 J.
* De efficiëntie van de boog wordt dan:
<math>Efficientie = \frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}= \frac{116.78}{135.70}= 86.06\%</math>

= Besluit =
De BowTech Experience is een heel efficiente boog met een rendement van meer dan 85%.
Lichtjes andere waarden kunnen bekomen worden indien zwaardere of lichtere pijlen gebruikt worden. Een boog kan meer van z'n energie kwijt is een zwaardere pijl, dus dan zal het resultaat hoger liggen. Omgekeerd bij een lichtere pijl. Om de resultaten van bogen met elkaar te kunnen vergelijken dienen pijlen van hetzelfde gewicht en spine (en gaat energie verloren in het buigen van de pijl; energie die dus niet in snelheid wordt omgezet) gebruikt te worden.

Een heel goed artikel over de fysica van het boogschieten is: [[media:HO Meyer Applications of physiscs of archery 1511.02250.pdf| Applications of Physics to Archery, H.O. Meyer, 2015]]

File:FD curve Bowtech BTX-32 505grain Arrow.png

2025-07-03T08:31:19Z

Luc:

Berekenen van de efficientie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog

2025-07-03T08:11:19Z

Luc: /* Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. */

= Berekenen van de efficiëntie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog =
== Opstelling ==
* Boog: Bowtech Experience 64# (60# - 70#)
* Pijlen: Carbon Express Piledrive 350
* Snelheidsmeter
* Boogweegschaal

== Stap 1: meten van de snelheid van de pijl en bepalen van de kinetische energie ==
* Meten van de snelheid.
{| style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" | {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gewicht (grains)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gwicht (grams)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (fps)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Boog gewicht'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Energie (J)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (m/s)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Massa (Kg)'''
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||288||70#||125.3340197||87.7824||0.03253
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350 with Firenock S3||517||33.51||282||70#||123.7862978||85.9536||0.03351
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||278||64#||116.7813751||84.7344||0.03253
|-
|
|}
* Aan de hand van de snelheid kan de kinerische energie berekend worden via de formule
<math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2
</math>
** m is de massa van de pijl, uitgedrukt in Kg
** v is de snelheid van de pijl, uitgedrukt in m/s
* De kinetische energie wordt uitgedrukt in J.
* Dus voor de pijl uit bovenstaande tabel met een massa van 32.53 gram (0.03253 Kg) geschoten met een snelheid van 84.7344 m/s uit een boog afgesteld op 64# wordt dit:
** <math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2 = \frac{1}{2}0.03253.(84.7344)^2 = 116.7813751 J
</math>
= Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. =
* Het opstellen van de FD-curve wordt in detail besproken in [[Opstellen van een F-D curve van een boog|dit artikel: Opstellen van een F-D curve van een boog...]]
** De waarden zijn:
{| border="1" cellpadding="2" style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''D'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''F'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''m'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''N'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ft'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''lbs'''
|-
| 8||0||0.2032||0||0.666666666||0
|-
| 9||10||0.2286||44.48221615||0.75||10
|-
| 10||22.58||0.254||100.4408441||0.833333333||22.58
|-
| 11||36.64||0.2794||162.98284||0.916666666||36.64
|-
| 12||50.05||0.3048||222.6334918||1||50.05
|-
| 13||61.53||0.3302||273.699076||1.083333333||61.53
|-
| 14||65.57||0.3556||291.6698913||1.166666666||65.57
|-
| 15||64.25||0.381||285.7982388||1.25||64.25
|-
| 16||64.29||0.4064||285.9761676||1.333333333||64.29
|-
| 17||64.29||0.4318||285.9761676||1.416666666||64.29
|-
| 18||63.98||0.4572||284.5972189||1.499999999||63.98
|-
| 19||63.72||0.4826||283.4406813||1.583333333||63.72
|-
| 20||63.45||0.508||282.2396615||1.666666666||63.45
|-
| 21||63.32||0.5334||281.6613927||1.749999999||63.32
|-
| 22||63.41||0.5588||282.0617326||1.833333333||63.41
|-
| 23||63.58||0.5842||282.8179303||1.916666666||63.58
|-
| 24||63.67||0.6096||283.2182702||1.999999999||63.67
|-
| 25||63.1||0.635||280.6827839||2.083333333||63.1
|-
| 26||62.92||0.6604||279.882104||2.166666666||62.92
|-
| 27||61.42||0.6858||273.2097716||2.249999999||61.42
|-
| 28||57.63||0.7112||229.661682||2.333333332||57.63
|-
| 29||49.61||0.7366||220.6762743||2.416666666||49.61
|-
| 30||27.52||0.762||122.4150589||2.499999999||27.52
|-
| 30.5||21.65||0.7747||96.30399797||2.541666666||21.65
|-
|
|}

* FD curve voor de BowTech Experience 64# en een Bowtech BTX-31 70.82# @ 30.5"
* Berekening van de opgeslagen energie wordt gedaan door het berekenen van de oppervlakte onder de curve.
** [[File:FD curve Bowtech Experience 64lbs.png|600px]][[File:FD curve Bowtech BTX-32.png|600px]]
** Via het programma [http://www.r-project.org R] en de functie trapz uit het caTools pakket of via de simpson methode (SciPy, Python) wordt de oppervlakte onder de curve berekend. De oppervlaktes onder de curves op de figuren hierboven zijn met SciPy berekend.

= Stap 3: Vergelijking van de opgeslagen energie en de kinetische energie: bepaling van de efficiëntie. =
* Wanneer alle opgeslagen energie geconverteeld zou kunnen worden naar kinetisch energie zou de boog een efficiëntie van 100% hebben... dit is echter in de praktijk niet mogelijk.
* De efficiëntie van de boog wordt gedefinieerd door <math> Efficientie = \frac {Kinetische\ Energie}{Opgeslagen\ Energie}=\frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}</math>
* De kinetische energie <math>E_{kin}</math> hadden we reeds eerder berekend en die is 116.78 J.
* De efficiëntie van de boog wordt dan:
<math>Efficientie = \frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}= \frac{116.78}{135.70}= 86.06\%</math>

= Besluit =
De BowTech Experience is een heel efficiente boog met een rendement van meer dan 85%.
Lichtjes andere waarden kunnen bekomen worden indien zwaardere of lichtere pijlen gebruikt worden. Een boog kan meer van z'n energie kwijt is een zwaardere pijl, dus dan zal het resultaat hoger liggen. Omgekeerd bij een lichtere pijl. Om de resultaten van bogen met elkaar te kunnen vergelijken dienen pijlen van hetzelfde gewicht en spine (en gaat energie verloren in het buigen van de pijl; energie die dus niet in snelheid wordt omgezet) gebruikt te worden.

Een heel goed artikel over de fysica van het boogschieten is: [[media:HO Meyer Applications of physiscs of archery 1511.02250.pdf| Applications of Physics to Archery, H.O. Meyer, 2015]]

Berekenen van de efficientie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog

2025-07-03T08:09:38Z

Luc: /* Stap 3: Vergelijking van de opgeslagen energie en de kinetische energie: bepaling van de efficiëntie. */

= Berekenen van de efficiëntie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog =
== Opstelling ==
* Boog: Bowtech Experience 64# (60# - 70#)
* Pijlen: Carbon Express Piledrive 350
* Snelheidsmeter
* Boogweegschaal

== Stap 1: meten van de snelheid van de pijl en bepalen van de kinetische energie ==
* Meten van de snelheid.
{| style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" | {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gewicht (grains)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gwicht (grams)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (fps)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Boog gewicht'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Energie (J)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (m/s)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Massa (Kg)'''
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||288||70#||125.3340197||87.7824||0.03253
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350 with Firenock S3||517||33.51||282||70#||123.7862978||85.9536||0.03351
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||278||64#||116.7813751||84.7344||0.03253
|-
|
|}
* Aan de hand van de snelheid kan de kinerische energie berekend worden via de formule
<math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2
</math>
** m is de massa van de pijl, uitgedrukt in Kg
** v is de snelheid van de pijl, uitgedrukt in m/s
* De kinetische energie wordt uitgedrukt in J.
* Dus voor de pijl uit bovenstaande tabel met een massa van 32.53 gram (0.03253 Kg) geschoten met een snelheid van 84.7344 m/s uit een boog afgesteld op 64# wordt dit:
** <math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2 = \frac{1}{2}0.03253.(84.7344)^2 = 116.7813751 J
</math>
= Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. =
* Het opstellen van de FD-curve wordt in detail besproken in [[Opstellen van een F-D curve van een boog|dit artikel: Opstellen van een F-D curve van een boog...]]
** De waarden zijn:
{| border="1" cellpadding="2" style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''D'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''F'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''m'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''N'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ft'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''lbs'''
|-
| 8||0||0.2032||0||0.666666666||0
|-
| 9||10||0.2286||44.48221615||0.75||10
|-
| 10||22.58||0.254||100.4408441||0.833333333||22.58
|-
| 11||36.64||0.2794||162.98284||0.916666666||36.64
|-
| 12||50.05||0.3048||222.6334918||1||50.05
|-
| 13||61.53||0.3302||273.699076||1.083333333||61.53
|-
| 14||65.57||0.3556||291.6698913||1.166666666||65.57
|-
| 15||64.25||0.381||285.7982388||1.25||64.25
|-
| 16||64.29||0.4064||285.9761676||1.333333333||64.29
|-
| 17||64.29||0.4318||285.9761676||1.416666666||64.29
|-
| 18||63.98||0.4572||284.5972189||1.499999999||63.98
|-
| 19||63.72||0.4826||283.4406813||1.583333333||63.72
|-
| 20||63.45||0.508||282.2396615||1.666666666||63.45
|-
| 21||63.32||0.5334||281.6613927||1.749999999||63.32
|-
| 22||63.41||0.5588||282.0617326||1.833333333||63.41
|-
| 23||63.58||0.5842||282.8179303||1.916666666||63.58
|-
| 24||63.67||0.6096||283.2182702||1.999999999||63.67
|-
| 25||63.1||0.635||280.6827839||2.083333333||63.1
|-
| 26||62.92||0.6604||279.882104||2.166666666||62.92
|-
| 27||61.42||0.6858||273.2097716||2.249999999||61.42
|-
| 28||57.63||0.7112||229.661682||2.333333332||57.63
|-
| 29||49.61||0.7366||220.6762743||2.416666666||49.61
|-
| 30||27.52||0.762||122.4150589||2.499999999||27.52
|-
| 30.5||21.65||0.7747||96.30399797||2.541666666||21.65
|-
|
|}

* FD curve voor de BowTech Experience 64# en een Bowtech BTX-31 70.82# @ 30.5"
* Berekening van de opgeslagen energie wordt gedaan door het berekenen van de oppervlakte onder de curve.
** [[File:FD curve Bowtech Experience 64lbs.png|600px]][[File:FD curve Bowtech BTX-32.png|600px]]
** Via het programma [http://www.r-project.org R] en de functie trapz uit het caTools pakket of via de simpson methode (Scipy) wordt de oppervlakte onder de curve berekend.

<pre>trapz(bte$m,bte$N)
136.1538 Nm (J)
trapz(bte$ft,bte$lbs)
100.4219 (pound-force foot)</pre>
** Dus de opgeslagen energie in de boog 136.1538 J.

= Stap 3: Vergelijking van de opgeslagen energie en de kinetische energie: bepaling van de efficiëntie. =
* Wanneer alle opgeslagen energie geconverteeld zou kunnen worden naar kinetisch energie zou de boog een efficiëntie van 100% hebben... dit is echter in de praktijk niet mogelijk.
* De efficiëntie van de boog wordt gedefinieerd door <math> Efficientie = \frac {Kinetische\ Energie}{Opgeslagen\ Energie}=\frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}</math>
* De kinetische energie <math>E_{kin}</math> hadden we reeds eerder berekend en die is 116.78 J.
* De efficiëntie van de boog wordt dan:
<math>Efficientie = \frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}= \frac{116.78}{135.70}= 86.06\%</math>

= Besluit =
De BowTech Experience is een heel efficiente boog met een rendement van meer dan 85%.
Lichtjes andere waarden kunnen bekomen worden indien zwaardere of lichtere pijlen gebruikt worden. Een boog kan meer van z'n energie kwijt is een zwaardere pijl, dus dan zal het resultaat hoger liggen. Omgekeerd bij een lichtere pijl. Om de resultaten van bogen met elkaar te kunnen vergelijken dienen pijlen van hetzelfde gewicht en spine (en gaat energie verloren in het buigen van de pijl; energie die dus niet in snelheid wordt omgezet) gebruikt te worden.

Een heel goed artikel over de fysica van het boogschieten is: [[media:HO Meyer Applications of physiscs of archery 1511.02250.pdf| Applications of Physics to Archery, H.O. Meyer, 2015]]

Berekenen van de efficientie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog

2025-07-02T23:16:31Z

Luc: /* Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. */

= Berekenen van de efficiëntie van een boog via de kinetische energie van de pijl en de opgeslagen energie in de boog =
== Opstelling ==
* Boog: Bowtech Experience 64# (60# - 70#)
* Pijlen: Carbon Express Piledrive 350
* Snelheidsmeter
* Boogweegschaal

== Stap 1: meten van de snelheid van de pijl en bepalen van de kinetische energie ==
* Meten van de snelheid.
{| style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" | {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Type'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gewicht (grains)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Gwicht (grams)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (fps)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Boog gewicht'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Energie (J)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Snelheid (m/s)'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Massa (Kg)'''
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||288||70#||125.3340197||87.7824||0.03253
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350 with Firenock S3||517||33.51||282||70#||123.7862978||85.9536||0.03351
|-
| Carbon express PileDrive Hunter 350||502||32.53||278||64#||116.7813751||84.7344||0.03253
|-
|
|}
* Aan de hand van de snelheid kan de kinerische energie berekend worden via de formule
<math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2
</math>
** m is de massa van de pijl, uitgedrukt in Kg
** v is de snelheid van de pijl, uitgedrukt in m/s
* De kinetische energie wordt uitgedrukt in J.
* Dus voor de pijl uit bovenstaande tabel met een massa van 32.53 gram (0.03253 Kg) geschoten met een snelheid van 84.7344 m/s uit een boog afgesteld op 64# wordt dit:
** <math>
E_{kin} = \frac{1}{2}m.v^2 = \frac{1}{2}0.03253.(84.7344)^2 = 116.7813751 J
</math>
= Stap 2: bepalen van de opgeslagen energie in de boog: opstellen van de FD-curve. =
* Het opstellen van de FD-curve wordt in detail besproken in [[Opstellen van een F-D curve van een boog|dit artikel: Opstellen van een F-D curve van een boog...]]
** De waarden zijn:
{| border="1" cellpadding="2" style="border-style: solid; border-width: 1px" class="wikitable" {{table}}
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''D'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''F'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''m'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''N'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ft'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''lbs'''
|-
| 8||0||0.2032||0||0.666666666||0
|-
| 9||10||0.2286||44.48221615||0.75||10
|-
| 10||22.58||0.254||100.4408441||0.833333333||22.58
|-
| 11||36.64||0.2794||162.98284||0.916666666||36.64
|-
| 12||50.05||0.3048||222.6334918||1||50.05
|-
| 13||61.53||0.3302||273.699076||1.083333333||61.53
|-
| 14||65.57||0.3556||291.6698913||1.166666666||65.57
|-
| 15||64.25||0.381||285.7982388||1.25||64.25
|-
| 16||64.29||0.4064||285.9761676||1.333333333||64.29
|-
| 17||64.29||0.4318||285.9761676||1.416666666||64.29
|-
| 18||63.98||0.4572||284.5972189||1.499999999||63.98
|-
| 19||63.72||0.4826||283.4406813||1.583333333||63.72
|-
| 20||63.45||0.508||282.2396615||1.666666666||63.45
|-
| 21||63.32||0.5334||281.6613927||1.749999999||63.32
|-
| 22||63.41||0.5588||282.0617326||1.833333333||63.41
|-
| 23||63.58||0.5842||282.8179303||1.916666666||63.58
|-
| 24||63.67||0.6096||283.2182702||1.999999999||63.67
|-
| 25||63.1||0.635||280.6827839||2.083333333||63.1
|-
| 26||62.92||0.6604||279.882104||2.166666666||62.92
|-
| 27||61.42||0.6858||273.2097716||2.249999999||61.42
|-
| 28||57.63||0.7112||229.661682||2.333333332||57.63
|-
| 29||49.61||0.7366||220.6762743||2.416666666||49.61
|-
| 30||27.52||0.762||122.4150589||2.499999999||27.52
|-
| 30.5||21.65||0.7747||96.30399797||2.541666666||21.65
|-
|
|}

* FD curve voor de BowTech Experience 64# en een Bowtech BTX-31 70.82# @ 30.5"
* Berekening van de opgeslagen energie wordt gedaan door het berekenen van de oppervlakte onder de curve.
** [[File:FD curve Bowtech Experience 64lbs.png|600px]][[File:FD curve Bowtech BTX-32.png|600px]]
** Via het programma [http://www.r-project.org R] en de functie trapz uit het caTools pakket of via de simpson methode (Scipy) wordt de oppervlakte onder de curve berekend.

<pre>trapz(bte$m,bte$N)
136.1538 Nm (J)
trapz(bte$ft,bte$lbs)
100.4219 (pound-force foot)</pre>
** Dus de opgeslagen energie in de boog 136.1538 J.

= Stap 3: Vergelijking van de opgeslagen energie en de kinetische energie: bepaling van de efficiëntie. =
* Wanneer alle opgeslagen energie geconverteeld zou kunnen worden naar kinetisch energie zou de boog een efficiëntie van 100% hebben... dit is echter in de praktijk niet mogelijk.
* De efficiëntie van de boog wordt gedefinieerd door <math> Efficientie = \frac {Kinetische\ Energie}{Opgeslagen\ Energie}=\frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}</math>
* De kinetische energie <math>E_{kin}</math> hadden we reeds eerder berekend en die is 116.7813751 J.
* De efficiëntie van de boog wordt dan:
<math>Efficientie = \frac{E_{kin}}{Oppervlakte\ onder\ de\ curve}= \frac{116.7813751}{136.1538}= 85.77\%</math>

= Besluit =
De BowTech Experience is een heel efficiente boog met een rendement van meer dan 85%.
Lichtjes andere waarden kunnen bekomen worden indien zwaardere of lichtere pijlen gebruikt worden. Een boog kan meer van z'n energie kwijt is een zwaardere pijl, dus dan zal het resultaat hoger liggen. Omgekeerd bij een lichtere pijl. Om de resultaten van bogen met elkaar te kunnen vergelijken dienen pijlen van hetzelfde gewicht en spine (en gaat energie verloren in het buigen van de pijl; energie die dus niet in snelheid wordt omgezet) gebruikt te worden.

Een heel goed artikel over de fysica van het boogschieten is: [[media:HO Meyer Applications of physiscs of archery 1511.02250.pdf| Applications of Physics to Archery, H.O. Meyer, 2015]]

File:FD curve Bowtech BTX-32.png

2025-07-02T23:13:54Z

Luc:

Carbon en Aluminium pijlen maken

2025-03-31T10:42:22Z

Luc: /* Meet het totale pijlgewicht */

= Carbon en Aluminium pijlen maken =

== Inleiding ==
Over het algemeen is het maken van carbon of aluminium pijlen veel gemakkelijker dan het maken van houten pijlen omdat ipv het uitzoeken van de juiste spine van de schacht, je bij carbon of aluminium steeds de juiste [[De spine waarde|spine]] koopt.
Dit deel handelt over het correct monteren van de pijl en geldt voor zowel carbon als aluminium pijlen.
=== De keuze van de lijm ===
Elke fabrikant gebruikt een ander materiaal voor de carbon van de schachten en raden meestal ook een andere lijm aan om te gebruiken. Lees daarom zeker de gebruiksaanwijzing bij de carbon pijlen.
Courante lijmen zijn:
* Zachte smeltlijm: deze lijm smelt bij een lagere temperatuur dan de klassieke hars. Carbon verdraagt namelijk geen hoge temperaturen.
* Harde smeltlijm (ook wel hars genoemd) is zeer geschikt voor het verlijmen van inserts in aluminium schachten.
* 2 componentenlijm: hier is het belangrijk om het juiste type van de fabrikant te gebruiken. De langzaam uithardende lijm (24 uur) is de beste. Goede resultaten met Bison Kombi Snel-Rapide (3148631/02) en Bison Kombi Metaal (3148581/02) voor aluminium schachten.
* Flexibele superlijm zoals bv "[https://www.loctite-consument.nl/nl/products/super-glue3-power-flex/super-glue3-power-flex-universal.html Loctite Super Glue Flex Control]"
* GoldTip Tip Grip en DragonSpit zouden ook erg goed zijn, echter je dient heel snel je insert in de schacht te drukken omdat de secondenlijm zich echt binnen enkele seconden vast zet. Ik heb al een aantal vrienden zien vloeken met een insert dat nog niet helemaal tot op het einde in de schacht geraakte omdat de lijm zich te snel vast zette.. De harsen hebben het voordeel dat het reversibel is.

== Nokken aanbrengen ==
Nokken komen in verschillende formaten.
Easton heeft een eigen benaming voor de diameter van de nokken:

* GT past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.246" voor GoldTip.
* S past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.244" of 6.5 mm. (Standard diameter)
* H past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.233" of 6 mm. (Reduced diameter)
* X past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.204" of 5 mm. (Micro diameter)
* G past in pijlen met een interne diameter (ID) van 0.165" of 4 mm. (Ultra-micro diameter)

[[File:EastonMetricDimensions 4000xb.jpg|500px|center]]

Hier in het voorbeeld is het de "EASTON Super Nock". Er wordt meestal een hulpmiddel mee verkocht waarmee je de nokken goed kan aligneren t.o.v. de index veer. Het hulpmiddel past net over de nock.
[[File:EASTON Super Nock plus tool.jpg|300px|center]]
De nock is op het gedeelte dat in de schacht gaat voorzien van een aantal oneffenheden die er voor zorgen dat nok erg goed vast zit in de schacht... echter, wanneer je nadien de nok verdraaid of er terug uit haalt, zal die de volgende keren niet meer goed vast zitten. Dus aligneer de nok, wanneer je die vervangt, goed met de indexveer en druk die dan met het hulpmiddel aan.
[[File:EASTON Super Nock in shaft.jpg|300px|center]]
Zorg er voor dat de nock steeds goed aansluit op de schacht.
[[File:EASTON Super Nock completely in shaft.jpg|300px|center]]
Een goede alignering van de nok met de as van de pijl is erg belangrijk.

== Schachten op lengte zagen ==
Meet de lengte van de schachten zorgvuldig af. Een handige manier is om een dunnen nagel in een plank te slagen en de nok daar tegen te zetten.. als de nagel dun genoeg is past de nok er mooi rond en is het heel gemakkelijk om de juiste lengte af te meten. Markeer de lengte over heel de omtrek van de pijl.
[[File:Lengte markeren.jpg|300px|center]]
Carbon is niet onschuldig... draag bij het zagen van carbon steeds een goed stofmasker en werk bij voorkeur buiten waar de wind het stof van je wegblaast... Plaats eventueel een ventilator zodat het stof niet naar jou komt.
Een pijlensnijder, zoals bv de Arrow cutter saw van Decut is echt aan te bevelen. Indien die niet voorhanden is, is een Dremel ook te gebruiken, zij het iets omslachtiger, om carbon pijlen in te korten. Gewone zagen, of buizensnijders die je rond een buis moet draaien zijn niet goed.
Leg de schachten goed stevig en plat neer. Zorg er voor dat de dremel niet kan wegschieten wanneer je door de buis zaagt..het vraagt wat handigheid maar het resultaat is erg goed.
[[File:Dremel zaagblad.jpg|300px|center]]
Na het zagen plaats de schachten vertikaal op een P600 schuurpapiertje om het oppervlak perfect recht te maken door cirkelvormige bewegingen te maken. Dit is nodig opdat de inserts goed zouden aansluiten tegen de schacht. Bekijk het schacht voor en tijdens het schuren en bepaal waar er nog wat afgevlakt dient te worden. Hou de schacht steeds perfect vertikaal tijdens het schuren. Wees voorzichtig met het stof dat gemaakt wordt en vermijd alle contact hiermee.
[[File:Schacht voor opschuren.jpg|300px|center]][[File:Schacht na opschuren.jpg|300px|center]]

== Schachten zorgvuldig proper maken ==
* Let op, aceton kan de schacht beschadigen en gebruik enkel aceton bij schachten die dit verdragen. Idem voor MEK (Methyl-Ethyl-Keton). De meeste fabrikanten raden het gebruik van een zeepoplossing aan.
[[File:Aceton oorstaafjes.jpg|300px|center]]
Maak met een wattenstaafje gedoopt in aceton de binnenkant van de schachten volledig proper. Dit is erg belangrijk.. zorg dat er geen stof noch vet achterblijft in de schacht. Breng wat aceton aan op het wattenstaafje en ga goed diep met het wattenstaafje en maak zowel een draaiende beweging met de schacht als met het wattenstaafje.. Maak elke schacht 3x zuiver en gebruik telkens een nieuwe kant van een wattenstaafje.
[[File:Oorstaafje uit Schacht.jpg|300px|center]]
Je zal versteld staan hoeveel vuil er uit komt.
[[File:Vuil uit Schacht oorstaafje.jpg|300px|center]]
Blijf dit proces herhalen tot de wattenstaafjes perfect proper blijven.
Laat de schachten goed uitdrogen.

== Inserts ontvetten ==
Breng de punten aan in de inserts. De punten zijn meestal bedekt door een olie afkomstig van het fabrikageprocess. Let hier voor op en zorg dat je de inserts steeds met bv. je linker hand neemt en de punten steeds met je rechterhand, dit om te verwijden dat er extra vet op de inserts komt.
De inserts dienen altijd goed ontvet te worden. Dit is belangrijk opdat de lijm goed zou kunnen hechten. Bevochtig een doek (bv keukenrol) met een voldoende hoeveelheid aceton en wrijf de inserts proper totdat er geen vuil meer af komt.
Leg de inserts op een zuivere plaats (bv keulenrol) en laat ze drogen indien nodig.
Raak de inserts niet meer met blote handen aan. Neem ze bij de punt vast zodat er zeker geen vet meer op komt.
[[File:Propere inserts en punten.jpg|300px|center]]

== Inserts en punten aanbrengen ==
Neem de punt vast met een tang en verwarm de insert een 6-8 tal tellen in de brander. Hou de insert steeds op dezelfde plaats in de vlam en zorg dat beide kanten even lang verwarm worden. Het puntje van het centrale deel van de vlam is een goed referentiepunt en is tevens het warmste deel van de vlam.

[[File:Insert in brander verwarmen.jpg|300px|center]]

Verwarm nadien de top van de smeltlijm een 2-tal seconden in de brander.
[[File:Soft hot glue verwarmen.jpg|300px|center]]
Breng overal een goede laag lijm aan.. werk snel zodat alles goed op temperatuur blijft..
[[File:Insert met hot glue.jpg|300px|center]]
Plaats de punt stevig in de tang geklemd en plaats de punt op een stukje hout. Breng de schacht in een draaiende beweging over de insert.
Druk de punt goed aan en laat de lijm koud worden.
[[File:Punt goed aandrukken hars laten opdrogen.jpg|300px|center]]
Zorg er voor dat de schachten elkaar niet kunnen raken en dat de hars mooi ongestoord kan uitharden.
[[File:Hars koud laten worden.jpg|300px|center]]
Na een tijdje is de hars voldoende koud en kan je die met je duim losduwen van de schacht. Dit geeft een mooi en proper resultaat. Soms lees je dat je de overtollige hars met een vochtige doek snel dient af te vegen zo lang die nog vloeibaar is, echter dit geeft geen proper resultaat.. zeker de zachte hars is nadien erg gemakkelijk te verwijderen. Wanneer je de hars afveegt wanneer die nog warm is, smeer je die gedeeltelijk over de schacht en punt uit en zal de stramiet aan de pijl blijven kleven wanneer je er mee schiet.

== Schachten ontvetten ==
Voor het aanbrengen van de veren dien je de schacht goed te ontvetten. Je kan dit doen met een solvent zoals Aceton, methanol, ether, isopropyl alcohol of MEK (MethylEthylKeton). Belangrijk is dat je vooraf nakijkt of het product de schacht niet aantast. Je kan best met het solvent niet tegen de nok komen omdat die er meestal door opgelost worden. Gebruik geen ontsmettingsalcohol omdat die soms olie bevat. Ook dissolvant voor de nagels is niet goed, dat is aceton met olie...
Breng een voldoende hoeveelheid solvent (bv Acetone) aan en wrijf goed over het deel van de schacht waar je de veren gaat kleven.
[[File:Schacht ontvetten met Aceton.jpg|300px|center]]

== Veren aanbrengen ==
=== Veren voorzien van dubbelzijdige tape ===
[[File:Veren Wit fluo geel.jpg|300px|center]]
Neem per schacht 3 veren, best van 2 or 3 verschillende kleuren.
[[File:Bohning Fletching tape.jpg|300px|center]]
Als dubbelzijdige tape is de Bohning fletching tape erg goed..
[[File:Tape tussen de vingers.jpg|300px|center]]
Wanneer je de tape vast neemt, zorg er voor dan je met je vingers de onderkant (klevende kant) van de tape niet aanraakt.. je kan best de tape met de zijkanten tussen duim en wijsvinger houden.
[[File:Veer met tape start.jpg|300px|center]]
Breng de tape zorgvildig aan op de onderkant van het voetje van de veer. Zorg dat je goed recht blijft. Doe kleine stukjes per keer zodat je niet van het middan afwijkt.
[[File:Veer met tape verder.jpg|300px|center]]
Breng de tape aan over heel de veer.
[[File:Veer met tape einde.jpg|300px|center]]
Wanneer je op het einde best, knip je met een scherp schaartje de tape af.
* TIP: om sneller te werken, voorzie eerst alle veren van dubbelzijdige tape en kleeft ze direct na elkaar, zonder ze eerst los te knippen. Dit versnelt het process. Nadien knip je netjes de tape door tussen de veren. Belangrijk, wanneer je de veren voorzien van tape in de verenhouder plaatst, wrijf, met bv de achterkant van een schaartje, de tape goed vast op de veer zodat deze goed houdt.

=== Schacht in verenplakker plaatsen ===
Plaats de schacht in de verenplakker. Zorg ervoor dat het lijntje op de nok overeen komt met het lijntje op de verenplakken. Dit is de plaats van de index-veer. De meeste verenplakkers hebben één of ander systeem om de indexveer aan te duiden.
Controleer of de alignering van de verenplakker goed is. Maak een bewuste keuze of je je veren recht, geschrankt, of helicoidaal wil plaatsen. De veren recht is het beste voor doelschieten. Een beetje ofset mag, maar zorg er dan voor dat dit volgens de regels van kunst bebeurt zoals beschreven in het hoofdstuk over de [[veren]].

Zorg dat er minstens 25 tot 38 mm is tussen het uiteinde van de nok en de plaats waar de veer start. Op die manier heb je voldoende ruimte voor je vingers bij de los. Indien je de veren te dicht bij de nok plaatst zullen je vingers tijdens de los de veren raken en de pijl doen afwijken.

Voor een overzicht hoe je de veren (Left Wing / Right Wing) dient te plaatsen verwijs ik naar onderstaande tabel.

{| class="wikitable"
! Beschrijving !! Left wing !! Right wing
|-
! Positie voetje van veer (bekeken vanuit de nok)
| Voetje van de veer is aan de rechter kant || Voetje van de veer is aan de linker kant
|-
! Benaming van de veer in België
| Rechtse veer || Linkse veer
|-
! Vleugel
| Linker vleugel || Rechter vleugel
|-
! Plaatsing in offset (bekeken vanuit de nok) (1°-3°)
| Frontaal deel van de veer naar links t.o.v. midden van de schacht. Gebruik enkel de rechte klem van de fletching jig. || Frontaal deel van de veer naar rechts t.o.v. midden van de schacht. Gebruik enkel de rechte klem van de fletching jig.
|-
! Plaatsing in helical (bekeken vanuit de nok) (1°-3°)
| Frontaal deel van de veer naar links t.o.v. midden van de schacht. Gebruik enkel de fletching jig waar LH op staat. || Frontaal deel van de veer naar rechts t.o.v. midden van de schacht. Gebruik enkel de fletching jig waar RH op staat.
|-
! Rotatie van de pijl zoals bekeken vanuit de nok van de pijl.
| Tegenwijzerszin (counterclockwise) || Wijzerszin (clockwise)
|}

=== Veer in verenplakken plaatsen en aanbrengen op schacht ===
Wanneer je de veer in de klem van de verenplakker plaatst, zorg ervoor dat je steeds exact dezelfde positie neemt. Wrijf met de botte kant van een schaartje over de tape zodat die vaster op de veer gedrukt wordt. Dit zorgt er tevens ook voor dat de veer gelijkmatig in de verenplakker zit. Haal de beschermfolie van de dubbelzijdige tape van de veer en zet de klem met de veer in de verenplakker. Zorg ervoor dat de alignering goed is. Dwz. plaats de klem steeds aan de onderkant van de verenplakker.
[[File:Veer in klem aligned.jpg|300px|center]]

De eerste veer (met het streepje op de verenplakker bovenaan) is de indexveer.
[[File:Index veer geplaatst.jpg|300px|center]]

De andere veren volgen. Draai telkens de verenplakker een stap verder en herhaal de procedure.
[[File:Andere veren volgen.jpg|300px|center]]

=== Veren beschermen door het aanbrengen van een klein duppeltje lijm ===
Op alle veren wordt bovenaan en onderaan een druppeltje lijm gelegd zodat ze niet gemakkelijk kunnen loskomen wanneer ze bv onder het gras gaan of wanneer er een andere pijl langs gaat. De druppel op de foto lijkt groot, maar na het opdrogen blijft er bijna niets meer van over.
[[File:Veer Druppel boven.jpg|300px|center]]

[[File:Veer Druppel onder.jpg|300px|center]]

Hang de pijl vertikaal op en laat de lijm drogen. De pijl is na het drogen klaar voor gebruikt.
Ik maak graag gebruik van een metalen kapstok om de pijlen aan te laten drogen. Wanneer de onderste draad niet dik genoeg is doe ik er in de lengte een dun laagje tape over.
[[File:Veren te drogen hangen.jpg|300px|center]]

=== Meet het totale pijlgewicht ===

Het is belangrijk je totale pijlgewicht te kennen. Dit dient namelijk afgestemd te zijn op de kracht van je boog. De fabrikant van je boog zal je vertellen welk pijlgewicht hij aanraadt. Hoe lichter de pijl, hoe dichter die bij een "dry fire" komt. 8x - 10x het booggewicht in grains is een goed startpunt. Vanaf 7x wordt het al belastend voor de boog en raad ik af. De boog zal dan ook veel meer geluid beginnen maken.

Neem het trekgewicht op je treklengte. Bv. Wanneer je treklengte langer is dan 28" dien je het trekgewicht te meten op jouw treklengte.

{| class="wikitable"
! !! Pijlgewicht in grains !!
|-
! Boog-/trek-gewicht
| Minimum (8x) || Ideaal (10x)
|-
! 30
| 240 || 300
|-
! 35
| 280 || 350
|-
! 40
| 320 || 400
|-
! 45
| 360 || 450
|-
! 50
| 400 || 500
|}

Twee voorbeelden:
* Easton Flatline 400, 125 grains punt, 3x 4" veren: 396.0 grains
* Gold tip Traditional 7795, 125 grains punt, 3x 4" veren: 518.2 grains

De spine waarde

2025-02-22T12:09:39Z

Luc: /* Hoe komen we aan de conversie factor van 0.825419? */

= Spine waarde =
Definitie: De spine is een maat voor de sterkte of stijfheid van de schacht van een pijl.

* Ideaal kies je een spine waarde die bij je treklengte, trekgewicht en breedte van je handvat past.
* Wanneer je een houten schacht spine-t, zorg dan dat de groeiringen boven- en onderaan zitten, dan buigt de pijl in het vlak van het sterkste deel van de schacht. Voor een pijl (met veren) kan je bv. kiezen om steeds de index-veer bovenaan te nemen. Dit omdat de pijl voornamelijk horizontaal "paradox-t" wanneer hij wordt afgeschoten (cfr. boogschuttersparadox). De index-veer staat ook bij het afschieten in dit vlak.
* De spine waarde werd vroeger bepaald door de mate waarin de schacht doorbuigt wanneer er een gewicht van 2 lbs (pond) (=907.2 gram) in het centrum opgehangen wordt en wanneer de schacht steunt op steunpunten die 26" inch van elkaar geplaatst zijn. (oude AMO standaard)
* De spine waarde wordt soms uitgedrukt in de uitwijking in inch (bv .5500) of in ponden (bv 50-55#, 55-60#)
*Belangrijk: Easton archery and ATA (dus zo goed als alle fabrikanten) geven de spine waarde weer voor de uitwijking van pijlen gespine-ed op 28 inch met een gewicht van 880 gram (1.94 pound)(=ASTM / ATA standaard) ASTM: '''A'''merican '''S'''ociety for '''T'''esting and '''M'''aterials. Link naar [[media:ASTM-F2031-05-2014-.pdf|PDF]].
* De ATA heeft een document met een gedetaileerde uitleg over hun standaarden. De versie van 2009 kan je downloaden via [https://drive.google.com/file/d/1GyLuuJJbc8b0vH9HLx2Ztj9gIPVlTnqm/view?usp=sharing deze link]
** Deze waarden kunnen dus verschillen met andere waarden uit de literatuur omdat daar het spine-en veelal gebeurt met een gewicht van 2 lbs.
** Om de conversie te doen tussen (oude) AMO en ASTM spine (in ponden!) gebruik je de volgende formule: <math>AMO= {{ASTM * 0.825419}}</math>
** Omzetting tussen AMO uitwijking (e.g. 0.400) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over Uitwijking } </math>
** Omzetting tussen ASTM uitwijking (e.g. 0.340) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over {(Uitwijking * 0.825419) } }</math>
** bv. Easton pijl met spine 0.340 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.340 * 0.825419)} }= 92.6 </math>
** bv. Easton pijl met spine 0.400 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.400 * 0.825419)} }= 78.7 </math>

** Kortere pijlen worden gespined met de steunen op 23" van elkaar. Ook daar is het mogelijk om de omzetting van 23" naar 28" spine-waarde te doen: dit kan door de bekomen meetwaarde te vermenigvuldigen met 1.804.
*** Deze conversie factor wordt bekomen door <math> { {(28 inch)^3} \over {(26 inch)^3 } } = 1.804 </math>. Zie verder hieronder bij de beam bending theory voor de verklaring waarom een derde macht gebruikt wordt.
*** <math> 23.0 \;inch \; (58.4 cm) \; spine \; x \; 1.804 \;=\; 28.0 \; inch \; (71.1 cm) \; spine </math>

* De omzetting van de mate van doorbuigen van een pijl (ASTM spine) naar de AMO spine waarde van de pijl (in ponden) kan je doen via onderstaande grafiek of je kan het [[media:Spine grafiek.pdf|PDF bestand]] openen .
[[File:Spine grafiek.png|600px|center]]
== Wat is de juiste spine waarde voor de pijlen voor je boog ==
Je kan starten met de volgende ruwe schatting.
* Neem het trekgewicht van je boog bij 28 inch. Dit is meestal opgegeven.
* Tel er 5 pond bij op voor elke inch dat je langer trekt dan 28".
* Voor elke inch minder dan 28" trek er 5 pond af.
* Voeg 5 pond toe voor zware broadheads of punten zwaarder dan 110 grains.
* Voeg nog 5 pond toe wanneer je met een snelle recurve boog schiet.
* Wanneer je met een Fast-flight pees schiet, voeg nog eens 5 pond toe.
* Wanneer je boog niet vanuit het midden van je boog schiet, i.e. je hebt geen venster in je boog, moet je van dit getal nog 5-10 pond aftrekken.

Dit geeft een goede startwaarde voor de spine waarde van je pijl.

* Rekenvoorbeeld 1: Je boog is 30# bij 28" (30). Je treklengte is 32" (+4*5) en je schiet met een snelle recurveboog (+5) met 125 grains punten (+5) en een fast-flight pees (+5).
** 30+4*5+5+5+5=65#.
* Rekenvoorbeeld 2: Boog=53# at 29.5", pijlen 30", boog 45# op 28", 125 grain punten, fastflight. Dus: 45+(2*5)+5+5+5= 70#.

* Een goede manier is om op de site van [http://www.eastonarchery.com Easton] online de juiste schachten te kiezen.

* Selectietabel voor de keuze van Cederhout.

{| {{table}} border="1" cellpadding="10" align="center"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Booggewicht/pijllengte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''24"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''25"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''26"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''27"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''28"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''29"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''30"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''31"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''32"'''
|-
| 25-30||<30||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55
|-
| 30-35||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60
|-
| 35-40||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65
|-
| 40-45||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70
|-
| 45-50||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75
|-
| 50-55||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80
|-
| 55-60||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85
|-
| 60-65||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90
|-
| 65-70||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90||90-95
|-
|}

* De juiste spine waarde voor je boog kan je ook bepalen door middel van [[Paper_tunen]].

== De spine van je pijl ==
* Om de spine van je pijl te kennen, spine je die op 2" korter dan de lengte van je pijl. Dus je legt de pijl op de spine tester en laat aan elke kant 1" overhangen. De spine meter zet je dan in het midden van de pijl. Op deze manier meet je de spine van je pijl. Deze waarde wordt weinig gebruikt alhoewel er toch een directe link is met de dynamische spine van de pijl. Dit dient verder onderzocht en uitgewerkt te worden.

== De effectieve of dynamische spine waarde ==
* De effectieve (of dynamische) spine waarde is die spine die bekomen wordt bij een bepaalde treklengte, gewicht van de punt en trekkracht. Wanneer je de treklengte en dus ook het gewicht varieert zal de doorbuiging van de pijl wanneer deze afgeschoten wordt varieren van schot tot schot. Dit is eigenlijk de spine waarde die echt belang heeft.

== Wat zijn de effecten van de spine waarde op de vlucht van een pijl ==
Dit heeft alles te maken met de boogschuttersparadox: de mate waarin een pijl zich om de boog kan/moet plooien om rechtdoor te kunnen vliegen.
* Wanneer de spine te sterk, i.e. de schacht is te stijf, is vertonen de pijlen een afwijking naar links. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)
* Wanneer de spine te zwak is, i.e. de schacht is te flexibel, dan vertonen de pijlen een afwijking naar rechts wanneer die een beetje te slap is...of naar links als die veel te slap is.. m.a.w. ze gaan alle kanten op. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)

* Vertrekkend van deze startwaarde kan je een aantal pijlen klaarmaken om te testen. Het zal wat tuning vragen voor het uitzoeken van de juiste combinatie tussen spine waarde, de lengte en model van veren, gewicht van de punt, nokpunt, de hoogte van je pees etc. voor je een pijl hebt die een perfecte vlucht heeft.

* Wanneer je een pijl hebt die te zwak (i.e. te soepel) is voor je boog kan je proberen om deze in te korten. Dit verandert de spine waarde van je pijl. Er is dus een belangrijk verschil tussen de spine waarde van een schacht, en de spine waarde van je pijl, maar ze zijn wel gerelateerd.

* De effectieve spine van de pijl wordt mee bepaald door de mate dat je de juiste treklengte/gewicht aanhoudt. Door niet ver genoeg te trekken zal als gevolg de pijl niet ver genoeg buigen bij het afschieten en niet perfect rond het handvat paradox-en.

== Beam Bending Theory: Hoe komen we aan de conversie factor van 0.825419? ==

* Deze berekeningen zijn gebaseerd op de 'beam bending theory' waarbij de uitwijking onder een puntbelasting in het midden van een schacht gegeven wordt door:
** <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> waarbij:
*** <math>\delta</math>: de uitwijking
*** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
*** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
*** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
*** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
**** Voor een holle schacht is dit: <math>I = { \pi * (r_{buiten}^4 - r_{binnen}^4) \over 4 } </math>
****<math>r_{buiten}</math>: buitendiameter van de schacht
****<math>r_{binnen}</math>: binnendiameter van de schacht
* Voor een veer is de kracht bij uitrekking gegeven door de formule <math>F = k.x </math>
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>x </math> is de uitwijking.
* Herinner je de formule van hierboven <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math>
** Een pijl kunnen we eveneens beschouwen als een veer met een veerconstante k en die overeenkomt met de stijfheid van de schacht:
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>\delta</math>: de uitwijking
** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
* <math>F = k.x </math> kan ook geschreven worden als <math>k = {F \over x} </math>.
* De uitwijking is onze <math>\delta</math> dus dan wordt de formule: <math>k = {F \over \delta }</math>
* Samen met de formule <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> wordt dit <math>k={F \over \delta} = {48 * E * I \over L^3} </math>
* Wanneer we nu twee verschillende opstellingen hebben, één met de steunpunten op 28" voor ASTM (<math>L_1</math>) van elkaar en één met de steunpunten op 26" voor AMO/ATA (<math>L_1</math>) van elkaar, vermits de veerconstante van de pijl voor beide opstellingen gelijk is geldt:
** <math>k_1 = {F_1 \over \delta_1} = {48 E I \over L_1^3} \Leftrightarrow { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {48 E I} </math>
** <math>k_2 = {F_2 \over \delta_2} = {48 E I \over L_2^3} \Leftrightarrow {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} = {48 E I } </math>
* Vermits beide uitdrukkingen gelijk zijn kunnen we die aan elkaar gelijk stellen en herschikken volgens gewone wiskundige methodes:
** <math> { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} </math>
** <math> {\delta_1 \over \delta_2} = { {F_1 . L_1^3} \over {F_2 . L_2^3} } = { {2 lbs . 26^3 inch} \over {1.94 lbs . 28^3 inch} } = { {35152} \over {42586.88} } = 0.825418532656067</math> of afgerond <math>0.825419</math>

Wie had gedacht dat wiskunde/fysica en boogschieten zo mooi bij elkaar kunnen passen :-)

De spine waarde

2025-02-22T11:51:46Z

Luc: /* Spine waarde */

= Spine waarde =
Definitie: De spine is een maat voor de sterkte of stijfheid van de schacht van een pijl.

* Ideaal kies je een spine waarde die bij je treklengte, trekgewicht en breedte van je handvat past.
* Wanneer je een houten schacht spine-t, zorg dan dat de groeiringen boven- en onderaan zitten, dan buigt de pijl in het vlak van het sterkste deel van de schacht. Voor een pijl (met veren) kan je bv. kiezen om steeds de index-veer bovenaan te nemen. Dit omdat de pijl voornamelijk horizontaal "paradox-t" wanneer hij wordt afgeschoten (cfr. boogschuttersparadox). De index-veer staat ook bij het afschieten in dit vlak.
* De spine waarde werd vroeger bepaald door de mate waarin de schacht doorbuigt wanneer er een gewicht van 2 lbs (pond) (=907.2 gram) in het centrum opgehangen wordt en wanneer de schacht steunt op steunpunten die 26" inch van elkaar geplaatst zijn. (oude AMO standaard)
* De spine waarde wordt soms uitgedrukt in de uitwijking in inch (bv .5500) of in ponden (bv 50-55#, 55-60#)
*Belangrijk: Easton archery and ATA (dus zo goed als alle fabrikanten) geven de spine waarde weer voor de uitwijking van pijlen gespine-ed op 28 inch met een gewicht van 880 gram (1.94 pound)(=ASTM / ATA standaard) ASTM: '''A'''merican '''S'''ociety for '''T'''esting and '''M'''aterials. Link naar [[media:ASTM-F2031-05-2014-.pdf|PDF]].
* De ATA heeft een document met een gedetaileerde uitleg over hun standaarden. De versie van 2009 kan je downloaden via [https://drive.google.com/file/d/1GyLuuJJbc8b0vH9HLx2Ztj9gIPVlTnqm/view?usp=sharing deze link]
** Deze waarden kunnen dus verschillen met andere waarden uit de literatuur omdat daar het spine-en veelal gebeurt met een gewicht van 2 lbs.
** Om de conversie te doen tussen (oude) AMO en ASTM spine (in ponden!) gebruik je de volgende formule: <math>AMO= {{ASTM * 0.825419}}</math>
** Omzetting tussen AMO uitwijking (e.g. 0.400) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over Uitwijking } </math>
** Omzetting tussen ASTM uitwijking (e.g. 0.340) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over {(Uitwijking * 0.825419) } }</math>
** bv. Easton pijl met spine 0.340 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.340 * 0.825419)} }= 92.6 </math>
** bv. Easton pijl met spine 0.400 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.400 * 0.825419)} }= 78.7 </math>

** Kortere pijlen worden gespined met de steunen op 23" van elkaar. Ook daar is het mogelijk om de omzetting van 23" naar 28" spine-waarde te doen: dit kan door de bekomen meetwaarde te vermenigvuldigen met 1.804.
*** Deze conversie factor wordt bekomen door <math> { {(28 inch)^3} \over {(26 inch)^3 } } = 1.804 </math>. Zie verder hieronder bij de beam bending theory voor de verklaring waarom een derde macht gebruikt wordt.
*** <math> 23.0 \;inch \; (58.4 cm) \; spine \; x \; 1.804 \;=\; 28.0 \; inch \; (71.1 cm) \; spine </math>

* De omzetting van de mate van doorbuigen van een pijl (ASTM spine) naar de AMO spine waarde van de pijl (in ponden) kan je doen via onderstaande grafiek of je kan het [[media:Spine grafiek.pdf|PDF bestand]] openen .
[[File:Spine grafiek.png|600px|center]]
== Wat is de juiste spine waarde voor de pijlen voor je boog ==
Je kan starten met de volgende ruwe schatting.
* Neem het trekgewicht van je boog bij 28 inch. Dit is meestal opgegeven.
* Tel er 5 pond bij op voor elke inch dat je langer trekt dan 28".
* Voor elke inch minder dan 28" trek er 5 pond af.
* Voeg 5 pond toe voor zware broadheads of punten zwaarder dan 110 grains.
* Voeg nog 5 pond toe wanneer je met een snelle recurve boog schiet.
* Wanneer je met een Fast-flight pees schiet, voeg nog eens 5 pond toe.
* Wanneer je boog niet vanuit het midden van je boog schiet, i.e. je hebt geen venster in je boog, moet je van dit getal nog 5-10 pond aftrekken.

Dit geeft een goede startwaarde voor de spine waarde van je pijl.

* Rekenvoorbeeld 1: Je boog is 30# bij 28" (30). Je treklengte is 32" (+4*5) en je schiet met een snelle recurveboog (+5) met 125 grains punten (+5) en een fast-flight pees (+5).
** 30+4*5+5+5+5=65#.
* Rekenvoorbeeld 2: Boog=53# at 29.5", pijlen 30", boog 45# op 28", 125 grain punten, fastflight. Dus: 45+(2*5)+5+5+5= 70#.

* Een goede manier is om op de site van [http://www.eastonarchery.com Easton] online de juiste schachten te kiezen.

* Selectietabel voor de keuze van Cederhout.

{| {{table}} border="1" cellpadding="10" align="center"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Booggewicht/pijllengte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''24"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''25"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''26"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''27"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''28"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''29"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''30"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''31"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''32"'''
|-
| 25-30||<30||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55
|-
| 30-35||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60
|-
| 35-40||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65
|-
| 40-45||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70
|-
| 45-50||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75
|-
| 50-55||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80
|-
| 55-60||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85
|-
| 60-65||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90
|-
| 65-70||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90||90-95
|-
|}

* De juiste spine waarde voor je boog kan je ook bepalen door middel van [[Paper_tunen]].

== De spine van je pijl ==
* Om de spine van je pijl te kennen, spine je die op 2" korter dan de lengte van je pijl. Dus je legt de pijl op de spine tester en laat aan elke kant 1" overhangen. De spine meter zet je dan in het midden van de pijl. Op deze manier meet je de spine van je pijl. Deze waarde wordt weinig gebruikt alhoewel er toch een directe link is met de dynamische spine van de pijl. Dit dient verder onderzocht en uitgewerkt te worden.

== De effectieve of dynamische spine waarde ==
* De effectieve (of dynamische) spine waarde is die spine die bekomen wordt bij een bepaalde treklengte, gewicht van de punt en trekkracht. Wanneer je de treklengte en dus ook het gewicht varieert zal de doorbuiging van de pijl wanneer deze afgeschoten wordt varieren van schot tot schot. Dit is eigenlijk de spine waarde die echt belang heeft.

== Wat zijn de effecten van de spine waarde op de vlucht van een pijl ==
Dit heeft alles te maken met de boogschuttersparadox: de mate waarin een pijl zich om de boog kan/moet plooien om rechtdoor te kunnen vliegen.
* Wanneer de spine te sterk, i.e. de schacht is te stijf, is vertonen de pijlen een afwijking naar links. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)
* Wanneer de spine te zwak is, i.e. de schacht is te flexibel, dan vertonen de pijlen een afwijking naar rechts wanneer die een beetje te slap is...of naar links als die veel te slap is.. m.a.w. ze gaan alle kanten op. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)

* Vertrekkend van deze startwaarde kan je een aantal pijlen klaarmaken om te testen. Het zal wat tuning vragen voor het uitzoeken van de juiste combinatie tussen spine waarde, de lengte en model van veren, gewicht van de punt, nokpunt, de hoogte van je pees etc. voor je een pijl hebt die een perfecte vlucht heeft.

* Wanneer je een pijl hebt die te zwak (i.e. te soepel) is voor je boog kan je proberen om deze in te korten. Dit verandert de spine waarde van je pijl. Er is dus een belangrijk verschil tussen de spine waarde van een schacht, en de spine waarde van je pijl, maar ze zijn wel gerelateerd.

* De effectieve spine van de pijl wordt mee bepaald door de mate dat je de juiste treklengte/gewicht aanhoudt. Door niet ver genoeg te trekken zal als gevolg de pijl niet ver genoeg buigen bij het afschieten en niet perfect rond het handvat paradox-en.

== Hoe komen we aan de conversie factor van 0.825419? ==

* Deze berekeningen zijn gebaseerd op de 'beam bending theory' waarbij de uitwijking onder een puntbelasting in het midden van een schacht gegeven wordt door:
** <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> waarbij:
*** <math>\delta</math>: de uitwijking
*** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
*** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
*** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
*** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
**** Voor een holle schacht is dit: <math>I = { \pi * (r_{buiten}^4 - r_{binnen}^4) \over 4 } </math>
****<math>r_{buiten}</math>: buitendiameter van de schacht
****<math>r_{binnen}</math>: binnendiameter van de schacht
* Voor een veer is de kracht bij uitrekking gegeven door de formule <math>F = k.x </math>
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>x </math> is de uitwijking.
* Herinner je de formule van hierboven <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math>
** Een pijl kunnen we eveneens beschouwen als een veer met een veerconstante k en die overeenkomt met de stijfheid van de schacht:
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>\delta</math>: de uitwijking
** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
* <math>F = k.x </math> kan ook geschreven worden als <math>k = {F \over x} </math>.
* De uitwijking is onze <math>\delta</math> dus dan wordt de formule: <math>k = {F \over \delta }</math>
* Samen met de formule <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> wordt dit <math>k={F \over \delta} = {48 * E * I \over L^3} </math>
* Wanneer we nu twee verschillende opstellingen hebben, één met de steunpunten op 28" voor ASTM (<math>L_1</math>) van elkaar en één met de steunpunten op 26" voor AMO/ATA (<math>L_1</math>) van elkaar, vermits de veerconstante van de pijl voor beide opstellingen gelijk is geldt:
** <math>k_1 = {F_1 \over \delta_1} = {48 E I \over L_1^3} \Leftrightarrow { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {48 E I} </math>
** <math>k_2 = {F_2 \over \delta_2} = {48 E I \over L_2^3} \Leftrightarrow {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} = {48 E I } </math>
* Vermits beide uitdrukkingen gelijk zijn kunnen we die aan elkaar gelijk stellen en herschikken volgens gewone wiskundige methodes:
** <math> { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} </math>
** <math> {\delta_1 \over \delta_2} = { {F_1 . L_1^3} \over {F_2 . L_2^3} } = { {2 lbs . 26^3 inch} \over {1.94 lbs . 28^3 inch} } = { {35152} \over {42586.88} } = 0.825418532656067</math> of afgerond <math>0.825419</math>

Wie had gedacht dat wiskunde/fysica en boogschieten zo mooi bij elkaar kunnen passen :-)

De spine waarde

2025-02-22T00:39:40Z

Luc: /* Spine waarde */

= Spine waarde =
Definitie: De spine is een maat voor de sterkte of stijfheid van de schacht van een pijl.

* Ideaal kies je een spine waarde die bij je treklengte, trekgewicht en breedte van je handvat past.
* Wanneer je een houten schacht spine-t, zorg dan dat de groeiringen boven- en onderaan zitten, dan buigt de pijl in het vlak van het sterkste deel van de schacht. Voor een pijl (met veren) kan je bv. kiezen om steeds de index-veer bovenaan te nemen. Dit omdat de pijl voornamelijk horizontaal "paradox-t" wanneer hij wordt afgeschoten (cfr. boogschuttersparadox). De index-veer staat ook bij het afschieten in dit vlak.
* De spine waarde werd vroeger bepaald door de mate waarin de schacht doorbuigt wanneer er een gewicht van 2 lbs (pond) (=907.2 gram) in het centrum opgehangen wordt en wanneer de schacht steunt op steunpunten die 26" inch van elkaar geplaatst zijn. (oude AMO standaard)
* De spine waarde wordt soms uitgedrukt in de uitwijking in inch (bv .5500) of in ponden (bv 50-55#, 55-60#)
*Belangrijk: Easton archery and ATA (dus zo goed als alle fabrikanten) geven de spine waarde weer voor de uitwijking van pijlen gespine-ed op 28 inch met een gewicht van 880 gram (1.94 pound)(=ASTM / ATA standaard) ASTM: '''A'''merican '''S'''ociety for '''T'''esting and '''M'''aterials. Link naar [[media:ASTM-F2031-05-2014-.pdf|PDF]].
* De ATA heeft een document met een gedetaileerde uitleg over hun standaarden. De versie van 2009 kan je downloaden via [https://drive.google.com/file/d/1GyLuuJJbc8b0vH9HLx2Ztj9gIPVlTnqm/view?usp=sharing deze link]
** Deze waarden kunnen dus verschillen met andere waarden uit de literatuur omdat daar het spine-en veelal gebeurt met een gewicht van 2 lbs.
** Om de conversie te doen tussen (oude) AMO en ASTM spine (in ponden!) gebruik je de volgende formule: <math>AMO= {{ASTM * 0.825419}}</math>
** Omzetting tussen AMO uitwijking (e.g. 0.400) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over Uitwijking } </math>
** Omzetting tussen ASTM uitwijking (e.g. 0.340) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over {(Uitwijking * 0.825419) } }</math>
** bv. Easton pijl met spine 0.340 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.340 * 0.825419)} }= 92.6 </math>
** bv. Easton pijl met spine 0.400 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.400 * 0.825419)} }= 78.7 </math>
* De omzetting van de mate van doorbuigen van een pijl (ASTM spine) naar de AMO spine waarde van de pijl (in ponden) kan je doen via onderstaande grafiek of je kan het [[media:Spine grafiek.pdf|PDF bestand]] openen .
[[File:Spine grafiek.png|600px|center]]
== Wat is de juiste spine waarde voor de pijlen voor je boog ==
Je kan starten met de volgende ruwe schatting.
* Neem het trekgewicht van je boog bij 28 inch. Dit is meestal opgegeven.
* Tel er 5 pond bij op voor elke inch dat je langer trekt dan 28".
* Voor elke inch minder dan 28" trek er 5 pond af.
* Voeg 5 pond toe voor zware broadheads of punten zwaarder dan 110 grains.
* Voeg nog 5 pond toe wanneer je met een snelle recurve boog schiet.
* Wanneer je met een Fast-flight pees schiet, voeg nog eens 5 pond toe.
* Wanneer je boog niet vanuit het midden van je boog schiet, i.e. je hebt geen venster in je boog, moet je van dit getal nog 5-10 pond aftrekken.

Dit geeft een goede startwaarde voor de spine waarde van je pijl.

* Rekenvoorbeeld 1: Je boog is 30# bij 28" (30). Je treklengte is 32" (+4*5) en je schiet met een snelle recurveboog (+5) met 125 grains punten (+5) en een fast-flight pees (+5).
** 30+4*5+5+5+5=65#.
* Rekenvoorbeeld 2: Boog=53# at 29.5", pijlen 30", boog 45# op 28", 125 grain punten, fastflight. Dus: 45+(2*5)+5+5+5= 70#.

* Een goede manier is om op de site van [http://www.eastonarchery.com Easton] online de juiste schachten te kiezen.

* Selectietabel voor de keuze van Cederhout.

{| {{table}} border="1" cellpadding="10" align="center"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Booggewicht/pijllengte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''24"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''25"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''26"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''27"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''28"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''29"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''30"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''31"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''32"'''
|-
| 25-30||<30||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55
|-
| 30-35||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60
|-
| 35-40||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65
|-
| 40-45||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70
|-
| 45-50||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75
|-
| 50-55||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80
|-
| 55-60||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85
|-
| 60-65||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90
|-
| 65-70||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90||90-95
|-
|}

* De juiste spine waarde voor je boog kan je ook bepalen door middel van [[Paper_tunen]].

== De spine van je pijl ==
* Om de spine van je pijl te kennen, spine je die op 2" korter dan de lengte van je pijl. Dus je legt de pijl op de spine tester en laat aan elke kant 1" overhangen. De spine meter zet je dan in het midden van de pijl. Op deze manier meet je de spine van je pijl. Deze waarde wordt weinig gebruikt alhoewel er toch een directe link is met de dynamische spine van de pijl. Dit dient verder onderzocht en uitgewerkt te worden.

== De effectieve of dynamische spine waarde ==
* De effectieve (of dynamische) spine waarde is die spine die bekomen wordt bij een bepaalde treklengte, gewicht van de punt en trekkracht. Wanneer je de treklengte en dus ook het gewicht varieert zal de doorbuiging van de pijl wanneer deze afgeschoten wordt varieren van schot tot schot. Dit is eigenlijk de spine waarde die echt belang heeft.

== Wat zijn de effecten van de spine waarde op de vlucht van een pijl ==
Dit heeft alles te maken met de boogschuttersparadox: de mate waarin een pijl zich om de boog kan/moet plooien om rechtdoor te kunnen vliegen.
* Wanneer de spine te sterk, i.e. de schacht is te stijf, is vertonen de pijlen een afwijking naar links. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)
* Wanneer de spine te zwak is, i.e. de schacht is te flexibel, dan vertonen de pijlen een afwijking naar rechts wanneer die een beetje te slap is...of naar links als die veel te slap is.. m.a.w. ze gaan alle kanten op. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)

* Vertrekkend van deze startwaarde kan je een aantal pijlen klaarmaken om te testen. Het zal wat tuning vragen voor het uitzoeken van de juiste combinatie tussen spine waarde, de lengte en model van veren, gewicht van de punt, nokpunt, de hoogte van je pees etc. voor je een pijl hebt die een perfecte vlucht heeft.

* Wanneer je een pijl hebt die te zwak (i.e. te soepel) is voor je boog kan je proberen om deze in te korten. Dit verandert de spine waarde van je pijl. Er is dus een belangrijk verschil tussen de spine waarde van een schacht, en de spine waarde van je pijl, maar ze zijn wel gerelateerd.

* De effectieve spine van de pijl wordt mee bepaald door de mate dat je de juiste treklengte/gewicht aanhoudt. Door niet ver genoeg te trekken zal als gevolg de pijl niet ver genoeg buigen bij het afschieten en niet perfect rond het handvat paradox-en.

== Hoe komen we aan de conversie factor van 0.825419? ==

* Deze berekeningen zijn gebaseerd op de 'beam bending theory' waarbij de uitwijking onder een puntbelasting in het midden van een schacht gegeven wordt door:
** <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> waarbij:
*** <math>\delta</math>: de uitwijking
*** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
*** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
*** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
*** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
**** Voor een holle schacht is dit: <math>I = { \pi * (r_{buiten}^4 - r_{binnen}^4) \over 4 } </math>
****<math>r_{buiten}</math>: buitendiameter van de schacht
****<math>r_{binnen}</math>: binnendiameter van de schacht
* Voor een veer is de kracht bij uitrekking gegeven door de formule <math>F = k.x </math>
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>x </math> is de uitwijking.
* Herinner je de formule van hierboven <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math>
** Een pijl kunnen we eveneens beschouwen als een veer met een veerconstante k en die overeenkomt met de stijfheid van de schacht:
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>\delta</math>: de uitwijking
** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
* <math>F = k.x </math> kan ook geschreven worden als <math>k = {F \over x} </math>.
* De uitwijking is onze <math>\delta</math> dus dan wordt de formule: <math>k = {F \over \delta }</math>
* Samen met de formule <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> wordt dit <math>k={F \over \delta} = {48 * E * I \over L^3} </math>
* Wanneer we nu twee verschillende opstellingen hebben, één met de steunpunten op 28" voor ASTM (<math>L_1</math>) van elkaar en één met de steunpunten op 26" voor AMO/ATA (<math>L_1</math>) van elkaar, vermits de veerconstante van de pijl voor beide opstellingen gelijk is geldt:
** <math>k_1 = {F_1 \over \delta_1} = {48 E I \over L_1^3} \Leftrightarrow { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {48 E I} </math>
** <math>k_2 = {F_2 \over \delta_2} = {48 E I \over L_2^3} \Leftrightarrow {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} = {48 E I } </math>
* Vermits beide uitdrukkingen gelijk zijn kunnen we die aan elkaar gelijk stellen en herschikken volgens gewone wiskundige methodes:
** <math> { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} </math>
** <math> {\delta_1 \over \delta_2} = { {F_1 . L_1^3} \over {F_2 . L_2^3} } = { {2 lbs . 26^3 inch} \over {1.94 lbs . 28^3 inch} } = { {35152} \over {42586.88} } = 0.825418532656067</math> of afgerond <math>0.825419</math>

Wie had gedacht dat wiskunde/fysica en boogschieten zo mooi bij elkaar kunnen passen :-)

De spine waarde

2025-02-22T00:38:05Z

Luc: /* Spine waarde */

= Spine waarde =
Definitie: De spine is een maat voor de sterkte of stijfheid van de schacht van een pijl.

* Ideaal kies je een spine waarde die bij je treklengte, trekgewicht en breedte van je handvat past.
* Wanneer je een houten schacht spine-t, zorg dan dat de groeiringen boven- en onderaan zitten, dan buigt de pijl in het vlak van het sterkste deel van de schacht. Voor een pijl (met veren) kan je bv. kiezen om steeds de index-veer bovenaan te nemen. Dit omdat de pijl voornamelijk horizontaal "paradox-t" wanneer hij wordt afgeschoten (cfr. boogschuttersparadox). De index-veer staat ook bij het afschieten in dit vlak.
* De spine waarde werd vroeger bepaald door de mate waarin de schacht doorbuigt wanneer er een gewicht van 2 lbs (pond) (=907.2 gram) in het centrum opgehangen wordt en wanneer de schacht steunt op steunpunten die 26" inch van elkaar geplaatst zijn. (oude AMO standaard)
* De spine waarde wordt soms uitgedrukt in de uitwijking in inch (bv .5500) of in ponden (bv 50-55#, 55-60#)
*Belangrijk: Easton archery and ATA (dus zo goed als alle fabrikanten) geven de spine waarde weer voor de uitwijking van pijlen gespine-ed op 28 inch met een gewicht van 880 gram (1.94 pound)(=ASTM / ATA standaard) ASTM: '''A'''merican '''S'''ociety for '''T'''esting and '''M'''aterials. Link naar [[media:ASTM-F2031-05-2014-.pdf|PDF]].
** De ATA heeft een document met een gedetaileerde uitleg over hun standaarden. De versie van 2009 kan je downloaden via [https://drive.google.com/file/d/1GyLuuJJbc8b0vH9HLx2Ztj9gIPVlTnqm/view?usp=sharing deze link]
** Deze waarden kunnen dus verschillen met andere waarden uit de literatuur omdat daar het spine-en veelal gebeurt met een gewicht van 2 lbs.
** Om de conversie te doen tussen AMO en ASTM spine (in ponden!) gebruik je de volgende formule: <math>AMO= {{ASTM * 0.825419}}</math>
** Omzetting tussen AMO uitwijking (e.g. 0.400) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over Uitwijking } </math>
** Omzetting tussen ASTM uitwijking (e.g. 0.340) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over {(Uitwijking * 0.825419) } }</math>
** bv. Easton pijl met spine 0.340 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.340 * 0.825419)} }= 92.6 </math>
** bv. Easton pijl met spine 0.400 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.400 * 0.825419)} }= 78.7 </math>
* De omzetting van de mate van doorbuigen van een pijl (ASTM spine) naar de AMO spine waarde van de pijl (in ponden) kan je doen via onderstaande grafiek of je kan het [[media:Spine grafiek.pdf|PDF bestand]] openen .
[[File:Spine grafiek.png|600px|center]]
== Wat is de juiste spine waarde voor de pijlen voor je boog ==
Je kan starten met de volgende ruwe schatting.
* Neem het trekgewicht van je boog bij 28 inch. Dit is meestal opgegeven.
* Tel er 5 pond bij op voor elke inch dat je langer trekt dan 28".
* Voor elke inch minder dan 28" trek er 5 pond af.
* Voeg 5 pond toe voor zware broadheads of punten zwaarder dan 110 grains.
* Voeg nog 5 pond toe wanneer je met een snelle recurve boog schiet.
* Wanneer je met een Fast-flight pees schiet, voeg nog eens 5 pond toe.
* Wanneer je boog niet vanuit het midden van je boog schiet, i.e. je hebt geen venster in je boog, moet je van dit getal nog 5-10 pond aftrekken.

Dit geeft een goede startwaarde voor de spine waarde van je pijl.

* Rekenvoorbeeld 1: Je boog is 30# bij 28" (30). Je treklengte is 32" (+4*5) en je schiet met een snelle recurveboog (+5) met 125 grains punten (+5) en een fast-flight pees (+5).
** 30+4*5+5+5+5=65#.
* Rekenvoorbeeld 2: Boog=53# at 29.5", pijlen 30", boog 45# op 28", 125 grain punten, fastflight. Dus: 45+(2*5)+5+5+5= 70#.

* Een goede manier is om op de site van [http://www.eastonarchery.com Easton] online de juiste schachten te kiezen.

* Selectietabel voor de keuze van Cederhout.

{| {{table}} border="1" cellpadding="10" align="center"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Booggewicht/pijllengte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''24"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''25"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''26"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''27"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''28"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''29"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''30"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''31"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''32"'''
|-
| 25-30||<30||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55
|-
| 30-35||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60
|-
| 35-40||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65
|-
| 40-45||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70
|-
| 45-50||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75
|-
| 50-55||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80
|-
| 55-60||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85
|-
| 60-65||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90
|-
| 65-70||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90||90-95
|-
|}

* De juiste spine waarde voor je boog kan je ook bepalen door middel van [[Paper_tunen]].

== De spine van je pijl ==
* Om de spine van je pijl te kennen, spine je die op 2" korter dan de lengte van je pijl. Dus je legt de pijl op de spine tester en laat aan elke kant 1" overhangen. De spine meter zet je dan in het midden van de pijl. Op deze manier meet je de spine van je pijl. Deze waarde wordt weinig gebruikt alhoewel er toch een directe link is met de dynamische spine van de pijl. Dit dient verder onderzocht en uitgewerkt te worden.

== De effectieve of dynamische spine waarde ==
* De effectieve (of dynamische) spine waarde is die spine die bekomen wordt bij een bepaalde treklengte, gewicht van de punt en trekkracht. Wanneer je de treklengte en dus ook het gewicht varieert zal de doorbuiging van de pijl wanneer deze afgeschoten wordt varieren van schot tot schot. Dit is eigenlijk de spine waarde die echt belang heeft.

== Wat zijn de effecten van de spine waarde op de vlucht van een pijl ==
Dit heeft alles te maken met de boogschuttersparadox: de mate waarin een pijl zich om de boog kan/moet plooien om rechtdoor te kunnen vliegen.
* Wanneer de spine te sterk, i.e. de schacht is te stijf, is vertonen de pijlen een afwijking naar links. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)
* Wanneer de spine te zwak is, i.e. de schacht is te flexibel, dan vertonen de pijlen een afwijking naar rechts wanneer die een beetje te slap is...of naar links als die veel te slap is.. m.a.w. ze gaan alle kanten op. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)

* Vertrekkend van deze startwaarde kan je een aantal pijlen klaarmaken om te testen. Het zal wat tuning vragen voor het uitzoeken van de juiste combinatie tussen spine waarde, de lengte en model van veren, gewicht van de punt, nokpunt, de hoogte van je pees etc. voor je een pijl hebt die een perfecte vlucht heeft.

* Wanneer je een pijl hebt die te zwak (i.e. te soepel) is voor je boog kan je proberen om deze in te korten. Dit verandert de spine waarde van je pijl. Er is dus een belangrijk verschil tussen de spine waarde van een schacht, en de spine waarde van je pijl, maar ze zijn wel gerelateerd.

* De effectieve spine van de pijl wordt mee bepaald door de mate dat je de juiste treklengte/gewicht aanhoudt. Door niet ver genoeg te trekken zal als gevolg de pijl niet ver genoeg buigen bij het afschieten en niet perfect rond het handvat paradox-en.

== Hoe komen we aan de conversie factor van 0.825419? ==

* Deze berekeningen zijn gebaseerd op de 'beam bending theory' waarbij de uitwijking onder een puntbelasting in het midden van een schacht gegeven wordt door:
** <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> waarbij:
*** <math>\delta</math>: de uitwijking
*** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
*** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
*** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
*** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
**** Voor een holle schacht is dit: <math>I = { \pi * (r_{buiten}^4 - r_{binnen}^4) \over 4 } </math>
****<math>r_{buiten}</math>: buitendiameter van de schacht
****<math>r_{binnen}</math>: binnendiameter van de schacht
* Voor een veer is de kracht bij uitrekking gegeven door de formule <math>F = k.x </math>
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>x </math> is de uitwijking.
* Herinner je de formule van hierboven <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math>
** Een pijl kunnen we eveneens beschouwen als een veer met een veerconstante k en die overeenkomt met de stijfheid van de schacht:
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>\delta</math>: de uitwijking
** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
* <math>F = k.x </math> kan ook geschreven worden als <math>k = {F \over x} </math>.
* De uitwijking is onze <math>\delta</math> dus dan wordt de formule: <math>k = {F \over \delta }</math>
* Samen met de formule <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> wordt dit <math>k={F \over \delta} = {48 * E * I \over L^3} </math>
* Wanneer we nu twee verschillende opstellingen hebben, één met de steunpunten op 28" voor ASTM (<math>L_1</math>) van elkaar en één met de steunpunten op 26" voor AMO/ATA (<math>L_1</math>) van elkaar, vermits de veerconstante van de pijl voor beide opstellingen gelijk is geldt:
** <math>k_1 = {F_1 \over \delta_1} = {48 E I \over L_1^3} \Leftrightarrow { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {48 E I} </math>
** <math>k_2 = {F_2 \over \delta_2} = {48 E I \over L_2^3} \Leftrightarrow {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} = {48 E I } </math>
* Vermits beide uitdrukkingen gelijk zijn kunnen we die aan elkaar gelijk stellen en herschikken volgens gewone wiskundige methodes:
** <math> { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} </math>
** <math> {\delta_1 \over \delta_2} = { {F_1 . L_1^3} \over {F_2 . L_2^3} } = { {2 lbs . 26^3 inch} \over {1.94 lbs . 28^3 inch} } = { {35152} \over {42586.88} } = 0.825418532656067</math> of afgerond <math>0.825419</math>

Wie had gedacht dat wiskunde/fysica en boogschieten zo mooi bij elkaar kunnen passen :-)

De spine waarde

2025-02-22T00:10:12Z

Luc: /* Spine waarde */

= Spine waarde =
Definitie: De spine is een maat voor de sterkte of stijfheid van de schacht van een pijl.

* Ideaal kies je een spine waarde die bij je treklengte, trekgewicht en breedte van je handvat past.
* Wanneer je een houten schacht spine-t, zorg dan dat de groeiringen boven- en onderaan zitten, dan buigt de pijl in het vlak van het sterkste deel van de schacht. Voor een pijl (met veren) kan je bv. kiezen om steeds de index-veer bovenaan te nemen. Dit omdat de pijl voornamelijk horizontaal "paradox-t" wanneer hij wordt afgeschoten (cfr. boogschuttersparadox). De index-veer staat ook bij het afschieten in dit vlak.
* De spine waarde werd vroeger bepaald door de mate waarin de schacht doorbuigt wanneer er een gewicht van 2 lbs (pond) (=907.2 gram) in het centrum opgehangen wordt en wanneer de schacht steunt op steunpunten die 26" inch van elkaar geplaatst zijn. (AMO standaard)
* De spine waarde wordt soms uitgedrukt in de uitwijking in inch (bv .5500) of in ponden (bv 50-55#, 55-60#)
*Belangrijk: Easton archery and ATA (dus zo goed als alle fabrikanten) geven de spine waarde weer voor de uitwijking van pijlen gespine-ed op 28 inch met een gewicht van 880 gram (1.94 pound)(=ASTM / ATA standaard) ASTM: '''A'''merican '''S'''ociety for '''T'''esting and '''M'''aterials. Link naar [[media:ASTM-F2031-05-2014-.pdf|PDF]]
** Deze waarden kunnen dus verschillen met andere waarden uit de literatuur omdat daar het spine-en veelal gebeurt met een gewicht van 2 lbs.
** Om de conversie te doen tussen AMO en ASTM spine (in ponden!) gebruik je de volgende formule: <math>AMO= {{ASTM * 0.825419}}</math>
** Omzetting tussen AMO uitwijking (e.g. 0.400) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over Uitwijking } </math>
** Omzetting tussen ASTM uitwijking (e.g. 0.340) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over {(Uitwijking * 0.825419) } }</math>
** bv. Easton pijl met spine 0.340 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.340 * 0.825419)} }= 92.6 </math>
** bv. Easton pijl met spine 0.400 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.400 * 0.825419)} }= 78.7 </math>
* De omzetting van de mate van doorbuigen van een pijl (ASTM spine) naar de AMO spine waarde van de pijl (in ponden) kan je doen via onderstaande grafiek of je kan het [[media:Spine grafiek.pdf|PDF bestand]] openen .
[[File:Spine grafiek.png|600px|center]]
== Wat is de juiste spine waarde voor de pijlen voor je boog ==
Je kan starten met de volgende ruwe schatting.
* Neem het trekgewicht van je boog bij 28 inch. Dit is meestal opgegeven.
* Tel er 5 pond bij op voor elke inch dat je langer trekt dan 28".
* Voor elke inch minder dan 28" trek er 5 pond af.
* Voeg 5 pond toe voor zware broadheads of punten zwaarder dan 110 grains.
* Voeg nog 5 pond toe wanneer je met een snelle recurve boog schiet.
* Wanneer je met een Fast-flight pees schiet, voeg nog eens 5 pond toe.
* Wanneer je boog niet vanuit het midden van je boog schiet, i.e. je hebt geen venster in je boog, moet je van dit getal nog 5-10 pond aftrekken.

Dit geeft een goede startwaarde voor de spine waarde van je pijl.

* Rekenvoorbeeld 1: Je boog is 30# bij 28" (30). Je treklengte is 32" (+4*5) en je schiet met een snelle recurveboog (+5) met 125 grains punten (+5) en een fast-flight pees (+5).
** 30+4*5+5+5+5=65#.
* Rekenvoorbeeld 2: Boog=53# at 29.5", pijlen 30", boog 45# op 28", 125 grain punten, fastflight. Dus: 45+(2*5)+5+5+5= 70#.

* Een goede manier is om op de site van [http://www.eastonarchery.com Easton] online de juiste schachten te kiezen.

* Selectietabel voor de keuze van Cederhout.

{| {{table}} border="1" cellpadding="10" align="center"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Booggewicht/pijllengte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''24"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''25"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''26"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''27"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''28"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''29"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''30"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''31"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''32"'''
|-
| 25-30||<30||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55
|-
| 30-35||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60
|-
| 35-40||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65
|-
| 40-45||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70
|-
| 45-50||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75
|-
| 50-55||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80
|-
| 55-60||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85
|-
| 60-65||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90
|-
| 65-70||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90||90-95
|-
|}

* De juiste spine waarde voor je boog kan je ook bepalen door middel van [[Paper_tunen]].

== De spine van je pijl ==
* Om de spine van je pijl te kennen, spine je die op 2" korter dan de lengte van je pijl. Dus je legt de pijl op de spine tester en laat aan elke kant 1" overhangen. De spine meter zet je dan in het midden van de pijl. Op deze manier meet je de spine van je pijl. Deze waarde wordt weinig gebruikt alhoewel er toch een directe link is met de dynamische spine van de pijl. Dit dient verder onderzocht en uitgewerkt te worden.

== De effectieve of dynamische spine waarde ==
* De effectieve (of dynamische) spine waarde is die spine die bekomen wordt bij een bepaalde treklengte, gewicht van de punt en trekkracht. Wanneer je de treklengte en dus ook het gewicht varieert zal de doorbuiging van de pijl wanneer deze afgeschoten wordt varieren van schot tot schot. Dit is eigenlijk de spine waarde die echt belang heeft.

== Wat zijn de effecten van de spine waarde op de vlucht van een pijl ==
Dit heeft alles te maken met de boogschuttersparadox: de mate waarin een pijl zich om de boog kan/moet plooien om rechtdoor te kunnen vliegen.
* Wanneer de spine te sterk, i.e. de schacht is te stijf, is vertonen de pijlen een afwijking naar links. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)
* Wanneer de spine te zwak is, i.e. de schacht is te flexibel, dan vertonen de pijlen een afwijking naar rechts wanneer die een beetje te slap is...of naar links als die veel te slap is.. m.a.w. ze gaan alle kanten op. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)

* Vertrekkend van deze startwaarde kan je een aantal pijlen klaarmaken om te testen. Het zal wat tuning vragen voor het uitzoeken van de juiste combinatie tussen spine waarde, de lengte en model van veren, gewicht van de punt, nokpunt, de hoogte van je pees etc. voor je een pijl hebt die een perfecte vlucht heeft.

* Wanneer je een pijl hebt die te zwak (i.e. te soepel) is voor je boog kan je proberen om deze in te korten. Dit verandert de spine waarde van je pijl. Er is dus een belangrijk verschil tussen de spine waarde van een schacht, en de spine waarde van je pijl, maar ze zijn wel gerelateerd.

* De effectieve spine van de pijl wordt mee bepaald door de mate dat je de juiste treklengte/gewicht aanhoudt. Door niet ver genoeg te trekken zal als gevolg de pijl niet ver genoeg buigen bij het afschieten en niet perfect rond het handvat paradox-en.

== Hoe komen we aan de conversie factor van 0.825419? ==

* Deze berekeningen zijn gebaseerd op de 'beam bending theory' waarbij de uitwijking onder een puntbelasting in het midden van een schacht gegeven wordt door:
** <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> waarbij:
*** <math>\delta</math>: de uitwijking
*** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
*** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
*** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
*** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
**** Voor een holle schacht is dit: <math>I = { \pi * (r_{buiten}^4 - r_{binnen}^4) \over 4 } </math>
****<math>r_{buiten}</math>: buitendiameter van de schacht
****<math>r_{binnen}</math>: binnendiameter van de schacht
* Voor een veer is de kracht bij uitrekking gegeven door de formule <math>F = k.x </math>
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>x </math> is de uitwijking.
* Herinner je de formule van hierboven <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math>
** Een pijl kunnen we eveneens beschouwen als een veer met een veerconstante k en die overeenkomt met de stijfheid van de schacht:
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>\delta</math>: de uitwijking
** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
* <math>F = k.x </math> kan ook geschreven worden als <math>k = {F \over x} </math>.
* De uitwijking is onze <math>\delta</math> dus dan wordt de formule: <math>k = {F \over \delta }</math>
* Samen met de formule <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> wordt dit <math>k={F \over \delta} = {48 * E * I \over L^3} </math>
* Wanneer we nu twee verschillende opstellingen hebben, één met de steunpunten op 28" voor ASTM (<math>L_1</math>) van elkaar en één met de steunpunten op 26" voor AMO/ATA (<math>L_1</math>) van elkaar, vermits de veerconstante van de pijl voor beide opstellingen gelijk is geldt:
** <math>k_1 = {F_1 \over \delta_1} = {48 E I \over L_1^3} \Leftrightarrow { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {48 E I} </math>
** <math>k_2 = {F_2 \over \delta_2} = {48 E I \over L_2^3} \Leftrightarrow {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} = {48 E I } </math>
* Vermits beide uitdrukkingen gelijk zijn kunnen we die aan elkaar gelijk stellen en herschikken volgens gewone wiskundige methodes:
** <math> { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} </math>
** <math> {\delta_1 \over \delta_2} = { {F_1 . L_1^3} \over {F_2 . L_2^3} } = { {2 lbs . 26^3 inch} \over {1.94 lbs . 28^3 inch} } = { {35152} \over {42586.88} } = 0.825418532656067</math> of afgerond <math>0.825419</math>

Wie had gedacht dat wiskunde/fysica en boogschieten zo mooi bij elkaar kunnen passen :-)

De spine waarde

2025-02-22T00:09:43Z

Luc: /* Spine waarde */

= Spine waarde =
Definitie: De spine is een maat voor de sterkte of stijfheid van de schacht van een pijl.

* Ideaal kies je een spine waarde die bij je treklengte, trekgewicht en breedte van je handvat past.
* Wanneer je een houten schacht spine-t, zorg dan dat de groeiringen boven- en onderaan zitten, dan buigt de pijl in het vlak van het sterkste deel van de schacht. Voor een pijl (met veren) kan je bv. kiezen om steeds de index-veer bovenaan te nemen. Dit omdat de pijl voornamelijk horizontaal "paradox-t" wanneer hij wordt afgeschoten (cfr. boogschuttersparadox). De index-veer staat ook bij het afschieten in dit vlak.
* De spine waarde werd vroeger bepaald door de mate waarin de schacht doorbuigt wanneer er een gewicht van 2 lbs (pond) (=907.2 gram) in het centrum opgehangen wordt en wanneer de schacht steunt op steunpunten die 26" inch van elkaar geplaatst zijn. (AMO standaard)
* De spine waarde wordt soms uitgedrukt in de uitwijking in inch (bv .5500) of in ponden (bv 50-55#, 55-60#)
*Belangrijk: Easton archery and ATA (dus zo goed als alle fabrikanten) geven de spine waarde weer voor de uitwijking van pijlen gespine-ed op 28 inch met een gewicht van 880 gram (1.94 pound)(=ASTM / ATA standaard) ASTM: '''A'''merican '''S'''ociety for '''T'''esting and '''M'''aterials. Link naar [[File:ASTM-F2031-05-2014-.pdf|PDF]]
** Deze waarden kunnen dus verschillen met andere waarden uit de literatuur omdat daar het spine-en veelal gebeurt met een gewicht van 2 lbs.
** Om de conversie te doen tussen AMO en ASTM spine (in ponden!) gebruik je de volgende formule: <math>AMO= {{ASTM * 0.825419}}</math>
** Omzetting tussen AMO uitwijking (e.g. 0.400) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over Uitwijking } </math>
** Omzetting tussen ASTM uitwijking (e.g. 0.340) en ponden doe je met de volgende formule: <math> Ponden = { 26 \over {(Uitwijking * 0.825419) } }</math>
** bv. Easton pijl met spine 0.340 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.340 * 0.825419)} }= 92.6 </math>
** bv. Easton pijl met spine 0.400 geeft een spine in ponden van: <math> Ponden = { 26 \over {(0.400 * 0.825419)} }= 78.7 </math>
* De omzetting van de mate van doorbuigen van een pijl (ASTM spine) naar de AMO spine waarde van de pijl (in ponden) kan je doen via onderstaande grafiek of je kan het [[media:Spine grafiek.pdf|PDF bestand]] openen .
[[File:Spine grafiek.png|600px|center]]
== Wat is de juiste spine waarde voor de pijlen voor je boog ==
Je kan starten met de volgende ruwe schatting.
* Neem het trekgewicht van je boog bij 28 inch. Dit is meestal opgegeven.
* Tel er 5 pond bij op voor elke inch dat je langer trekt dan 28".
* Voor elke inch minder dan 28" trek er 5 pond af.
* Voeg 5 pond toe voor zware broadheads of punten zwaarder dan 110 grains.
* Voeg nog 5 pond toe wanneer je met een snelle recurve boog schiet.
* Wanneer je met een Fast-flight pees schiet, voeg nog eens 5 pond toe.
* Wanneer je boog niet vanuit het midden van je boog schiet, i.e. je hebt geen venster in je boog, moet je van dit getal nog 5-10 pond aftrekken.

Dit geeft een goede startwaarde voor de spine waarde van je pijl.

* Rekenvoorbeeld 1: Je boog is 30# bij 28" (30). Je treklengte is 32" (+4*5) en je schiet met een snelle recurveboog (+5) met 125 grains punten (+5) en een fast-flight pees (+5).
** 30+4*5+5+5+5=65#.
* Rekenvoorbeeld 2: Boog=53# at 29.5", pijlen 30", boog 45# op 28", 125 grain punten, fastflight. Dus: 45+(2*5)+5+5+5= 70#.

* Een goede manier is om op de site van [http://www.eastonarchery.com Easton] online de juiste schachten te kiezen.

* Selectietabel voor de keuze van Cederhout.

{| {{table}} border="1" cellpadding="10" align="center"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''Booggewicht/pijllengte'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''24"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''25"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''26"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''27"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''28"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''29"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''30"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''31"'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''32"'''
|-
| 25-30||<30||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55
|-
| 30-35||<30||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60
|-
| 35-40||<30||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65
|-
| 40-45||<30||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70
|-
| 45-50||30-35||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75
|-
| 50-55||35-40||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80
|-
| 55-60||40-45||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85
|-
| 60-65||45-50||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90
|-
| 65-70||50-55||55-60||60-65||65-70||70-75||75-80||80-85||85-90||90-95
|-
|}

* De juiste spine waarde voor je boog kan je ook bepalen door middel van [[Paper_tunen]].

== De spine van je pijl ==
* Om de spine van je pijl te kennen, spine je die op 2" korter dan de lengte van je pijl. Dus je legt de pijl op de spine tester en laat aan elke kant 1" overhangen. De spine meter zet je dan in het midden van de pijl. Op deze manier meet je de spine van je pijl. Deze waarde wordt weinig gebruikt alhoewel er toch een directe link is met de dynamische spine van de pijl. Dit dient verder onderzocht en uitgewerkt te worden.

== De effectieve of dynamische spine waarde ==
* De effectieve (of dynamische) spine waarde is die spine die bekomen wordt bij een bepaalde treklengte, gewicht van de punt en trekkracht. Wanneer je de treklengte en dus ook het gewicht varieert zal de doorbuiging van de pijl wanneer deze afgeschoten wordt varieren van schot tot schot. Dit is eigenlijk de spine waarde die echt belang heeft.

== Wat zijn de effecten van de spine waarde op de vlucht van een pijl ==
Dit heeft alles te maken met de boogschuttersparadox: de mate waarin een pijl zich om de boog kan/moet plooien om rechtdoor te kunnen vliegen.
* Wanneer de spine te sterk, i.e. de schacht is te stijf, is vertonen de pijlen een afwijking naar links. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)
* Wanneer de spine te zwak is, i.e. de schacht is te flexibel, dan vertonen de pijlen een afwijking naar rechts wanneer die een beetje te slap is...of naar links als die veel te slap is.. m.a.w. ze gaan alle kanten op. (voor rechtshandige schutters, bij linkshandige schutters is dit andersom)

* Vertrekkend van deze startwaarde kan je een aantal pijlen klaarmaken om te testen. Het zal wat tuning vragen voor het uitzoeken van de juiste combinatie tussen spine waarde, de lengte en model van veren, gewicht van de punt, nokpunt, de hoogte van je pees etc. voor je een pijl hebt die een perfecte vlucht heeft.

* Wanneer je een pijl hebt die te zwak (i.e. te soepel) is voor je boog kan je proberen om deze in te korten. Dit verandert de spine waarde van je pijl. Er is dus een belangrijk verschil tussen de spine waarde van een schacht, en de spine waarde van je pijl, maar ze zijn wel gerelateerd.

* De effectieve spine van de pijl wordt mee bepaald door de mate dat je de juiste treklengte/gewicht aanhoudt. Door niet ver genoeg te trekken zal als gevolg de pijl niet ver genoeg buigen bij het afschieten en niet perfect rond het handvat paradox-en.

== Hoe komen we aan de conversie factor van 0.825419? ==

* Deze berekeningen zijn gebaseerd op de 'beam bending theory' waarbij de uitwijking onder een puntbelasting in het midden van een schacht gegeven wordt door:
** <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> waarbij:
*** <math>\delta</math>: de uitwijking
*** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
*** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
*** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
*** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
**** Voor een holle schacht is dit: <math>I = { \pi * (r_{buiten}^4 - r_{binnen}^4) \over 4 } </math>
****<math>r_{buiten}</math>: buitendiameter van de schacht
****<math>r_{binnen}</math>: binnendiameter van de schacht
* Voor een veer is de kracht bij uitrekking gegeven door de formule <math>F = k.x </math>
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>x </math> is de uitwijking.
* Herinner je de formule van hierboven <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math>
** Een pijl kunnen we eveneens beschouwen als een veer met een veerconstante k en die overeenkomt met de stijfheid van de schacht:
** <math>k </math> is de veerconstante.
** <math>\delta</math>: de uitwijking
** <math>F</math>: de kracht die op de schacht wordt uitgeoefend
** <math>L</math>: de afstand tussen de 2 steunpunten waarop de schacht ligt (bv 28" of 26")
** <math>E</math>: "elasticiteitsmodulus" of "Youngs modulus" (modulus of elasticity / Young's modulus)
** <math>I</math>: "oppervlakte traagheidsmoment" of "oppervlakte moment van inertie" (area moment of inertia)
* <math>F = k.x </math> kan ook geschreven worden als <math>k = {F \over x} </math>.
* De uitwijking is onze <math>\delta</math> dus dan wordt de formule: <math>k = {F \over \delta }</math>
* Samen met de formule <math>\delta = { FL^3 \over {48 E I} } </math> wordt dit <math>k={F \over \delta} = {48 * E * I \over L^3} </math>
* Wanneer we nu twee verschillende opstellingen hebben, één met de steunpunten op 28" voor ASTM (<math>L_1</math>) van elkaar en één met de steunpunten op 26" voor AMO/ATA (<math>L_1</math>) van elkaar, vermits de veerconstante van de pijl voor beide opstellingen gelijk is geldt:
** <math>k_1 = {F_1 \over \delta_1} = {48 E I \over L_1^3} \Leftrightarrow { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {48 E I} </math>
** <math>k_2 = {F_2 \over \delta_2} = {48 E I \over L_2^3} \Leftrightarrow {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} = {48 E I } </math>
* Vermits beide uitdrukkingen gelijk zijn kunnen we die aan elkaar gelijk stellen en herschikken volgens gewone wiskundige methodes:
** <math> { {F_1 . L_1^3} \over \delta_1} = {{F_2 . L_2^3 }\over \delta_2} </math>
** <math> {\delta_1 \over \delta_2} = { {F_1 . L_1^3} \over {F_2 . L_2^3} } = { {2 lbs . 26^3 inch} \over {1.94 lbs . 28^3 inch} } = { {35152} \over {42586.88} } = 0.825418532656067</math> of afgerond <math>0.825419</math>

Wie had gedacht dat wiskunde/fysica en boogschieten zo mooi bij elkaar kunnen passen :-)